Załącznik do uchwały nr 868/337/IV/2014
Zarządu Województwa Śląskiego 
z dnia 20. 05. 2014 roku

Zarząd Województwa Śląskiego

KIERUNKI RESTRUKTURYZACJI
SAMODZIELNYCH PUBLICZNYCH ZAKŁADÓW OPIEKI ZDROWOTNEJ, DLA KTÓRYCH PODMIOTEM TWORZĄCYM JEST WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE NA LATA 2014- 2018

PROJEKT

Opracowanie:
Wydział Zdrowia i Polityki Społecznej
Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego

Katowice, marzec 2014 r.

SPIS TREŚCI

1. Wstęp………………………………………………………………………………………..4
2. Przesłanki ogólne i zakres „Kierunków”………………...………………………….…....…6
3. Sytuacja województwa śląskiego na tle kraju………………………...……………….....….7
4. Analiza potencjału jednostek ochrony zdrowia województwa śląskiego na tle kraju……....9
5. Cel strategiczny i cele szczegółowe „Kierunków”...………………………………………17
6. Charakterystyka samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, 
    dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie..………………….…........20
6.1. Potencjał wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia………………………..……....20
6.2. Sytuacja finansowa wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia……………………..26
6.3. Obszary problemowe i bariery rozwoju wojewódzkich jednostek 
       ochrony zdrowia………………...…………………………………………………....33
7. Regulacje prawne wprowadzone ustawą z dnia 15 kwietnia 2011 roku 
    o działalności leczniczej…………………………….……………………………………...41
7.1. Likwidacja samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej ……..………....43
7.2. Przekształcenie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej 
       w spółkę kapitałową……………….……………….………...………………………43
7.3. Połączenie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej…………..…...45
7.4. Przekazanie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej innej 
        jednostce samorządu terytorialnego…………………………………………………46
8. Przebieg restrukturyzacji, klasyfikacja oraz analiza sytuacji finansowej samodzielnych 
    publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest 
    Województwo Śląskie………..………...…………………………………………………..48
8.1. Informacje ogólne………………………………………………..………….…….....48
8.2. Procesy przekształceń samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej 
       nadzorowanych przez Województwo Śląskie w latach 2009–2013............................51
8.3. Klasyfikacja samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, 
 dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie………..……...…….53
8.3.1. Jednostki strategiczne………………………………………….……………..……53
8.3.2. Jednostki regionalne…………………………………………………….………....57
8.3.3. Ocena sytuacji finansowej samodzielnych publicznych zakładów opieki
          zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie...........58

9. Proponowane kierunki restrukturyzacji samodzielnych publicznych zakładów
   opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie.............75
9.1. Jednostki strategiczne………………………………………………...……………...76
9.2. Jednostki regionalne……………….…………………..…………………..……..…..78
10. Podsumowanie……………………………………………………………......…..............81
Załącznik 1: Słownik terminów i pojęć…………………………………...………………….82
Załącznik 2: Wykaz tabel, map, wykresów i schematów………………….....…….…….…..87
Załącznik 3: Kierunki restrukturyzacji spzoz, dla których podmiotem tworzącym
                     jest Województwo Śląskie…………………………………………..………….89

1. Wstęp

Wszystkim obywatelom, niezależnie od statusu materialnego, prawo zapewnia równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych. Ustawy o samorządach: gminnym, powiatowym oraz województwa nakładają na jednostki samorządu terytorialnego liczne zadania, w tym także z zakresu ochrony zdrowia. Niedofinansowanie sfery opieki zdrowotnej, brak środków oraz nieefektywne zarządzanie powoduje, że realizacja powyższych obowiązków staje się coraz trudniejsza. 
Obowiązująca do 30.06.2011 r. ustawa o zakładach opieki zdrowotnej przewidywała dla jednostek publicznych, specyficzną formę organizacyjno–prawną, jaką jest samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej. Jednostki te zobowiązane były do udzielania świadczeń medycznych wszystkim uprawnionym, bez jednoczesnej gwarancji zapłaty za wykonane usługi. Przepisy prawne odnoszące się do zasad i sposobu zapłaty za wykonane przez zakłady opieki zdrowotnej świadczenia medyczne, których płatnikiem jest Narodowy Fundusz Zdrowia, a także określające limity na udzielane świadczenia, ulegają częstym zmianom, niejednokrotnie zupełnie nie odpowiadają rzeczywistym potrzebom i faktycznie wykonanym usługom medycznym. Tak zwane „nadwykonania” powodują, że jednostki opieki zdrowotnej popadają w coraz większe zadłużenie, co w konsekwencji prowadzi do obniżenia poziomu i jakości świadczeń medycznych. Coraz częściej jednostki te zmagają się z problemami kadrowymi i finansowymi. Jednym z problemów jest również obowiązek dostosowania się do uregulowań prawnych dotyczących spełnienia warunków realizacji świadczeń usług zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. Stojące przed regionem wyzwania niosą za sobą konieczność podniesienia poziomu infrastruktury jednostek oraz świadczonych przez nie usług.
Odpowiedzią na pojawiające się od lat trudności występujące w ochronie zdrowia było wejście w życie z dniem 1 lipca 2011 r. ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 217 z późn. zm.) mającej na celu usystematyzowanie i ujednolicenie form prawnych jednostek działających w sektorze ochrony zdrowia, m.in. wprowadzenie zmian w zakresie funkcjonowania podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Tym samym utraciła moc ustawa z dnia 30 sierpnia 1991r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14 poz. 89 z późn. zm.). 
Ustawa o działalności leczniczej wprowadza nowe pojęcia i ich definicje. Dokument dopuszcza kontynuowanie działalności samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, jednak nie mogą tworzone być nowe jednostki tego typu, z wyjątkiem samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej powstałych w wyniku łączenia na zasadach określonych w ustawie.
Troską władz samorządowych województwa śląskiego jest zapewnienie poprawy stanu zdrowia i bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców regionu. Realizacja tego celu wymaga zagwarantowania sprawnych i efektywnie zarządzanych jednostek ochrony zdrowia, dysponujących odpowiednim zapleczem kadrowym, sprzętowym i lokalowym, jednostek o stabilnej sytuacji finansowej. Podstawowe znaczenie dla realizacji celu (uwzględniając regionalny charakter zadań samorządu województwa) ma restrukturyzacja wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia, poprzez stworzenie jednostek strategicznych, których funkcjonowanie ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia osobom uprawnionym bezpieczeństwa medycznego. Restrukturyzacja przyczyni się do stworzenia przewagi konkurencyjnej samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej na rynku usług zdrowotnych, zarówno pod względem medycznym, jak również ekonomicznym.
Dla sprawnej realizacji wyznaczonych celów Zarząd Województwa przystąpił do aktualizacji obowiązującego do końca 2013 r. dokumentu Kierunki Restrukturyzacji Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej, dla których organem założycielskim jest Województwo Śląskie na lata 2009-2013, zwanych w dalszej części „Kierunkami”. „Kierunki” odnoszą się do problemów występujących w regionie śląskim i skierowane są do wszystkich samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie. 
Podjęta aktualizacja „Kierunków” miała na celu wydłużenie okresu obowiązywania dokumentu oraz dostosowanie go do obowiązującej ustawy o działalności leczniczej i zmieniających się warunków prowadzenia działalności.
Biorąc pod uwagę liczebność jednostek, a także trudną sytuację w sferze finansów publicznych, uznaje się, że przedstawiona propozycja restrukturyzacji znajduje w pełni uzasadnienie podejmowanych działań.
Dokument przygotowany został w oparciu o przepisy: ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 596 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 217 z późn. zm).

2. Przesłanki ogólne i zakres „Kierunków”

Do zadań własnych samorządu województwa w zakresie zapewnienia równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej należy m.in.: 
•	opracowanie, realizacja oraz ocena efektów programów zdrowotnych wynikających z rozeznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców,
•	opracowywanie i wdrażanie innych programów służących realizacji zadań w zakresie ochrony zdrowia, 
•	inspirowanie i promowanie rozwiązań w zakresie wzrostu efektywności, w tym restrukturyzacji w ochronie zdrowia,
•	podejmowanie innych działań wynikających z rozeznanych potrzeb zdrowotnych mieszkańców województwa.
Liczba nadzorowanych podmiotów leczniczych ulega nieustannej zmianie z uwagi na trwające w sposób ciągły procesy restrukturyzacyjne. W momencie powołania województwa śląskiego jako jednostki samorządu terytorialnego, grupa wojewódzkich spzoz (jednostek dla których organem założycielskim było Województwo Śląskie1) liczyła 64 jednostki i w ciągu kolejnych lat systematycznie malała. Zadania wynikające z pełnienia funkcji właścicielskich nad tak liczną grupą jednostek wymagały bowiem poważnego zaangażowania finansowo-organizacyjnego. Największa dynamika procesu przekształceń miała miejsce w latach 2010-2013, w tym okresie liczba samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej zmalała o 12 jednostek.
Ze względu na dynamikę zmian uwarunkowań oraz wejście w życie nowych przepisów regulujących funkcjonowanie obszaru ochrony zdrowia, Zarząd Województwa uznał za celowe dokonanie aktualizacji dokumentu „Kierunków” i wydłużenie jego okresu obowiązywania do roku 2018. Zaproponowane w nich rozwiązania zmierzają do poprawy ogólnej sytuacji podmiotów leczniczych, utworzonych i nadzorowanych przez Województwo Śląskie. 
„Kierunki” realizują cele nakreślone w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2007-2015 oraz Strategii Rozwoju Województwa Śląskiego Śląskie 2020+. Są instrumentem realizacji wojewódzkiej strategii działań wobec wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia, zawartej w dokumentach strategicznych regionu i określają warunki ich restrukturyzacji. Swym zakresem obejmują w szczególności: analizę potencjału województwa oraz wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia na tle kraju, wykaz, podział oraz formy własnościowe jednostek ochrony zdrowia, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie, ich sytuację ekonomiczno-finansową, profil działalności oraz zasięg i znaczenie świadczonych usług, cele, przesłanki i kierunki działań zmierzające do racjonalnego wykorzystania zasobów, a także warianty restrukturyzacji, w tym formy prawne przekształceń jednostek.

Opracowane „Kierunki” spełniają kilka bardzo istotnych dla procesu restrukturyzacji funkcji, są narzędziem oceny stanu i możliwości podmiotów, określają ścieżki oraz techniki służące uzdrowieniu i rozwojowi jednostek.

