RAPORT KOŃCOWY
Z REALIZACJI PROGRAMU POLITYKI ZDROWOTNEJ
Data wpływu:………………………………..
Sygn. akt: ……………………………………	
wypełnia Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji	

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego w Katowicach

oznaczenie podmiotu składającego raport końcowy 
z realizacji  programu polityki zdrowotnej
	
Raport końcowy
z realizacji programu polityki zdrowotnej	
Nazwa programu polityki zdrowotnej:

	Regionalny program rehabilitacji osób z zaburzeniami psychicznymi spowodowanymi używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych na lata 2019-2023
	
Przewidziany w programie polityki zdrowotnej okres jego realizacji:
	
od 2019 r. do 2023 r.
	Faktyczny okres realizacji programu polityki zdrowotnej:

od 2020 r. do 2023 r.
	
Opis sposobu osiągnięcia celów programu polityki zdrowotnej:

Program został opracowany w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa VIII Regionalne kadry gospodarki opartej na wiedzy, Działanie 8.3 – Poprawa dostępu do profilaktyki, diagnostyki i rehabilitacji leczniczej ułatwiającej pozostanie w zatrudnieniu i powrót do pracy, Poddziałanie 8.3.2 – Realizowanie aktywizacji zawodowej poprzez zapewnienie właściwej opieki zdrowotnej, Projekt pn.: „Śląskie Programy Zdrowotne – powrót do zdrowia, powrót do pracy”.

Celem głównym Programu było przywrócenie maksymalnie możliwej sprawności psychicznej i społecznej oraz zdolności do aktywności zawodowej co najmniej 1 290 mieszkańcom województwa śląskiego w wieku od 18 
do 59 roku życia w przypadku kobiet oraz od 18 do 64 roku życia w przypadku mężczyzn, aktywnym zawodowo lub deklarującym gotowość do podjęcia zatrudnienia, z rozpoznanymi zaburzeniami psychicznymi spowodowanymi używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych, będącym uczestnikami Programu w latach 2019-2023. 

Cele szczegółowe Programu:
1.	Zwiększenie o co najmniej 70% liczby osób w wieku od 18 do 59 roku życia w przypadku kobiet oraz 
od 18 do 64 roku życia w przypadku mężczyzn, aktywnych zawodowo lub deklarujących gotowość 
do podjęcia zatrudnienia, z rozpoznaniem zaburzeń psychicznych spowodowanych używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych, będących uczestnikami Programu, którym udzielono świadczeń rehabilitacyjnych w latach 2019-2023.
2.	Ograniczenie lub skompensowanie funkcjonalnych deficytów wynikających z zaburzeń psychicznych spowodowanych używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych, poprzez udzielenie wsparcia specjalistycznego co najmniej 10% osób oraz zwiększenie poziomu wiedzy i umiejętności z obszaru zachowań zdrowotnych u co najmniej 60% osób w wieku od 18 do 59 roku życia w przypadku kobiet oraz 
od 18 do 64 roku życia w przypadku mężczyzn, aktywnych zawodowo lub deklarujących gotowość 
do podjęcia zatrudnienia, objętych interwencjami w Programie w latach 2019-2023.
3.	Ograniczenie lub skompensowanie funkcjonalnych deficytów wynikających z wystąpienia w rodzinie zaburzeń psychicznych spowodowanych używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych, poprzez dostarczenie wiedzy na temat ww. zaburzeń oraz zachowań zdrowotnych, a także udzielenie wsparcia psychologicznego co najmniej 60% członków rodzin osób w wieku od 18 do 59 roku życia w przypadku kobiet oraz od 18 do 64 roku życia w przypadku mężczyzn, aktywnych zawodowo lub deklarujących gotowość do podjęcia zatrudnienia, objętych interwencjami w Programie w latach 2019-2023.
4.	Wzrost kwalifikacji z zakresu nowoczesnych metod rehabilitacji zaburzeń psychicznych spowodowanych używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych u co najmniej 60% przedstawicieli personelu medycznego świadczącego usługi medyczne, dzięki szkoleniom zaplanowanym do realizacji w latach 2019-2020.

W okresie od sierpnia do grudnia 2023 roku została przeprowadzona Ewaluacja efektów wsparcia wybranych regionalnych programów zdrowotnych realizowanych w ramach RPO WSL na lata 2014-2020. Celem badania była m.in. ocena realizacji Regionalnego programu rehabilitacji osób z zaburzeniami psychicznymi spowodowanymi używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych na lata 2019-2023. 