                                                                                                                                                                                                           
1 Zwanych w dalszej części wojewódzkimi jednostkami ochrony zdrowia lub wojewódzkimi samodzielnymi publicznymi zakładami opieki zdrowotnej (spzoz)

3. Sytuacja województwa śląskiego na tle kraju

Położone na południu Polski województwo śląskie jest jednym z najsilniejszych gospodarczo regionów kraju. Region jest jednym z największych ośrodków naukowych i akademickich, drugim największym skupiskiem ośrodków badawczych w kraju, ważnym ośrodkiem kultury oraz znaczącym ośrodkiem medycznym o dużej koncentracji specjalistycznych jednostek ochrony zdrowia, do których m.in. zalicza się: Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej–Curie Oddział w Gliwicach, Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu, Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich czy Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. dr J. Daaba w Piekarach Śląskich. 
Na powierzchni 12 333 km² (3,9% powierzchni kraju) mieszka 4,6 mln osób tj. 12% ludności Polski. Ponad połowę mieszkańców województwa stanowią kobiety. Region jest najgęściej zaludnionym obszarem w kraju, na km² przypada średnio 374 osoby (w kraju 123 os.), najwyższy jest również poziom urbanizacji, w miastach województwa mieszka prawie 78% ludności, tj. ponad 15% ludności miejskiej Polski. Region cechuje jedno z najwyższych w kraju ogólne saldo migracji wynoszące (-1,3) os. na 1000 ludności, kraj (-0,2) osób. Liczba ludności w województwie systematycznie ulega zmniejszeniu i należy spodziewać się, że taka tendencja będzie utrzymywać się w przyszłości. Wraz ze spadkiem ludności zmienia się struktura demograficzna. W strukturze wiekowej zdecydowaną większość mieszkańców stanowią osoby w wieku produkcyjnym 64,3% (kraj 63,9%) i poprodukcyjnym 18,7% (kraj 17,8%), co świadczy o niekorzystnym dla województwa zjawisku szybszego niż w kraju starzenia się społeczeństwa, na który to wpływ ma ujemny, jeden z najniższych w kraju przyrost naturalny, którego wskaźnik na 1000 ludności wynosi (-1,0), kraj (0,0). Region cechuje wysoki wskaźnik umieralności niemowląt, wynoszący dla województwa 4,8 niemowląt na 1000 urodzeń żywych (kraj 4,6 niemowląt) i jeden z najniższych wskaźników urodzeń żywych na 1000 ludności wynoszący dla województwa 9,6 niemowląt (kraj 10 niemowląt). Problemem regionu pozostaje, mimo, że niższa niż w kraju (13,2%) stopa bezrobocia, wynosząca na koniec 2013 r. 11,1%. Prawie połowa bezrobotnych to ludzie młodzi do 34 roku życia. Szczególnie niekorzystny jest wysoki odsetek osób długoterminowo bezrobotnych, nieposiadających uprawnień do zasiłku. 
Stan zdrowia społeczeństwa jest gorszy od przeciętnego w kraju. Trwające dziesiątki lat zakłócenia równowagi ekologicznej wpłynęły na zdrowie mieszkańców regionu, którzy płacą za to ceną skróconego okresu życia i zwiększoną w stosunku do innych regionów kraju zachorowalnością. Przeciętna długość życia mieszkańców tego regionu jest krótsza niż średnia w kraju i wynosi dla mężczyzn 71,2 lat (kraj 72,7 lat), natomiast dla kobiet 80,0 lat (kraj 81,0 lat). Większy niż w innych regionach Polski jest stopień zachorowalności na choroby zawodowe, choroby układu krążenia, nowotwory, choroby dróg oddechowych, zwłaszcza u dzieci, wyższy jest udział rent i orzeczonego inwalidztwa. Około 12% ludności województwa to osoby niepełnosprawne, z których ponad 60% stanowią osoby z orzeczonym inwalidztwem. Głównymi przyczynami niepełnosprawności w województwie śląskim są: upośledzenie narządu ruchu, choroby psychiczne, neurologiczne, układu oddechowego oraz układu krążenia, w dalszej kolejności choroby narządu wzroku, zaburzenia mowy i słuchu. Wyzwaniem demograficznym województwa śląskiego jest proces starzenia się społeczeństwa oraz zapewnienie kompleksowej opieki specjalistycznej osobom starszym i przewlekle chorym. O starzejącym się społeczeństwie ludności świadczy spadek populacji w wieku przedprodukcyjnym, ujemny przyrost naturalny, niski wskaźnik dzietności, zwiększająca się od lat liczba osób w wieku powyżej 65 lat, a także systematyczne wydłużenie się okresu życia ludności. Według prognoz demograficznych, struktura ludności województwa ulegać będzie dynamicznym zmianom, zmniejszy się liczba osób w wieku przedprodukcyjnym i produkcyjnym, na rzecz osób w wieku poprodukcyjnym. W perspektywie długoletniej prowadzić to będzie do zmiany struktury demograficznej województwa i jeszcze szybszego starzenia się społeczeństwa. Taka sytuacja demograficzna wymuszać będzie zmiany w systemie opieki zdrowotnej. W związku z wydłużaniem się długości życia mieszkańców województwa pojawiają się związane z tym braki w nielicznie funkcjonujących oddziałach geriatrycznych oraz w placówkach opiekuńczo-leczniczych. Liczba placówek geriatrycznych jest ciągle zbyt mała w stosunku do potrzeb województwa. Oddziały chorób wewnętrznych przejmować muszą często zadania oddziałów geriatrycznych, oddziałów opieki długoterminowej oraz zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych, wszystko to wymusza dokonanie restrukturyzacji większości podmiotów leczniczych i dostosowanie ich do potrzeb mieszkańców tego regionu.

4. Analiza potencjału jednostek ochrony zdrowia województwa śląskiego na 
    tle kraju

W 2012 roku w Polsce istniało 913 szpitali ogólnych. Łączna liczba łóżek w szpitalach ogółem wynosiła 188 820 łóżek. Największy odsetek szpitali 14,7% występował w województwie śląskim. 

Tabela 1
Liczba szpitali ogólnych i łóżek wg województw w 2012 r.

Lp.	Wyszczególnienie	Szpitalea	Łóżka w szpitalacha	
		Ogółem	Ogółemb	na 10 tys. ludności	
				Wskaźnik	Miejsce 
w kraju	
1	Polska 	913	188 820	49,0	-	
2	Łódzkie	66	13 134	52,0	3	
3	Mazowieckie	115	26 259	49,5	6	
4	Małopolskie	75	14 952	44,6	14	
5	Śląskie	134	26 001	56,3	1	
6	Lubelskie	50	11 836	54,7	2	
7	Podkarpackie	39	10 100	47,4	10	
8	Podlaskie	33	5 851	48,8	8	
9	Świętokrzyskie	25	6 581	51,7	4	
10	Lubuskie	25	4 537	44,3	15	
11	Wielkopolskie	67	16 118	46,6	11	
12	Zachodniopomorskie	40	8 387	48,7	9	
13	Dolnośląskie	80	14 816	50,8	5	
14	Opolskie	28	4 973	49,2	7	
15	Kujawsko-pomorskie	42	9 507	45,3	13	
16	Pomorskie	51	9 068	39,6	16	
17	Warmińsko-mazurskie	43	6 700	46,2	12	
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS, www.stat.gov.pl, a/ łącznie z placówkami (jednostkami organizacyjnymi przedsiębiorstw), które w latach poprzednich stanowiły filie szpitali, b/ łącznie z łóżkami i inkubatorami dla noworodków

W 2012 roku stacjonarną opiekę zdrowotną tworzyły w województwie śląskim 134 szpitale ogólne o łącznej liczbie 26 001 łóżek. 
Gęstość rozmieszczenia szpitali na terenie województwa jest wyższa niż w kraju. Na 100 km2 przypada w województwie 1,1 szpitala, gdy tymczasem w kraju wskaźnik ten wynosi tylko 0,29 szpitala na 100 km2. 
Województwo śląskie w porównaniu do pozostałych województw odnotowuje również wysoki poziom zabezpieczenia usług medycznych. Na 10 tys. mieszkańców województwa przypadają 56,3 łóżka, tj. o 7,3 łóżek więcej niż przeciętnie w kraju (49,0 łóżek), co daje pierwsze miejsce w kraju.

Region posiada również dobrze rozbudowaną infrastrukturę szpitalnych oddziałów specjalistycznych. Za wyjątkiem oddziałów: intensywnej terapii, ginekologiczno-położniczych, pediatrycznych, obserwacyjno-zakaźnych i przewlekle chorych liczba łóżek przypadających na 10 tys. mieszkańców w większości oddziałów specjalistycznych kształtuje się powyżej średniej krajowej.

			Tabela 2
Liczba łóżek w szpitalach ogólnych wg wybranych oddziałów
na 10 tys. mieszkańców w 2012 r. 

Lp.	Wyszczególnienie	Łóżka w oddziałach	Łóżka w oddziałach 
na 10 tys. ludności	
		województwo śląskie	Polska	województwo śląskie	Polska	
1	Chirurgii urazowo–ortopedycznej 	1 759	10 975	3,8	2,8	
2	Chirurgii szczękowo–twarzowej	47	534	01	0,1	
3	Neurochirurgicznych	282	2 001	0,6	0,5	
4	Urologicznych	501	3 642	1,1	0,9	
5	Okulistycznych	643	3 303	1,4	0,9	
6	Otolaryngologicznych	618	4 288 	1,3	1,1	
7	Intensywnej terapii	345	3 356	0,7	0,9	
8	Chirurgicznych	2 632	21 791	5,7	5,6	
9	Ginekologiczno-położniczych	2 167	18 466	4,7	4,8	
10	Chorób wewnętrznych	3 829	26 494	8,3	6,9	
11	Kardiologicznych	1 116	8 797	2,4	2,3	
12	Reumatologicznych	374	2 414 	0,8	0,6	
13	Gastrologicznych	238	1 645	0,5	0,4	
14	Onkologicznych	776	5 157	1,7	1,3	
15	Dermatologicznych	436	1 818	0,9	0,5	
16	Rehabilitacyjnych	3 000	16 889	6,5	4,4	
17	Przewlekle chorych 	52	940	0,1	0,2	
18	Geriatrycznych	291	697	0,6	0,2	
19	Obserwacyjno–zakaźnych	160	1 680	0,3	0,4	
20	Nefrologicznych	319	2 004	0,7	0,5	
21	Hematologicznych	219	1 372	0,5	0,4	
22	Neurologicznych	1 299	7 956	2,8	2,1	
23	Gruźlicy i chorób płuc	1 189	8 319	2,6	2,2	
24	Pediatrycznych	994	10 321	2,2	2,7	
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS, www.stat.gov.pl 

Na województwo śląskie przypada 11,9% osób leczonych w szpitalach w Polsce (2 miejsce w kraju po województwie mazowieckim – 15,7%).

Tabela 3
Liczba leczonych ogółem wg województw w 2012 r.

Lp.	Wyszczególnienie	Leczeni ogółem*
(osoba)	Udział leczonych w kraju (%)	
1	Polska 	7 897 872	100,0	
2	Łódzkie	610 826	7,7	
3	Mazowieckie	1 237 260	15,7	
4	Małopolskie	613 301	7,8	
5	Śląskie	939 908	11,9	
6	Lubelskie	477 522	6,0	
7	Podkarpackie	413 393	5,2	
8	Podlaskie	248 413	3,1	
9	Świętokrzyskie	286 822	3,6	
10	Lubuskie	183 539	2,3	
11	Wielkopolskie	726 827	9,2	
12	Zachodniopomorskie	346 443	4,4	
13	Dolnośląskie	591 777	7,5	
14	Opolskie	165 225	2,1	
15	Kujawsko-pomorskie	379 714	4,8	
16	Pomorskie	384 472	4,9	
17	Warmińsko-mazurskie	292 430	3,7	
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS, www.stat.gov.pl, */ leczeni bez ruchu  międzyoddziałowego

Wyposażenie w specjalistyczną aparaturę medyczną szpitali ogólnych województwa śląskiego na 100 tys. ludności (wg stanu na 2012 r.), w większości przypadków kształtowało się lepiej niż średnio w kraju, lub znajdowało się na tym samym poziomie:
•	150 aparatów RTG z torem wizyjnym (województwo 3,2; kraj 2,0),
•	95 analizatorów biochemicznych (województwo 2,1; kraj 2,0),
•	46 tomografów komputerowych (województwo 1,1; kraj 1,1),
•	17 rezonansów magnetycznych (województwo 0,4; kraj 0,3),
•	18 akceleratorów liniowych stosowanych w radioterapii nowotworów 
      (województwo 0,4; kraj 0,3),
•	21 litotrypterów (województwo 0,5; kraj 0,4).

W szpitalach ogólnych województwa śląskiego działa znacznie więcej niż średnio w kraju pracowni badań: czynnościowych i diagnostycznych oraz zakładów radiologii i diagnostyki izotopowej, m.in.:
•	72 pracownie echokardiografii (kraj 34),
•	40 pracowni elektroencefalografii (kraj 16),
•	22 pracownie elektromiografii (kraj 7),
•	76 pracowni diagnostyki laboratoryjnej (kraj 36),
•	46 pracowni bakteriologii (kraj 23),
•	99 pracowni rentgenodiagnostyki (kraj 43),
•	109 pracowni ultrasonografii (kraj 46),
•	 4 pracownie diagnostyki izotopowej (kraj 3),
•	43 pracownie tomografii komputerowej (kraj 22),
•	17 pracowni rezonansu magnetycznego (kraj 7),
•	  8 pracowni wirusologii (kraj 6)2. 

2 Z MON, bez MSWiA i Ministerstwa Sprawiedliwości
Kadra medyczna 
W 2012 roku w województwie śląskim pracowało we wszystkich placówkach ochrony zdrowia 10 788 lekarzy, 1 370 dentystów, 25 927 pielęgniarek i 2 699 położnych. Dostępność do usług medycznych kształtowała się następująco: na jednego lekarza w województwie śląskim przypadało 427 osób (kraj 453 os.), lekarza dentystę 3 369 osób (kraj 3 084 os.), pielęgniarkę 178 osób (kraj 182 os.), położną 1 710 osób (kraj 1 580 os.). Nasycenie kadrą medyczną (lekarską i pielęgniarską) było korzystniejsze niż przeciętnie w kraju. Na 10 tys. ludności przypadało w województwie 23,4 lekarzy (kraj 22,1 lekarzy) oraz 56,2 pielęgniarek (kraj 55,0 pielęgniarek). Nieco gorzej niż w kraju przedstawiała się sytuacja w dostępie do lekarzy stomatologów, gdzie na 10 tys. mieszkańców przypadało w regionie 3,0 dentystów, w kraju natomiast 3,2 stomatologów. Wyższa niż w kraju liczba lekarzy na 10 tys. ludności jest w znacznej mierze efektem występowania w regionie dużej uczelni medycznej i związanych z nią szpitali klinicznych.

Zobowiązania samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej
Brak równowagi finansowej pomiędzy przychodami i kosztami prowadzi do zwiększania się poziomu zobowiązań, w tym zobowiązań wymagalnych. Dynamikę kształtowania się poziomu zobowiązań ogółem (wymagalnych i niewymagalnych) w spzoz w podziale na województwa prezentuje tabela 4.

Tabela 4 
Zobowiązania ogółem spzoz i ich dynamika w podziale na województwa 
w latach 2010-2013*(w mln zł)

Lp.	Wyszczególnienie	Zobowiązania ogółem (w mln zł)	Dynamika (%)	
		2010	2011	2012	2013*	2011/
2010	2012/
2011	2013*/
2012	
1	Polska	9 963,1	10 383,6	10 661,4	10 344,3	104,2	102,7	97,0	
2	Dolnośląskie	831,1	765,9	712,2	679,3	92,2	93,0	95,4	
3	Kujawsko-pomorskie	503,1	602,5	752,5	836,0	119,8	124,9	111,1	
4	Lubelskie	766,2	803,8	848,1	898,7	104,9	105,5	106,0	
5	Lubuskie	387,7	385,9	359,2	95,4	99,5	93,1	26,6	
6	Łódzkie	674,3	747,5	641,3	607,7	110,9	85,8	94,8	
7	Małopolskie	692,7	704,4	762,4	746,5	101,7	108,2	97,9	
8	Mazowieckie	1 637,6	1 598,8	1 740,7	1 580,0	97,6	108,9	90,8	
9	Opolskie	114,1	120,7	133,6	128,8	105,8	110,7	96,4	
10	Podkarpackie	432,3	479,2	499,6	545,5	110,9	104,3	109,2	
11	Podlaskie	331,2	364,7	360,7	385,2	110,1	98,9	106,8	
12	Pomorskie	668,1	668,9	640,1	571,1	100,1	95,7	89,2	
13	Śląskie	1 200,2	1 303,5	1 291,1	1 274,0	108,6	99,0	98,7	
14	Świętokrzyskie	327,4	344,1	369,9	390,9	105,1	107,5	105,7	
15	Warmińsko-Mazurskie	182,0	171,5	201,3	170,6	94,2	117,4	84,7	
16	Wielkopolskie	562,9	618,5	625,2	633,6	109,9	101,1	101,3	
17	 Zachodniopomorskie	264,5	297,0	299,3	322,7	112,3	100,8	107,8	
18	MON	177,0	179,2	177,4	188,0	101,3	99,0	106,0	
19	MSWiA	210,8	227,4	246,6	290,2	107,9	108,4	117,7	
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych  Ministerstwa Zdrowia (www.mz.gov.pl),*/ III kw. 2013 r. – do chwili zakończenia opracowywania „Kierunków…”, Ministerstwo Zdrowia nie opublikowało danych wstępnych za 2013 rok, dlatego w opracowaniu wykorzystano zestawienie danych dotyczących III kwartału 2013 r.
Jak wynika z powyższego zestawienia, w latach 2010-2011 w województwie śląskim obserwowano wzrost zobowiązań ogółem samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Ten niekorzystny trend został odwrócony w 2012 roku, w którym zobowiązania ogółem spadły o 1% w stosunku do roku 2011. W kraju natomiast sytuacja kształtowała się odmiennie, gdyż w okresie 2010-2012 wartość zobowiązań ulegała zwiększeniu. Jedynie dynamika ich wzrostu była coraz mniejsza. 
Porównując poszczególne województwa zauważa się, że na przestrzeni lat 2010-2012 tylko w 3, spośród 16, odnotowano zmniejszenie wartości zobowiązań ogółem spzoz, tj. w województwie dolnośląskim, lubuskim i pomorskim, a od roku 2011 również w województwie łódzkim.
W III kwartale 2013 r. poziom zobowiązań ogółem istotnie zmniejszył się w porównaniu do 2012 roku (o 3%, tj. o 317,1 mln zł). Spośród 16 województw 9 (w tym śląskie) wykazało zmniejszenie zobowiązań ogółem w III kwartale 2013 r. w stosunku do 2012 roku.
Udział zobowiązań ogółem samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w zobowiązaniach ogółem wszystkich spzoz z terenu województwa śląskiego przedstawia tabela 5. 

Tabela 5 
Zobowiązania ogółem spzoz utworzonych przez Województwo Śląskie 
na tle województwa śląskiego i kraju w latach 2010-2013* (w mln zł)

Lp.	Lata	Zobowiązania ogółem (w mln zł)	Udział zobowiązań (w %)	
		Polska	województwo śląskie	województwo śląskie ogółem/
Polska	województwo śląskie	
			ogółem
spzoz	spzoz utworzone przez Województwo Śląskie		spzoz utworzone przez Województwo Śląskie/województwo ogółem	spzoz utworzone przez 
Województwo Śląskie/Polska	
1	2010	9 963,1	1 200,2	634,1	12,0	52,8	6,4	
2	2011	10 383,6	1 303,5	765,4	12,6	58,7	7,4	
3	2012	10 661,4	1 291,1	775,6	12,1	60,1	7,3	
4	 2013*	10 344,3	1 274,0	734,4	12,3	57,6	7,1	
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych  Ministerstwa Zdrowia (www.mz.gov.pl) */ III kw. 2013 r.

Zobowiązania samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, utworzonych przez Województwo Śląskie, w latach 2010-2012 systematycznie wzrastały. Odmiennie ich poziom ukształtował się w III kwartale 2013 roku, w którym wystąpił spadek zobowiązań do kwoty 734,4 mln zł, tj. o 5,3%, w stosunku do roku poprzedniego. Biorąc pod uwagę zbiorcze dane ze wszystkich spzoz znajdujących się na terenie województwa śląskiego, zmniejszenie zobowiązań nastąpiło już w 2012 roku, kiedy to, w porównaniu do roku 2011, wartość ta zmniejszyła się do poziomu 1 291,1 mln zł, tj. o niespełna 1%. W III kwartale 2013 roku podmioty lecznicze z terenu województwa śląskiego wykazały kolejne zmniejszenie zobowiązań ogółem o 1,3%, do poziomu 1 274,0 mln zł. Według wstępnych danych za 2013 rok, wartość zobowiązań ogółem spzoz utworzonych przez Województwo Śląskie spadła do poziomu 703,1 mln zł, tj. o 9,3% w porównaniu z rokiem 2012.
Na województwo śląskie, w latach 2010-2012, przypadało odpowiednio 12,0%; 12,6%; 12,1% krajowych zobowiązań ogółem, w tym od 6,4% do 7,3% stanowiły zobowiązania spzoz utworzonych przez Województwo Śląskie. Udział zobowiązań ogółem spzoz utworzonych przez Województwo Śląskie w zobowiązaniach publicznej ochrony zdrowia w województwie śląskim na przestrzeni lat 2010-2012 ulegał wzrostowi, a na koniec III kwartału 2013 roku zmniejszył się do 57,6%. Na dzień 30.09.2013 r. zobowiązania ogółem spzoz z terenu województwa śląskiego stanowiły 12,3% zobowiązań spzoz w skali kraju, co w stosunku do roku 2012 oznacza wzrost o 0,2 punktu procentowego natomiast udział zobowiązań podmiotów leczniczych utworzonych przez Województwo Śląskie, w porównaniu do zobowiązań wszystkich spzoz w województwie, zmniejszył się o 2,5 punktu procentowego.
Problem stanowi wielkość zobowiązań wymagalnych, tj. zobowiązań, których termin płatności minął (zobowiązania te dodatkowo generują koszty finansowe, takie jak odsetki ustawowe, koszty postępowania egzekucyjnego, czy koszty komornicze). 
Zakłady opieki zdrowotnej nie posiadając wystarczających środków finansowych, nie regulują terminowo zobowiązań, co powoduje narastanie długu. Za przyczynę takiego stanu rzeczy uznać należy niedofinansowanie systemu ochrony zdrowia – niższe finansowanie usług medycznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia w województwie śląskim, jak też realizację postulatów płacowych w spzoz, w tym również tam, gdzie przekraczały one możliwości zakładu.
Kształtowanie się zobowiązań wymagalnych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w podziale na województwa przedstawia tabela 6. 