Założone cele Programu zostały zrealizowane na co wskazuje ocena danych zgłaszalności do Programu oraz osiągniętych wartości mierników efektywności realizacji programu polityki zdrowotnej:
1.	Liczba osób uczestniczących w szkoleniach dla kadry medycznej w Programie – 38 osób. 
2.	Liczba osób uczestniczących w badaniach lekarskich kwalifikujących do Programu – 258 osób.
3.	Liczba osób uczestniczących w kompleksowej rehabilitacji leczniczej w Programie – 224 osoby.
4.	Liczba osób uczestniczących w spotkaniach edukacyjnych – pacjenci – 224 osoby. 
5.	Liczba osób uczestniczących w spotkaniach edukacyjnych – członkowie rodzin – 171 osób.
6.	Liczba osób, które zrezygnowały z udziału w Programie na poszczególnych etapach jego trwania – 2 osoby.
7.	Odsetek osób, u których uzyskano wzrost wiedzy z zakresu treści przekazanych na szkoleniach dla kadr medycznych – 100%.
8.	Odsetek osób, które ukończyły pełen cykl kompleksowej rehabilitacji leczniczej – 83%.
9.	Odsetek członków rodzin, u których uzyskano wzrost wiedzy z zakresu treści przekazanych w ramach edukacji zdrowotnej – 100%.
10.	Odsetek osób, u których doszło do poprawy jakości życia w obszarze relacji społecznych, w związku 
z otrzymanymi w Programie interwencjami – 61%.
11.	Odsetek osób, u których doszło do zwiększenia ilości zachowań zdrowotnych w związku z otrzymanymi 
w Programie interwencjami – 63%.
12.	Odsetek osób, które po opuszczeniu Programu podjęły pracę lub kontynuowały zatrudnienie – 52%.

W ramach realizacji Programu realizowanych było 5 projektów. Należy jednak zwrócić uwagę, że w momencie realizacji badania dane dotyczące stopnia realizacji mierników efektywności były dostępne dla części, tj. 3 spośród 5 projektów wdrażających Program. Tym samym dane te, oparte na wynikach ewaluacji Programu, dotyczą próby projektów.

Do najistotniejszych – w opinii beneficjentów – efektów uzyskanych dzięki realizacji Programu należą:
1.	Ograniczenie lub skompensowanie funkcjonalnych deficytów wynikających z wystąpienia w rodzinie zaburzeń psychicznych spowodowanych używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych.
2.	Ograniczenie lub skompensowanie funkcjonalnych deficytów wynikających z zaburzeń psychicznych spowodowanych używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych, poprzez udzielenie wsparcia specjalistycznego.
3.	Zwiększenie liczby osób z rozpoznaniem zaburzeń psychicznych spowodowanych używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych, którym udzielono świadczeń rehabilitacyjnych.
4.	Wzrost kwalifikacji personelu medycznego z zakresu nowoczesnych metod rehabilitacji zaburzeń psychicznych spowodowanych używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych.
	
Charakterystyka interwencji realizowanych w ramach programu polityki zdrowotnej:)

Działania realizowane w Programie zostały podzielone na dwa etapy. W Programie zaplanowano przeprowadzenie działań szkoleniowych skierowanych do kadry medycznej oraz kompleksowej rehabilitacji uczestników Programu, na którą składały się: pierwsza konsultacja psychiatryczna, pierwsza konsultacja psychologiczna, indywidualne spotkania terapeutyczne, spotkania terapeutyczne pacjentów oraz członków ich rodzin, indywidualne konsultacje specjalistyczne z doradcą zawodowym, zaawansowany trening umiejętności społecznych, trening rozwiązywania problemów, wybrane zajęcia warsztatowe (warsztat kulinarny w ramach terapii zajęciowej, warsztat kinezyterapii w ramach terapii zajęciowej, warsztat arteterapii w ramach terapii zajęciowej), warsztat relaksacyjny, działania edukacyjne, druga konsultacja psychologiczna, kontrolna konsultacja psychiatryczna.
Działania wspierające, które przewidziano w Programie zorientowane były na utrzymanie lub wydłużenie aktywności zawodowej odbiorców pomocy.
Zgodnie z ewaluacją w ramach Regionalnego programu rehabilitacji osób z zaburzeniami psychicznymi spowodowanymi używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych na lata 2019-2023 podejmowano następujące działania:
1.	Szkolenia dla kadry medycznej (w 4 na 4 projektach).
2.	Konsultacja psychiatryczna (w 4 na 4 projektach).
3.	Konsultacja psychologiczna (w 4 na 4 projektach).
4.	Indywidualne spotkania terapeutyczne (w 4 na 4 projektach).
5.	Spotkania terapeutyczne pacjentów oraz członków ich rodzin (w 4 na 4 projektach).
6.	Zaawansowany trening umiejętności społecznych (w 4 na 4 projektach).
7.	Trening rozwiązywania problemów (w 4 na 4 projektach).
8.	Działania edukacyjne dla uczestników projektu oraz ich rodzin (w 4 na 4 projektach).
9.	Indywidualne konsultacje z doradcą zawodowym (w 3 na 4 projektach).
10.	Warsztat relaksacyjny (w 3 na 4 projektach).
11.	Warsztaty z terapii zajęciowej (w 2 na 4 projektach).
12.	Zwrot kosztów dojazdu dla uczestników (w 1 na 4 projektach).