Tabela 6
Zobowiązania wymagalne spzoz i ich dynamika w podziale na województwa 
w latach 2010-2013* (w mln zł)
Lp.	Wyszczególnienie	Zobowiązania wymagalne (przeterminowane) ogółem (w mln zł)	Dynamika (%)	
		2010	2011	2012	2013*	2011/2010	2012/2011	2013*/2012	
1	Polska	2 138,8	2 316,5	2 474,0	2 356,2	108,3	106,8	95,2	
2	Dolnośląskie	148,5	148,7	155,0	147,5	100,1	104,2	95,2	
3	Kujawsko-pomorskie	143,7	110,8	140,2	138,8	77,1	126,5	99,0	
4	Lubelskie	167,4	146,1	163,1	196,1	87,3	111,6	120,2	
5	Lubuskie	30,7	42,7	85,1	6,7	139,1	199,3	7,9	
6	Łódzkie	155,9	132,9	131,1	134,1	85,2	98,6	102,3	
7	Małopolskie	143,7	162,3	168,3	176,7	112,9	103,7	105,0	
8	Mazowieckie	497,4	573,1	631,4	570,6	115,2	110,2	90,4	
9	Opolskie	10,1	15,2	11,6	11,9	150,5	76,3	102,6	
10	Podkarpackie	87,3	98,4	94,1	116,4	112,7	95,6	123,7	
11	Podlaskie	69,0	74,3	53,8	30,6	107,7	72,4	56,9	
12	Pomorskie	99,2	92,1	111,7	81,8	92,8	121,3	73,2	
13	Śląskie	267,4	351,3	363,1	333,1	131,4	103,4	91,7	
14	Świętokrzyskie	80,9	94,5	77,2	70,0	116,8	81,7	90,7	
15	Warmińsko-Mazurskie	42,4	26,4	28,2	16,3	62,3	106,8	57,8	
16	Wielkopolskie	121,3	143,9	159,3	155,7	118,6	110,7	97,7	
17	Zachodniopomorskie	25,9	27,6	30,4	33,6	106,6	110,1	110,5	
18	MON	20,0	31,2	17,2	29,4	156,0	55,1	170,9	
19	MSWiA	27,9	45,1	53,2	107,0	161,6	118,0	201,1	
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych  Ministerstwa Zdrowia (www.mz.gov.pl), */ III kw. 2013 r.

Analiza danych zawartych w powyższej tabeli pozwala na uchwycenie ogólnych tendencji występujących w ochronie zdrowia w zakresie poziomu zobowiązań wymagalnych w latach 2010-2012. W kraju w całym badanym okresie utrzymywała się niezmiennie tendencja wzrostowa zobowiązań przeterminowanych. Natomiast według stanu na koniec III kwartału 2013 roku obserwuje się zmniejszenie kwoty zadłużenia podmiotów leczniczych do poziomu 2 356,2 mln zł, tj. o 4,76% w stosunku do wartości wykazanej na koniec roku poprzedniego.
W województwie śląskim, podobnie jak w skali kraju, systematyczny wzrost zobowiązań wymagalnych spzoz występował na przestrzeni 3 lat, tj. 2010-2012. Zobowiązania te w tym czasie zwiększyły się z kwoty 267,4 mln zł do 363,1 mln zł. Biorąc pod uwagę dane jedynie za trzy kwartały 2013 roku, spadek zobowiązań wymagalnych wyniósł 8,2% względem 2012 roku. 
Główną przyczyną trudnej sytuacji finansowej jednostek zdrowotnych województwa śląskiego jest brak rozliczenia w całości przez Narodowy Fundusz Zdrowia tzw. „nadwykonań”3.

Stan zadłużenia spzoz utworzonych przez Województwo Śląskie na tle wszystkich spzoz z terenu województwa śląskiego oraz na tle kraju w zakresie wysokości zobowiązań, dla których minęły terminy płatności obrazuje tabela 7.

Tabela 7 
Zobowiązania wymagalne spzoz utworzonych przez Województwo Śląskie na tle województwa śląskiego i kraju w latach 2010-2013 (w mln zł)

Lp.	Lata	Zobowiązania wymagalne (w mln zł)	Udział zobowiązań wymagalnych (w %)	
		Polska	województwo śląskie	województwo śląskie ogółem/Polska	województwo śląskie	
			ogółem spzoz	spzoz utworzone przez Województwo Śląskie 		spzoz utworzone przez Województwo Śląskie/
województwo ogółem 	spzoz utworzone przez 
Województwo Śląskie/Polska 	
1	2010	2 138,8	267,4	136,3	12,5	51,0	6,4	
2	2011	2 316,5	351,3	202,1	15,2	57,5	8,7	
3	2012	2 474,0	363,1	206,9	14,7	57,0	8,4	
4	 2013*	2 356,2	333,1	183,3	14,1	55,0	7,8	
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Ministerstwa Zdrowia, (www.mz.gov.pl),*/ III kw. 2013 r.

W latach 2010-2012 w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej regionu obserwuje się wzrost zobowiązań wymagalnych. Zwiększył się w tym czasie zarówno przeterminowany dług podmiotów utworzonych przez Województwo Śląskie, jak i pozostałych publicznych zoz-ów z terenu województwa śląskiego. Na koniec III kwartału 2013 roku w województwie, zobowiązania wymagalne wszystkich publicznych jednostek zmniejszyły się, w tym również zmniejszyło się zadłużenie podmiotów nadzorowanych przez Województwo Śląskie. Zgodnie z przedstawionymi danymi, w III kwartale ubiegłego roku na województwo śląskie przypadało 14,1% krajowych zobowiązań wymagalnych, z tego ponad połowę stanowiło przeterminowane zadłużenie spzoz utworzonych przez Województwo Śląskie.

3 Zgodnie z art.15 ustawy o działalności leczniczej, podmiot leczniczy nie może odmówić udzielenia świadczenia zdrowotnego osobie, która potrzebuje natychmiastowego udzielenia takiego świadczenia ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia. Podmioty stosując powyższy przepis przyjmują pacjentów „ponadlimitowych”, a następnie występują do NFZ o pokrycie kosztów leczenia, w przypadku odmowy mogą dochodzić swoich należności na drodze sądowej.
Według danych na koniec III kwartału 2013 roku, udział zobowiązań wymagalnych wojewódzkich spzoz w zobowiązaniach wymagalnych spzoz z terenu całego województwa śląskiego wynosił 55% i w porównaniu do roku 2012 zmniejszył się o 2 punkty procentowe, a w porównaniu do 2011 roku o 2,5 punktu procentowego.
Wstępne dane za 2013 rok spzoz nadzorowanych przez Województwo Śląskie wskazują na znaczne zmniejszenie stanu zobowiązań wymagalnych, tj. do kwoty 152,5 mln zł (o 26,3% w porównaniu do 2012 roku).

5. Cel strategiczny i cele szczegółowe „Kierunków”

Celem strategicznym „Kierunków” jest poprawa stanu bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców poprzez stworzenie systemu regionalnej ochrony zdrowia oraz zapewnienie ciągłej, kompleksowej i wysokiej jakości opieki zdrowotnej (usług medycznych) mieszkańcom regionu. 

Powyższy cel wymaga zapewnienia sprawnych, stabilnych finansowo i efektywnie zarządzanych jednostek ochrony zdrowia, dysponujących odpowiednim personelem, sprzętem i zapleczem lokalowym. 

Cel strategiczny realizowany będzie poprzez cele szczegółowe, którymi są: 

•	racjonalne wykorzystanie posiadanego potencjału oraz dostosowanie oferowanych świadczeń do potrzeb rynku., 
•	zwiększenie środków finansowych w regionalnym systemie ochrony zdrowia (ze szczególnym uwzględnieniem szpitalnictwa),
•	zwiększenie efektywności ekonomicznej jednostek opieki zdrowotnej, poprawa ich sprawności organizacyjnych oraz polepszenie warunków pracy,
•	reorganizacja i przekształcenie jednostek ochrony zdrowia, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie,
•	poprawa jakości usług medycznych lecznictwa stacjonarnego i ambulatoryjnego,
•	zapewnienie właściwego poziomu dostępności do opieki zdrowotnej, co wymaga przede wszystkim dostosowania zasobów diagnostyczno-terapeutycznych opieki szpitalnej do potrzeb zdrowotnych ludności, wynikających z analizy sytuacji epidemiologicznej i procesów demograficznych,
•	wzrost konkurencyjności podmiotów leczniczych (wyposażenie i modernizacja zakładów, poprawa sytuacji finansowej jednostek).

Do realizacji założonych celów istotnym działaniem będzie m. in.:
•	zmiana sposobu zarządzania jednostkami – zwiększenie skuteczności systemu zarządzania,
•	wzmocnienie nadzoru właścicielskiego nad organizacją i funkcjonowaniem jednostek – wzmocnienie kontroli, w tym za pomocą systemu monitorującego kondycję finansową jednostek,
•	rozszerzenie działalności medycznej, poprzez wprowadzenie nowych usług,
•	koncentracja usług medycznych,
•	redukcja kosztów, 
•	zachowanie płynności finansowej,
•	zmniejszenie zadłużenia,
•	udoskonalenie struktury organizacyjnej,
•	strategia inwestycyjna (nowe inwestycje pomagające odzyskać zdolność konkurencyjną),
•	opracowanie przez jednostki planu działania i ścisła jego realizacja.

Do realizacji wyznaczonego celu strategicznego nieodzowne jest:
•	wyodrębnienie grupy jednostek strategicznych, których funkcjonowanie ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia pacjentom bezpieczeństwa zdrowotnego,
•	wytyczenie właściwego kierunku rozwoju opieki zdrowotnej na poziomie regionalnym.

Kluczowe wyzwania związane z realizacją celu strategicznego
Realizacja celu strategicznego obejmować powinna następujące zadania:
•	utworzenie stabilnych ekonomicznie podmiotów (osiągnięcie i utrzymanie przez nie płynności finansowej),
•	zmianę i poprawę jakości systemu zarządzania w jednostkach,
•	wzmocnienie funkcji podmiotu tworzącego nad jednostkami,
•	poprawę jakości, dostępności i warunków udzielania świadczeń medycznych przez jednostki,
•	zapewnienie dalszego, nieprzerwanego udzielania świadczeń medycznych przez restrukturyzowane jednostki,
•	stworzenie jednostek o europejskim standardzie oraz podwyższenie standardu ośrodków lecznictwa specjalistycznego.

Do osiągnięcia powyższych zadań niezbędne jest:
•	stworzenie warunków do faktycznej samodzielności finansowej zakładów, rozumianej jako finansowanie kosztów swojej bieżącej działalności z uzyskiwanych przez jednostkę przychodów,
•	przeprofilowanie obecnie istniejących jednostek w sposób pozwalający w największym stopniu zabezpieczyć potrzeby zdrowotne regionalnej społeczności,
•	poprawa standardu i wyposażenia szpitali (zakup nowego sprzętu i aparatury medycznej, warunkujący uzyskiwanie kontraktów z Narodowego Funduszu Zdrowia),
•	dostosowanie pomieszczeń jednostek do wymogów fachowych i sanitarnych, określonych właściwymi przepisami prawa,
•	urealnienie stanu i struktury zatrudnienia w jednostkach ochrony zdrowia,
•	stworzenie odpowiednich warunków pracy,
•	wsparcie działań w zakresie kształcenia w zawodach medycznych,
•	usprawnienie systemu zarządzania jakością w jednostkach ochrony zdrowia (zwiększenie liczby jednostek posiadających certyfikaty jakości, wprowadzanie zewnętrznego modelu oceny jakości i wzrost znaczenia akredytacji),
•	poprawa zarządzania i jakości w usługach medycznych poprzez wdrożenie systemów informatycznych (w tym specjalistycznego oprogramowania medycznego), wdrożenie i realizacja usług z zakresu e-zdrowia,
•	zwiększenie świadomości oraz motywacji do utożsamiania się z własnym zakładem przez pracowników,
•	optymalizacja bazy łóżkowej w stacjonarnej opiece zdrowotnej, 
•	podwyższanie standardów opieki zdrowotnej,
•	dostosowanie profilu działalności jednostek do:
o	postępu naukowego i technicznego w medycynie,
o	rozwoju i wdrażania nowych technologii i systemów medycznych,
o	metod leczenia i diagnozowania,
o	rosnącego standardu życia, 
•	rozwój opieki długoterminowej i hospicyjnej,
•	zapewnienie sprawnego nadzoru podmiotu tworzącego nad funkcjonowaniem jednostek.

Podstawowe problemy związane z realizacją celu strategicznego
Podstawowymi problemami, z jakimi zmaga się Województwo Śląskie, jako organ nadzorujący działanie 44 samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej są:
•	brak pokrycia finansowego kosztów wykonywanych usług, rosnące zadłużenie i brak stabilności finansowej niektórych jednostek – utrata płynności finansowej,
•	brak wystarczających środków finansowych na dostosowanie jednostek do:
o	wymogów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 roku w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2012 r. poz. 739),
o	warunków realizacji świadczeń gwarantowanych określonych w rozporządzeniach wykonawczych Ministra Zdrowia do tzw. „ustawy koszykowej”4, 
•	ograniczone środki budżetowe na pokrycie zobowiązań restrukturyzowanych jednostek, 
•	nieuregulowany stan prawny nieruchomości niektórych jednostek,
•	nieefektywne zarządzanie jednostkami,
•	rosnące braki specjalistów – lekarzy i pielęgniarek.

Podsumowując, dążyć należy do racjonalnej konsolidacji i przekształcenia infrastruktury zdrowotnej, co sprzyjać będzie poprawie efektywności zarządzania wojewódzkimi jednostkami ochrony zdrowia, optymalizacji kosztów związanych z ich funkcjonowaniem, a w rezultacie pozytywnie wpłynie na poprawę ich sytuacji ekonomicznej. 

                                                                                                                                                       
4 ”Ustawa koszykowa” – ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze  środków publicznych (Dz. U. z 2008r., Nr 164, poz.1027 z późn. zm.)

6. Charakterystyka samodzielnych publicznych zakładów opieki 
    zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo 
    Śląskie

6.1. Potencjał wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia

Województwo Śląskie według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. było podmiotem tworzącym dla 44 samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, z których 35 stanowiły zakłady lecznictwa stacjonarnego, a 9 zakłady lecznictwa ambulatoryjnego.

I. LECZNICTWO STACJONARNE:

A.	Największe szpitale wielo i monospecjalistyczne (9):
1)	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu
2)	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 3 w Rybniku
3)	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie
4)	Szpital Wojewódzki w Bielsku–Białej
5)	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 4 w Bytomiu
6)	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju
7)	Szpital im. Stanisława Leszczyńskiego w Katowicach
8)	Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. dr Janusza Daaba w Piekarach Śląskich
9)	Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Bytomiu

B.	Pozostałe szpitale wielo i monospecjalistyczne (7):
1)	Szpital Specjalistyczny w Chorzowie
2)	Szpital Specjalistyczny w Zabrzu
3)	Okręgowy Szpital Kolejowy w Katowicach 
4)	Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich
5)	Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu
6)	Szpital Kolejowy w Wilkowicach-Bystrej
7)	Szpital Chorób Wewnętrznych „Hutniczy” w Częstochowie

C.	Jednostki pulmonologiczne (4):
1)	Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej5
2)	Szpital Chorób Płuc w Orzeszu
3)	Szpital Chorób Płuc im. św. Józefa w Pilchowicach
4)	Wojewódzki Szpital Chorób Płuc im. dr Alojzego Pawelca w Wodzisławiu Śląskim

D.	Jednostki lecznictwa psychiatrycznego (4):
1)	Centrum Psychiatrii w Katowicach
2)	Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im. dr Emila Cyrana w Lublińcu
3)	Państwowy Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku
4)	Szpital Psychiatryczny w Toszku

                                                                                                                                                  
5 Zmiana nazwy zgodnie z uchwałą nr IV/25/17/2012 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 24.08.2012 roku, wcześniej Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy w Bystrej 

Jednostki rehabilitacyjne (5):
1)	Uzdrowisko Goczałkowice-Zdrój - Wojewódzki Ośrodek Reumatologiczno-Rehabilitacyjny w Goczałkowicach-Zdroju
2)	Beskidzki Zespół Leczniczo-Rehabilitacyjny Szpital Opieki Długoterminowej w Jaworzu
3)	Górnośląskie Centrum Rehabilitacji „REPTY” im. gen. Jerzego Ziętka w Tarnowskich Górach
4)	Śląski Szpital Reumatologiczno–Rehabilitacyjny im. gen. Jerzego Ziętka w Ustroniu 
5)	Śląskie Centrum Rehabilitacji i Prewencji w Ustroniu6

F. Jednostki lecznictwa odwykowego (1):
1)	Wojewódzki Ośrodek Lecznictwa Odwykowego i Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Gorzycach

G. Jednostki lecznictwa dla dzieci (5):
1)	Wojewódzkie Centrum Pediatrii „KUBALONKA” w Istebnej
2)	Dziecięcy Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny „BUCZE” w Górkach Wielkich
3)	Wojewódzki Szpital-Rehabilitacyjny dla Dzieci w Jastrzębiu-Zdroju
4)	Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny dla Dzieci Kamieniec-Zbrosławice w Kamieńcu
5)	Ośrodek Terapii Nerwic dla Dzieci i Młodzieży w Orzeszu

II. LECZNICTWO AMBULATORYJNE:

A.	Jednostki ratownictwa medycznego (2)
1)	Wojewódzkie Pogotowie Ratunkowe w Katowicach
2)	Rejonowe Pogotowie Ratunkowe w Sosnowcu

B.	Pozostałe jednostki ambulatoryjne (7):
1)	Zespół Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach
2)	Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej nad Matką, Dzieckiem i Młodzieżą w Częstochowie
3)	Zakład Diagnostyki Obrazowej w Sosnowcu
4)	Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej Nr 1 im. prof. Józefa Gasińskiego w Tychach
5)	Obwód Lecznictwa Kolejowego w Bielsku–Białej
6)	Obwód Lecznictwa Kolejowego w Gliwicach
7)	Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach

W wyniku podjętych przekształceń samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, Województwo Śląskie jest również 100% udziałowcem w utworzonych na ich bazie następujących spółkach kapitałowych, tj.:
1.	Śląskim Centrum Rehabilitacyjno-Uzdrowiskowym im. dr Adama Szebesty w Rabce-Zdroju Sp. z o.o.
2.	Szpitalu Chorób Płuc w Siewierzu Sp. z o.o.
3.	OLK Poradnie Specjalistyczne w Sosnowcu Sp. z o.o.
4.	MEGREZ Sp. z o.o. w Tychach

                                                                                                                                                       
6 Zmiana nazwy zgodnie z uchwałą nr IV/27/12/2012 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 15.10.2012 roku, wcześniej Śląskie Centrum Rehabilitacji w Ustroniu 
Potencjał samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie oraz spółek prawa handlowego ze 100% udziałem Województwa Śląskiego - prowadzących działalność leczniczą, prezentują tabele 8 i 9. W przypadku spzoz przedstawiona została również dynamika zmian liczby łóżek i stanu zatrudnienia w latach 2010–2013.

Tabela 8
Liczba łóżek i etatów w spzoz, dla których podmiotem tworzącym 
jest Województwo Śląskie w latach 2010–2013

Lp.	Wyszczególnienie	Lata	Dynamika (%)	
		2010	2011	2012	2013	2011/
2010	2012/
2011	2013/
2012	
1	Liczba łóżek (szt.)	13 604	13 420	12 793	12 252	98,6	95,3	95,8	
2	Liczba etatów (etat)	19 802	19 301	17 757	17 162	97,5	92,0	96,6	
Źródło: opracowanie własne

Tabela 9
Liczba łóżek i etatów w spółkach prawa handlowego ze 100% udziałem Województwa Śląskiego prowadzących działalność leczniczą 
na koniec 2013 r.

Lp.	Wyszczególnienie	Zatrudnienie
(etat)	Liczba łóżek	
1	Megrez Sp. z o. o. w Tychach	535,64	437	
2	Śląskie Centrum Rehabilitacyjno-Uzdrowiskowe im. dr Adama Szebesty w Rabce-Zdroju Sp. z o.o.	154,59	392	
3	OLK Poradnie Specjalistyczne w Sosnowcu Sp. z o.o.	39,73	-	
4	Szpital Chorób Płuc w Siewierzu Sp. z o.o.	35,43	42	
Razem	828,75	871	
Źródło: opracowanie własne

Biorąc pod uwagę wszystkie podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorstwami nadzorowane przez Województwo Śląskie zauważa się, że na koniec 2013 roku zatrudnienie w nich wynosiło 17 162 etaty i zmniejszyło się w porównaniu do 2010 roku o 2 640 etatów, tj. o 13,3%. Od roku 2010 liczba łóżek samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej sukcesywnie spadała i na koniec 2013 roku wyniosła 12 252 łóżka (zmniejszenie o 1 352 łóżka, tj. o 9,9%). 
W spółkach prawa handlowego ze 100% udziałem Województwa Śląskiego prowadzących działalność leczniczą, stan zatrudnienia na koniec 2013 r. wynosił 828,75 etatu, natomiast liczba łóżek w tych spółkach wynosiła 871.
Szczegółowe dane dotyczące liczby łóżek ich wykorzystania oraz stanu zatrudnienia etatowego w spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie przedstawia tabela 10.

Tabela 10
Wykorzystanie łóżek i stan zatrudnienia w stacjonarnych spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w 2013 r. 