Większość przewidzianych w Programie działań była podejmowana we wszystkich lub prawie wszystkich projektach. Natomiast część respondentów nie potwierdziła stosowania następujących form wsparcia, 
tj.: indywidualnych konsultacji z doradcą zawodowym, określonych rodzajów warsztatów oraz wsparcia towarzyszącego związanego ze zwrotem kosztów dojazdu uczestników.

Program wdrażany był w ramach RPO WSL na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa VIII Regionalne kadry gospodarki opartej na wiedzy, Działanie 8.3 – Poprawa dostępu do profilaktyki, diagnostyki i rehabilitacji leczniczej ułatwiającej pozostanie w zatrudnieniu i powrót do pracy, Poddziałanie 8.3.2 – Realizowanie aktywizacji zawodowej poprzez zapewnienie właściwej opieki zdrowotnej, Typ projektu 2: Wdrażanie programów zdrowotnych dotyczących rehabilitacji leczniczej, ułatwiających powroty do pracy i utrzymanie zatrudnienia 
we współpracy z pracodawcami.
	
Wyniki monitorowania i ewaluacji programu polityki zdrowotnej:

Z przeprowadzonej w ramach badania ewaluacyjnego oceny jakości działań realizowanych w ramach Programu wynika, iż jakość wsparcia oceniona została przez niemalże wszystkich uczestników „bardzo dobrze”. Wyniki ankiet wskazują zatem na wysoki poziom satysfakcji uczestników z jakości udzielonego wsparcia w Programie.

W przypadku wszystkich mierników efektywności mamy do czynienia z realizacją, a z reguły – znaczącym przekroczeniem, założonych wartości docelowych. Osiągnięta wartość stopnia realizacji mierników efektywności jest wyższa od minimalnych założeń określonych w Programie. Jednocześnie dane oparte na wynikach ewaluacji Programu sugerują na zdecydowanie niższy niż zakładany poziom zgłaszalności.

Cele poszerzenia wiedzy uczestników, poprawy jakości życia, zmiany zachowań zdrowotnych oraz poprawy sytuacji zawodowej zostały osiągnięte. Zdaniem beneficjentów projekty najczęściej spełniały cele, którymi były ograniczenie lub skompensowanie funkcjonalnych deficytów wynikających z występowania w rodzinie zaburzeń psychicznych spowodowanych używaniem alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych oraz ograniczenie lub skompensowanie funkcjonalnych deficytów wynikających z zaburzeń psychicznych poprzez udzielenie wsparcia specjalistycznego. 
	
Koszty realizacji programu polityki zdrowotnej)

Łączny koszt realizacji programu: 964 182,50 zł.

W ramach Programu zrealizowano 5 projektów, przy czym łączny koszt realizacji Programu obejmuje 4 z nich, gdyż 1 projekt nie został zamknięty w czasie wymaganym do zatwierdzenia raportu końcowego. W związku 
z powyższym łączny koszt realizacji Programu nie stanowi wartości ostatecznej.

Program współfinansowany był w 85% ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego oraz w 3% z dotacji celowej z budżetu krajowego. Poziom wkładu własnego beneficjenta wynosił 12%.
	