Lp.	Wyszczególnienie	Liczba łóżek	Wykorzystanie łóżek (%)	Zatrudnienie (etat) 	Zatrudnienie              na 1 łóżko (etat)	
Największe szpitale wielo i monospecjalistyczne	5 538	65,0	9 308,18	1,68	
1	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu 	669	63,4	1 130,96	1,69	
2	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 3 w Rybniku 	711	68,3	1 081,54	1,52	
3	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. NMP 
w Częstochowie 	1 009	68,6	1 958,52	1,94	
4	Szpital Wojewódzki w Bielsku-Białej 	578	72,6	1 080,51	1,87	
5	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 4 w Bytomiu 	655	53,1	973,08	1,49	
6	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju 	574	70,4	873,35	1,52	
7	Szpital im. Stanisława Leszczyńskiego w Katowicach 	509	57,8	691,62	1,36	
8	Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. dr Janusza Daaba w Piekarach Śląskich 	392	65,5	687,80	1,75	
9	Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Bytomiu 	441	65,6	830,80	1,88	
Pozostałe szpitale wielo i monospecjalistyczne	991	69,1	1 467,66	1,48	
1	Szpital Specjalistyczny w Chorzowie 	170	68,2	211,44	1,24	
2	Szpital Specjalistyczny w Zabrzu 	186	50,9	276,04	1,48	
3	Okręgowy Szpital Kolejowy w Katowicach 	153	53,7	285,75	1,87	
4	Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich 	54	94,7	182,97	3,39	
5	Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu  	153	57,8	210,74	1,38	
6	Szpital Kolejowy w Wilkowicach-Bystrej 	200	67,3	190,90	0,95	
7	Szpital Chorób Wewnętrznych „Hutniczy" w Częstochowie 	75	91	109,82	1,46	
Jednostki pulmonologiczne	522	64,3	470,34	0,90	
1	Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej 	224	72,5	255,63	1,14	
2	Szpital Chorób Płuc w Orzeszu 	82	71,6	65,08	0,79	
3	Szpital Chorób Płuc im. św. Józefa w Pilchowicach 	95	62,6	61,88	0,65	
4	Wojewódzki Szpital Chorób Płuc im. Alojzego Pawelca w Wodzisławiu Śląskim 	121	50,4	87,75	0,73	
Jednostki lecznictwa psychiatrycznego	2 518	91,3	2 097,65	0,83	
1	Centrum Psychiatrii w Katowicach 	238	100,6	219,23	0,92	
2	Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im. dr Emila Cyrana w Lublińcu 	766	88,5	531,06	0,69	
3	Państwowy Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku 	908	93,0	780,76	0,86	
4	Szpital Psychiatryczny w Toszku 	606	82,9	566,60	0,93	
Jednostki rehabilitacyjne	1 706	81,7	1 280,09	0,75	
1	Uzdrowisko Goczałkowice-Zdrój - Wojewódzki Ośrodek Reumatologiczno-Rehabilitacyjny w Goczałkowicach-Zdroju	564	68,8	278,33	0,49	
2	Beskidzki Zespół Leczniczo-Rehabilitacyjny Szpital Opieki Długoterminowej w Jaworzu 	210	81,7	140,10	0,67	
3	Górnośląskie Centrum Rehabilitacji „REPTY" im. gen. Jerzego Ziętka w Tarnowskich Górach	560	93,9	568,78	1,02	
4	Śląski Szpital Reumatologiczno-Rehabilitacyjny im. gen. Jerzego Ziętka w Ustroniu	229	69,3	201,31	0,88	
5	Śląskie Centrum Rehabilitacji i Prewencji w Ustroniu	143	95,0	91,57	0,64	
Jednostki lecznictwa odwykowego	345	99,6	249,61	0,72	
1	Wojewódzki Ośrodek Lecznictwa Odwykowego i Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Gorzycach	345	99,6	249,61	0,72	
Jednostki lecznictwa dla dzieci	632	65,1	333,90	0,53	
1	Wojewódzkie Centrum Pediatrii „KUBALONKA" w Istebnej 	295	37,6	137,75	0,47	
2	Dziecięcy Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny „BUCZE" w Górkach Wielkich 	87	63,4	42,92	0,49	
3	Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci w Jastrzębiu-Zdroju 	70	81,6	63,25	0,90	
4	Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny dla Dzieci 
Kamieniec–Zbrosławice w Kamieńcu	140	65,0	58,25	0,42	
5	Ośrodek Terapii Nerwic dla Dzieci i Młodzieży w Orzeszu	40	78,1	31,73	0,79	
OGÓŁEM	12 252		15 207,43	1,24	
Źródło: opracowanie własne

Wykres 1
Struktura łóżek wojewódzkich spzoz lecznictwa stacjonarnego w 2013 r. (w%)

Źródło: opracowanie własne 

Działania restrukturyzacyjne jednostek ochrony zdrowia, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie, zmierzać powinny do racjonalnego wykorzystania bazy łóżkowej przy optymalnym czasie pobytu pacjenta w szpitalu.
Dla podjęcia decyzji przekształceniowych zasadnicze znaczenie będzie miała indywidualna analiza wykorzystania łóżek danej specjalności przez poszczególne jednostki. Przyjmuje się że wartość pożądana ww. wskaźnika powinna wynosić  na poziomie 80%, z wyjątkiem kilku specjalności, m.in. pediatrii czy chorób zakaźnych. 

Wskaźnik wykorzystania łóżek na koniec 2011 roku wyniósł w Polsce średnio 67,0%, natomiast w województwie śląskim ukształtował się na poziomie:
•	szpitale ogólne 65,5%,
•	zakłady psychiatrycznej opieki stacjonarnej 92,6%.
Wskaźnik ten w poszczególnych grupach podmiotów leczniczych, nadzorowanych przez Województwo Śląskie, na koniec 2013 roku wynosił średnio: 
•	największe szpitale wielo i monospecjalistyczne 65,0%,
•	pozostałe szpitale wielo i monospecjalistyczne 69,1%
•	jednostki pulmonologiczne 64,3%,
•	jednostki lecznictwa psychiatrycznego 91,3%,
•	jednostki rehabilitacyjne 81,7%,
•	jednostki lecznictwa odwykowego 99,6%,
•	jednostki lecznictwa dla dzieci 65,1%.

6.2. Sytuacja finansowa wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia

Wyniki finansowe 
Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej pokrywa z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów koszty działalności i reguluje zobowiązania. 
Zgodnie z ustawą o działalności leczniczej, samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej pokrywa we własnym zakresie ujemny wynik finansowy. Pokrycie takie może nastąpić jedynie z osiągniętych zysków, które w wielu przypadkach nie są możliwe do uzyskania bez przeprowadzenia restrukturyzacji wszystkich zasobów. 
Podmiot tworzący samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej może, w terminie 3 miesięcy od upływu terminu zatwierdzenia sprawozdania finansowego spzoz, pokryć ujemny wynik finansowy za rok obrotowy tego zakładu, jeżeli wynik ten, po dodaniu kosztów amortyzacji, ma wartość ujemną – do wysokości tej wartości. W przypadku niepokrycia ujemnego wyniku finansowego w wyżej określony sposób, podmiot tworzący w terminie 12 miesięcy od upływu terminu przewidzianego na pokrycie tej wartości, podejmuje decyzję o zmianie formy organizacyjno-prawnej albo o likwidacji spzoz.
Istotnym elementem oceny sytuacji finansowej jednostek jest również poziom nierozliczonych strat z lat ubiegłych. Brak możliwości rozliczenia bieżących strat zwiększa poziom zobowiązań i wskazuje na problemy z płynnością finansową zakładów. 

Wyniki finansowe jednostek ochrony zdrowia nadzorowanych przez Województwo Śląskie w latach 2005–2013 (dane wstępne) przedstawia wykres 2. 

Wykres 2
Wynik finansowy spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w latach 2005–2013* (w mln zł)

Źródło: opracowanie własne, */ rok 2013 dane wstępne

W latach 2005–2008, łączne wyniki finansowe samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej nadzorowanych przez Województwo Śląskie, po załamaniu w 2006 roku, wskazywały na sukcesywną poprawę ich kondycji finansowej. Szczególnie efektywny był rok 2008, w którym przyrost przychodów wyprzedzał przyrost kosztów o 5,3 punktu procentowego. Zwiększenie przychodów samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w stosunku do roku poprzedniego o 23% - do kwoty 1 595,9 mln zł, a kosztów o 18,3% - do kwoty 1 594,5 mln zł, doprowadziło do wypracowania zysku w wysokości 1,4 mln zł. Od 2009 r. do 2011 r. notowano przyrost ujemnych wyników finansowych podmiotów leczniczych. W roku 2011 podmioty poniosły najwyższą stratę netto w kwocie 109,9 mln zł. Rok 2012 przyniósł zmniejszenie straty względem roku poprzedniego o 52,8%, tj. do wartości 51,9 mln zł, a w 2013 roku (wg danych wstępnych) sumaryczna strata spzoz zmniejszyła się do poziomu 10,8 mln zł, tj. o blisko 80% w porównaniu do 2012 roku. 
Przy określeniu faktycznego wyniku finansowego spzoz istotne jest uwzględnienie wysokości kosztów amortyzacji. Suma wyniku finansowego i kosztów amortyzacji informuje o nadwyżce lub niedoborze finansowym podmiotu. Nadwyżka finansowa będąca źródłem samofinansowania zakładu, jest sumą wyniku finansowego netto i odpisów amortyzacyjnych z tytułu umorzenia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Natomiast, gdy strata netto przewyższa sumę odpisów amortyzacyjnych, podmiot wykazuje niedobór finansowy. 
Na przestrzeni lat 2005–2013 (według danych wstępnych), tylko w roku 2011 odnotowano niedobór finansowy będący sumą wyniku finansowego i amortyzacji wszystkich wojewódzkich podmiotów leczniczych. 

Tabela 11
Wojewódzkie podmioty lecznicze osiągające zysk/stratę w latach 2010–2013*

Lp.	Wyszczególnienie	Lata	Dynamika (%)	
		2010	2011	2012	2013*	2011/
2010	2012/
2011	2013*/
2012	
1	Liczba jednostek	50	48	46	44	96,0	95,8	95,7	
2	Zysk	26	22	29	28	84,6	31,8	96,6	
3	Strata	24	26	17	16	108,3	65,4	94,1	
 Źródło: opracowanie własne, */ rok 2013 dane wstępne

Analizując kształtowanie się wyniku finansowego samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie, można zauważyć, iż od roku 2011, w którym wystąpiła największa sumaryczna strata na przestrzeni omawianego wyżej okresu, tj. lat 2005-2013, wzrosła liczba jednostek osiągających dodatni wynik finansowy. Jednak mimo tego faktu, sytuacja finansowa podmiotów leczniczych nadal pozostaje trudna, a główną tego przyczyną jest brak rozliczenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia całości kosztów leczenia pacjentów „ponadlimitowych”.
Strukturę wyników finansowych wojewódzkich spzoz w latach 2010–2013 przedstawia wykres 3.

Wykres 3
Struktura wyników finansowych wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia 
w latach 2010–2013* (w %)

Źródło: opracowanie własne,*/ rok 2013 dane wstępne

Struktura zobowiązań
Wartość zobowiązań i rezerw na zobowiązania ogółem spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie przedstawia tabela 12.

											Tabela 12
Struktura zobowiązań spzoz, dla których podmiotem tworzącym 
jest Województwo Śląskie w latach 2010–2013* (w mln zł)

Lp.	Wyszczególnienie	Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania (mln zł)	
		Ogółem	w tym:	
			Rezerwy na zobowiązania	Zobowiązania długoterminowe	Zobowiązania krótkoterminowe	Rozliczenia międzyokresowe	
					Ogółem	w tym: zobowiązania wymagalne (przeterminowane)		
1	Lata	2010	634,1	139,1	37,5	437,0	136,3	20,5	
		2011	765,4	142,6	36,2	492,6	202,1	94,0	
		2012	1 393,1	166,1	102,0	504,2	206,5	620,8	
		2013*	1 364,2	150,7	113,0	439,4	152,5	661,1	
2	Dynamika(%)	2011/2010	120,7	102,6	96,5	112,7	148,3	458,5	
		2012/2011	182,0	116,5	282,0	102,4	102,2	660,4	
		2013*/2012	98,0	90,7	110,8	87,2	73,8	106,5	
Źródło: opracowanie własne, */ rok 2013 dane wstępne

Z dokonanej analizy wynika, że na przestrzeni lat 2010-2011 następował systematyczny wzrost zobowiązań i rezerw na zobowiązania. W 2011 roku istotnie wzrósł poziom zobowiązań krótkoterminowych i rozliczeń międzyokresowych. W 2012 roku spzoz utworzone przez Województwo Śląskie wykazywały wzrost zobowiązań i rezerw na zobowiązania o 82% w stosunku do roku poprzedniego, z tego wzrosły: rezerwy na zobowiązania (o 16,5%), zobowiązania długoterminowe (o 182,0%), zobowiązania krótkoterminowe (o 2,4%), rozliczenia międzyokresowe (o 560,4%).
Wzrost zobowiązań długoterminowych wynikał z zaciągniętych kredytów i pożyczek, zarówno inwestycyjnych, jak i przeznaczonych na działalność bieżącą, co wpłynęło na zmianę struktury zobowiązań istotnie ograniczając przyrost zobowiązań krótkoterminowych.
W 2012 roku również znacząco wzrosły rozliczenia międzyokresowe. Powodem takiego stanu rzeczy była zmiana ewidencyjna, którą wprowadziła nowelizacja ustawy o działalności leczniczej.
W związku z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012, poz. 742), spzoz-y wyksięgowały z funduszu założycielskiego w rozliczenia międzyokresowe przychodów wartość odpowiadającą niezamortyzowanej części wartości początkowej aktywów trwałych, otrzymanych nieodpłatnie oraz sfinansowanych dotacjami, których wartość zwiększyła przed dniem 1 lipca 2011 r. fundusz założycielski danego podmiotu leczniczego.
Ogólna tendencja wzrostowa obserwowana w strukturze zobowiązań w latach 2010-2012 w odniesieniu do zobowiązań krótkoterminowych i rezerw na zobowiązania, w roku 2013 (według wstępnych danych) nie wystąpiła. Podmioty lecznicze wykazały istotne zmniejszenie tych wielkości. Zobowiązania krótkoterminowe zmniejszyły się o 64,8 mln zł, tj. o 12,8%, a rezerwy o 15,4 mln zł (o 9,3%). W 2013 roku w strukturze zobowiązań i rezerw na zobowiązania, zwiększyły się zobowiązania długoterminowe o 11 mln zł, tj. o 10,8% oraz rozliczenia międzyokresowe o 40,3 mln zł, tj. o 6,5%.

Wykres 4
Udział zobowiązań wymagalnych w zobowiązaniach ogółem 
w 2013 r.* (w%)

Źródło: opracowanie własne, */ rok 2013 dane wstępne

Na uwagę zasługuje, wykazane w danych wstępnych, istotne zmniejszenie poziomu zobowiązań wymagalnych w 2013 roku (do 152,5 mln zł z 206,5 mln zł odnotowanych w roku poprzednim).
W 2013 roku zobowiązania przeterminowane w strukturze zobowiązań i rezerw na zobowiązania wojewódzkich podmiotów leczniczych stanowią 11,2%. Zobowiązania niewymagalne to 88,8% zobowiązań ogółem wszystkich spzoz.
Wielkość zobowiązań wymagalnych na przestrzeni lat 2005–2013 (dane wstępne) przedstawia wykres 5.

Wykres 5
Zobowiązania wymagalne (przeterminowane) spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w latach 2005–2013* (w mln zł)

Źródło: opracowanie własne */ rok 2013 dane wstępne

Wykres obrazuje omówione wyżej kształtowanie się wielkości zobowiązań wymagalnych (przeterminowanych), z uwzględnieniem wcześniejszych okresów rozliczeniowych. Wielkość zobowiązań wymagalnych wykazana w danych wstępnych podmiotów leczniczych za 2013 rok w wysokości 152,5 mln zł, jak się szacuje, może ulec zmniejszeniu z uwagi na trwające rozliczenia końcowe.

Wskaźniki płynności finansowej7
Analiza płynności finansowej jest niezbędnym narzędziem do podejmowania właściwych decyzji w systemie zarządzania jednostką. Powinna dawać odpowiedź na pytania: o zdolność jednostki do regulowania na bieżąco swoich zobowiązań, o koszty karnych odsetek z tytułu nieterminowego regulowania zobowiązań oraz o prawdopodobieństwie zagrożenia likwidacją z powodu niemożności wywiązywania się ze swoich zobowiązań.
Jednostka musi posiadać tyle środków finansowych, aby móc spłacać zaciągnięte zobowiązania. Nieekonomicznym byłoby również utrzymywanie środków pieniężnych w ilości pokrywającej wszystkie zobowiązania bez względu na termin ich zapadalności. Płynność wiąże się więc z takim zarządzaniem, zarówno wpływami pieniędzy, jak i wydatkami, które umożliwia spłacanie zobowiązań w terminie.
Poziom kształtowania się wskaźników płynności finansowej w lecznictwie stacjonarnym wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia, w latach 2005–2013 (dane wstępne) obrazuje wykres 6.

                                           
7 Słownik terminów i pojęć 

Wykres 6
Wskaźniki płynności finansowej w spzoz lecznictwa stacjonarnego, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w latach 2005–2013*

Źródło: opracowanie własne,*/ rok 2013 dane wstępne

W 2013 roku, w podmiotach lecznictwa stacjonarnego, obserwuje się wzrost wskaźników płynności w porównaniu z rokiem poprzednim, a także wyższy ich poziom niż odnotowany w 2008 roku, w którym ich wartości, w stosunku do prezentowanych na wykresie lat, były najwyższe. Wskaźnik płynności bieżącej wyniósł 0,92 przy poziomie 0,82 z roku 2012. Zwiększenie wskaźników płynności szybkiej i bieżącej (gotówki) nastąpiło o 0,08 względem 2012 roku. Sumarycznie, w lecznictwie stacjonarnym w 2013 roku, pomimo wzrostu wszystkich wskaźników płynności, nadal utrzymują się one na niskim poziomie, świadczącym o braku płynności finansowej podmiotów leczniczych. 

Wykres 7
Wskaźniki płynności finansowej w spzoz lecznictwa ambulatoryjnego, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w latach 2005–2013*
(z wyłączeniem Wojewódzkiego Zakładu Opieki Zdrowotnej Nr 1 im. prof. J. Gasińskiego w Tychach)

Źródło: opracowanie własne, */rok 2013 dane wstępne

Odmiennie, w porównaniu z lecznictwem stacjonarnym, kształtuje się poziom płynności finansowej w jednostkach lecznictwa ambulatoryjnego. Wszystkie wskaźniki płynności osiągają tu poziom wyższy niż powszechnie uznawany za optymalny. Na koniec 2012 roku wskaźnik bieżącej płynności finansowej w jednostkach ambulatoryjnych wynosił 2,69, wskaźnik szybkiej płynności finansowej 2,65, natomiast wskaźnik błyskawicznej płynności finansowej ukształtował się na poziomie 2,35. Na koniec 2013 roku (dane wstępne) wszystkie wskaźniki płynności finansowej uległy poprawie w stosunku do lat poprzednich i wyniosły kolejno 3,07, 3,03 i 2,72. W jednostkach lecznictwa ambulatoryjnego wskaźnik błyskawicznej płynności finansowej utrzymuje się na wysokim poziomie przekraczającym wartość uznawaną za optymalną i od 2006 roku wykazuje tendencję wzrostową.

6.3. Obszary problemowe i bariery rozwoju wojewódzkich jednostek 
       ochrony zdrowia

Do najważniejszych problemów występujących w działalności podmiotów leczniczych zaliczyć można: 
•	niewystarczające finansowanie, w szczególności przez Narodowy Fundusz Zdrowia, skutkujące brakiem  równowagi finansowej i powstawaniem zobowiązań wymagalnych, 
•	potrzebę modernizacji infrastruktury, co wiąże się z koniecznością znacznych inwestycji w wyposażenie (sprzęt medyczny) oraz w nieruchomości jednostek, z uwagi na:
o	wymogi rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 roku w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2012 r. poz. 739) - według informacji zawartych w planach strategicznych spzoz, ich dostosowanie do wymogów ww. rozporządzenia wiąże się z koniecznością poniesienia do końca 2016 r. nakładów w wysokości 757,8 mln zł,
o	warunki realizacji świadczeń gwarantowanych określone w rozporządzeniach wykonawczych Ministra Zdrowia do ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.),
•	ograniczoną dostępność do lekarzy specjalistów, brak lekarzy określonych specjalności, co powoduje długi czas oczekiwania na specjalistyczne świadczenia medyczne oraz może stwarzać poważną barierę w spełnieniu warunków realizacji świadczeń zdrowotnych, wymaganych przepisami ww. rozporządzeń Ministra Zdrowia,
•	znaczną liczbę szpitali działających na terenie województwa śląskiego prowadzonych przez różne podmioty (publiczne i prywatne), co utrudnia całościowe spojrzenie na problematykę zabezpieczenia medycznego w skali całego województwa,
•	nieuregulowaną sytuację własnościową części nieruchomości zajmowanych przez jednostki,
•	sposób zarządzania jednostkami na relatywnie niskim poziomie, wyrażający się brakiem stosowania dobrych praktyk zarządczych,
•	nieodpowiednią strukturę łóżek na poziomie stacjonarnej opieki zdrowotnej - nadmierna ilość łóżek krótkoterminowych w przypadku niektórych specjalności medycznych, jednocześnie znacząco niewystarczająca ilość łóżek długoterminowych,
•	regionalną asymetrię w dostępie do świadczeń specjalistycznych i wysokospecjalistycznych,
•	nierównomierną lokalizację jednostek opieki szpitalnej – rozmieszczenie na terenie województwa śląskiego samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej udzielających świadczeń w zakresie leczenia szpitalnego – hospitalizacji.

Skutkiem powyższego jest niewystarczające zaspokojenie potrzeb zdrowotnych obywateli, niedostateczne wykorzystanie łóżek, zbyt długie okresy (średni czas) hospitalizacji pacjentów, i niezadowolenie społeczne, a faktycznie brak zapewnienia właściwego, adekwatnego do możliwości zasobowych systemu, poziomu bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców. Duża ilość spzoz, dla których Województwo Śląskiego jest podmiotem tworzącym (największa wśród samorządów wojewódzkich w kraju - 44 jednostki wg danych na koniec 2013 roku), utrudnia sprawowanie nad nimi należytego nadzoru oraz wymaga znacznego zaangażowania finansowego i organizacyjnego. Funkcjonowanie w niektórych miastach regionu nawet kilku wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia o tym samym bądź komplementarnym profilu działania, może stanowić pole do racjonalizacji ich struktur organizacyjnych. Czynnikami utrudniającymi przezwyciężenie barier w dążeniu do osiągnięcia celu restrukturyzacji są również trudności w pozyskaniu środków finansowych (kredytów, pożyczek, dotacji) niezbędnych dla realizacji programów restrukturyzacyjnych oraz brak jasno określonej polityki zdrowotnej państwa.
Analiza problemu zadłużenia wskazuje, iż część szpitali niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania systemu ochrony zdrowia, (również na szczeblu regionalnym) znajduje się w sytuacji finansowej, która uniemożliwia zastosowanie skutecznej restrukturyzacji finansowej. W przypadku tych szpitali niemożność osiągnięcia równowagi finansowej powoduje bardzo wysoki poziom zadłużenia. Z uwagi na zadania, które realizują (w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli, prowadzenia badań naukowych oraz kształcenia kadry medycznej) ich funkcjonowanie w systemie ochrony zdrowia jest niezbędne. 
Niekorzystna sytuacja finansowa wielu jednostek, zwłaszcza o znaczeniu strategicznym, nie pozwala na odtwarzanie majątku, co związane jest z potrzebą ponoszenia wysokich nakładów na zakup aparatury i sprzętu medycznego, na infrastrukturę techniczną, w tym na renowację budynków.