Źródło finansowania)	Wydatki bieżące	Wydatki majątkowe	
 Rok realizacji programu polityki zdrowotnej: 2019	
1. Europejski Fundusz Społeczny	0,00 zł	0,00 zł	
2. Dotacja celowa z budżetu państwa	0,00 zł	0,00 zł	
3. Wkład własny beneficjenta	0,00 zł	0,00 zł	
 Rok realizacji programu polityki zdrowotnej: 2020	
1. Europejski Fundusz Społeczny	0,00 zł	0,00 zł	
2. Dotacja celowa z budżetu państwa	0,00 zł	0,00 zł	
3. Wkład własny beneficjenta	0,00 zł	0,00 zł	
 Rok realizacji programu polityki zdrowotnej: 2021	
1. Europejski Fundusz Społeczny	6 923,58 zł	0,00 zł	
2. Dotacja celowa z budżetu państwa	244,36 zł	0,00 zł	
3. Wkład własny beneficjenta	7 832,06 zł	0,00 zł	
 Rok realizacji programu polityki zdrowotnej: 2022	
1. Europejski Fundusz Społeczny	302 420,68 zł	0,00 zł	
2. Dotacja celowa z budżetu państwa	10 674,32 zł	0,00 zł	
3. Wkład własny beneficjenta	39 342,50 zł	0,00 zł	
 Rok realizacji programu polityki zdrowotnej: 2023	
1. Europejski Fundusz Społeczny	510 131,60 zł	0,00 zł	
2. Dotacja celowa z budżetu państwa	18 004,00 zł	0,00 zł	
3. Wkład własny beneficjenta	68 609,40 zł	0,00 zł	
Cały okres realizacji programu polityki zdrowotnej	
Źródło finansowania 5)	Wydatki bieżące	Wydatki majątkowe	
1. Europejski Fundusz Społeczny	819 475,86 zł	0,00 zł	
2. Dotacja celowa z budżetu państwa	28 922,68 zł	0,00 zł	
3. Wkład własny beneficjenta	115 783,96 zł	0,00 zł	
Koszty jednostkowe realizacji programu polityki zdrowotnej)

Średni koszt jednostkowy w przeliczeniu na pojedynczego uczestnika Programu: 3 417,86 zł.

Koszt jednostkowy dotyczy kosztu bezpośredniego kompleksowej rehabilitacji uczestnika Programu.
	
Informacje o problemach, które wystąpiły w trakcie realizacji
programu polityki zdrowotnej	Opis podjętych działań modyfikujących:)	
Problem 1: 

Pandemia COVID-19.	Działanie modyfikujące: 

Wprowadzenie we współpracy z IZ modyfikacji do zakresu działań projektowych, wydłużenie okresu realizacji projektu, realizacja wsparcia w formie zdalnej (tam, gdzie było to możliwe), indywidualny sposób realizacji świadczeń, stosowanie środków ochrony osobistej.	
Problem 2: 

Konieczność obejmowania wszystkich uczestników rozbudowanym katalogiem form wsparcia.	Działanie modyfikujące: 

Intensywne działania informacyjne i rekrutacyjne w celu zapewnienia odpowiedniej liczby uczestników.	
Problem 3: 

Ograniczony poziom zainteresowania uczestników wsparciem realizowanym w komponentach edukacyjnych projektów.	Działanie modyfikujące: 

Zapewnienie możliwie jak największej elastyczności 
w realizacji tego wsparcia (elastyczne godziny, tworzenie kilku grup zajęciowych, zapewnienie opieki nad dziećmi w trakcie zajęć dla rodziców).
	
Problem 4: 

Złożoność procedur rekrutacyjnych i wymaganej 
od uczestników dokumentacji.	Działanie modyfikujące:

Utrzymanie ciągłego kontaktu z uczestnikami, podejmowanie działań ponaglających (w kwestii przekazania przez uczestników niezbędnej dokumentacji), udzielanie niezbędnej pomocy merytorycznej, uzasadnianie celowości przekazywania przez uczestników określonego rodzaju informacji.	
Miejscowość

Katowice	27.03.2024 r. 

Data sporządzenia raportu końcowego 
z realizacji programu polityki zdrowotnej	Agnieszka Barczyk 

Dyrektor Departamentu Nadzoru Podmiotów Leczniczych i Ochrony Zdrowia
……………….……………………..
oznaczenie i podpis osoby sporządzającej raport końcowy z realizacji programu polityki zdrowotne)	

28.03.2024 r. 

Data akceptacji raportu końcowego 
z  realizacji programu polityki zdrowotnej	

Anna Jedynak-Rykała 

Wicemarszałek Województwa Śląskiego
………….…………………………
oznaczenie i podpis osoby akceptującej raport końcowy z realizacji programu polityki zdrowotnej9)