Tabela 13
Nakłady finansowe niezbędne do poniesienia w latach 2014-2016 na dostosowanie infrastruktury spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie 
oraz nakłady poniesione w 2013 r. (w tys. zł)

Lp.	Wyszczególnienie	Nakłady finansowe spzoz (tys. zł)	
		Lata	
		2013	2014	2015	2016	Razem
2014-2016	
		wykonanie	potrzeby	
I.	LECZNICTWO STACJONARNE	92 681,00	366 046,00	300 093,00	56 394,00	722 533,00	
Największe szpitale wielo i monospecjalistyczne	57 833,00	231 168,00	168 038,00	5 250,00	404 456,00	
1	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu	18 602,00	44 000,00	28 037,00	-	72 037,00	
2	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 3 w Rybniku	681,00	19 336,00	9 703,00	-	29 039,00	
3	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. NMP w Częstochowie	1 370,00	34 010,00	22 858,00	-	56 868,00	
4	Szpital Wojewódzki w Bielsku-Białej	1 652,00	34 010,00	18 500,00	-	52 510,00	
5	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 4 w Bytomiu	1 637,00	7 949,00	12 062,00	-	20 011,00	
6	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju	4 322,00	38 294,00	22 104,00	-	60 398,00	
7	Szpital im. Stanisława Leszczyńskiego w Katowicach	9 000,00	13 000,00	26 000,00	-	39 000,00	
8	Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. dr Janusza Daaba w Piekarach Śląskich	20 285,00	19 500,00	16 364,00	-	35 864,00	
9	Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Bytomiu	284,00	21 069,00	12 410,00	5 250,00	38 729,00	
Pozostałe szpitale wielo i monospecjalistyczne	14 494,00	53 016,00	46 097,00	15 810,00	114 923,00	
1	Szpital Specjalistyczny w Chorzowie	1 180,00	2 250,00	6 950,00	-	9 200,00	
2	Szpital Specjalistyczny w Zabrzu	1 000,00	5 590,00	6 997,00	3 050,00	15 637,00	
3	Okręgowy Szpital Kolejowy w Katowicach	227,00	2 773,00	2 000,00	622,00	5 395,00	
4	Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich	8 840,00	25 540,00	10 000,00	1 550,00	37 090,00	
5	Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu	3 200,00	7 981,00	12 000,00	10 588,00	30 569,00	
6	Szpital Kolejowy w Wilkowicach-Bystrej	47,00	3 700,00	3 000,00	-	6 700,00	
7	Szpital Chorób Wewnętrznych „Hutniczy" w Częstochowie	-	5 182,00	5 150,00	-	10 332,00	
Jednostki pulmonologiczne	1 865,00	12 195,00	16 368,00	11 434,00	39 997,00	
1	Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej	200,00	7 895,00	10 674,00	11 434,00	30 003,00	
2	Szpital Chorób Płuc w Orzeszu	1 500,00	1 350,00	4 742,00	-	6 092,00	
3	Szpital Chorób Płuc im. św. Józefa 
w Pilchowicach	165,00	1 350,00	652,00	-	2 002,00	
4	Wojewódzki Szpital Chorób Płuc im. Alojzego Pawelca w Wodzisławiu Śląskim	-	1 600,00	300,00	-	1 900,00	
Jednostki lecznictwa psychiatrycznego	1 950,00	27 676,00	22 448,00	11 140,00	61 264,00	
1	Centrum Psychiatrii w Katowicach	350,00	1 200,00	1 300,00	-	2 500,00	
2	Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im. dr Emila Cyrana w Lublińcu	500,00	7 500,00	5 000,00	2 205,00	14 705,00	
3	Państwowy Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku	500,00	11 576,00	10 148,00	5 615,00	27 339,00	
4	Szpital Psychiatryczny w Toszku	600,00	7 400,00	6 000,00	3 320,00	16 720,00	
Jednostki rehabilitacyjne	13 129,00	28 884,00	38 244,00	9 960,00	77 088,00	
1	Uzdrowisko Goczałkowice-Zdrój - Wojewódzki Ośrodek Reumatologiczno-Rehabilitacyjny w Goczałkowicach-Zdroju	5 000,00	7 500,00	7 500,00	7 500,00	22 500,00	
2	Beskidzki Zespół Leczniczo-Rehabilitacyjny Szpital Opieki Długoterminowej w Jaworzu	3 400,00	7 594,00	8 119,00	-	15 713,00	
3	Górnośląskie Centrum Rehabilitacji „REPTY”
im. gen. Jerzego Ziętka w Tarnowskich Górach	400,00	7 600,00	5 000,00	2 460,00	15 060,00	
4	Śląski Szpital Reumatologiczno–Rehabilitacyjny im. gen. Jerzego Ziętka w Ustroniu	2 201,00	2 890,00	8 800,00	-	11 690,00	
5	Śląskie Centrum Rehabilitacji i Prewencji w Ustroniu	2 128,00	3 300,00	8 825,00	-	12 125,00	
Jednostki lecznictwa odwykowego	500,0	5 500,00	4 500,00	2 500,00	12 500,00	
1	Wojewódzki Ośrodek Lecznictwa Odwykowego i Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Gorzycach	500,00	5 500,00	4 500,00	2 500,00	12 500,00	
Jednostki lecznictwa dla dzieci	2 910,00	7 607,00	10 960,00	300,00	18 867,00	
1	Wojewódzkie Centrum Pediatrii „KUBALONKA”
w Istebnej	600,00	910,00	960,00	-	1 870,00	
2	Dziecięcy Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny „BUCZE” w Górkach Wielkich	450,00	1 630,00	1 500,00	-	3 130,00	
3	Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci w Jastrzębiu-Zdroju	-	3 017,00	6 000,00	-	9 017,00	
4	Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny dla Dzieci Kamieniec–Zbrosławice w Kamieńcu	1 860,00	1 700,00	2 150,00	-	3 850,00	
5	Ośrodek Terapii Nerwic dla Dzieci i Młodzieży w Orzeszu	-	350,00	350,00	300,00	1 000,00	
II	LECZNICTWO AMBULATORYJNE	10 127,00	17 799,00	9 662,00	1 280,00	28 741,00	
Jednostki ratownictwa medycznego	6 600,00	11 081,00	7 734,00	-	18 815,00	
1	Wojewódzkie Pogotowie Ratunkowe w Katowicach	6 000,00	8 081,00	6 034,00	-	14 115,00	
2	Rejonowe Pogotowie Ratunkowe w Sosnowcu	600,00	3 000,00	1 700,00	-	4 700,00	
Pozostałe jednostki ambulatoryjne	3 527,00	6 718,00	1 928,00	1 280,00	9 926,00	
1	Zespół Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych
w Katowicach	3 427,00	660,00	180,00	-	840,00	
2	Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej nad Matką, Dzieckiem i Młodzieżą w Częstochowie	100,00	1 932,00	-	-	1 932,00	
3	Zakład Diagnostyki Obrazowej w Sosnowcu	0,00	0,00	0,00	-	0,00	
4	Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej Nr 1 im. prof. Józefa Gasińskiego w Tychach	0,00	0,00	0,00	-	0,00	
5	Obwód Lecznictwa Kolejowego w Bielsku-Białej	-	1 000,00	1 000,00	280,00	2 280,00	
6	Obwód Lecznictwa Kolejowego w Gliwicach	-	1 068,00	617,00	1 000,00	2 685,00	
7	Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach	-	2 058,00	131,00	-	2 189,00	
OGÓŁEM I i II	102 808,00	383 845,00	316 317,00	57 674,00	757 836,00	
Źródło: opracowanie własne

Wysokość poniesionych w 2013 roku nakładów na dostosowanie infrastruktury zdrowotnej oraz analiza niezbędnych do poniesienia nakładów finansowych przez wojewódzkie spzoz w latach 2014-2016 wykazuje, że nie są one w stanie samodzielnie wygospodarować tak wysokich środków. Należy stwierdzić, że Województwo Śląskie również nie dysponuje możliwościami finansowymi, by współuczestniczyć w finansowaniu zadań inwestycyjnych w wysokości gwarantującej wykonanie prawem, wymaganych zakresów rzeczowych dostosowujących do wymogów fachowych i sanitarnych wszystkie 44 jednostki ochrony zdrowia.

Kolejnym istotnym zagrożeniem dla realizacji celu strategicznego, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańcom regionu, jest malejąca liczba lekarzy i pielęgniarek określonych specjalności, co wydłuża czas oczekiwania na specjalistyczne świadczenia medyczne oraz stwarza realne zagrożenie niespełnienia przez zakłady warunków realizacji świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, określonych w rozporządzeniach Ministra Zdrowia do tzw. „ustawy koszykowej”.
Zatrudnienie lekarzy w województwie śląskim w 2012 roku wg specjalności przedstawia tabela 14.

Tabela 14
Zatrudnienie lekarzy specjalistów* w województwie śląskim w 2012 r. 
(w osobach)

Lp.	Wyszczególnienie	Ogółem	Iº	IIº	Specjalność jedno-
stopniowa	
1	Alergologii	56	-	48	8	
2	Anestezjologii i intensywnej terapii	507	49	347	111	

3	Angiologii	4	-	-	4	
4	Audiologii	15	-	15	-	

5	Audiologii i foniatrii	1	-	-	1	
6	Balneoklimatologii i medycyny fizykalnej	11	-	10	1	
7	Chemioterapii nowotworów	4	-	4	-	

8	Chirurgii ogólnej	538	73	378	87	
9	Chirurgii dziecięcej	71	8	53	10	
10	Chirurgii klatki piersiowej	11	-	10	1	
11	Chirurgii naczyniowej	24	-	-	24	
12	Chirurgii onkologicznej	34	-	20	14	
13	Chirurgii plastycznej	9	-	7	2	
14	Chirurgii szczękowej	6	0	6	-	
15	Chirurgii szczękowo - twarzowej	5	-	-	5	
16	Chorób płuc	170	16	134	20	
17	Chorób wewnętrznych	1 557	466	768	323	
18	Chorób zakaźnych	56	9	45	2	
19	Dermatologii i wenerologii	160	50	99	11	
20	Dermatologii dziecięcej	1	0	1	-	
21	Diabetologii	72	-	53	19	
22	Diagnostyki laboratoryjnej	5	1	4	0	
23	Epidemiologii	1	-	1	0	
24	Endokrynologii	49	-	38	11	
25	Farmakologii klinicznej	9	0	7	2	
26	Foniatrii	4	-	4	-	
27	Ginekologii onkologicznej	3	-	-	3	
28	Gastroenterologii	53	-	28	25	
29	Geriatrii	29	-	21	8	
30	Genetyki klinicznej	2	-	-	2	
31	Hematologii	29	-	18	11	
32	Higieny i epidemiologii	3	3	0	-	
33	Higieny pracy	2	1	1	-	
34	Hipertensjologii	6	-	-	6	
35	Immunologii klinicznej	0	-	-	0	
36	Kardiologii	288	-	210	78	
37	Kardiologii dziecięcej	14	-	-	14	
38	Kardiochirurgii	36	-	29	7	
39	Medycyny kolejowej	6	1	5	-	
40	Medycyny morskiej i tropikalnej	0	-	0	-	
41	Medycyny nuklearnej	13	0	4	9	
42	Medycyny ogólnej	73	29	44	-	
43	Medycyny rodzinnej	543	-	399	144	
44	Medycyny paliatywnej	14	-	-	14	
45	Medycyny pracy	195	83	101	11	
46	Medycyny przemysłowej	22	2	20	-	
47	Medycyny ratunkowej	17	-	-	17	
48	Medycyny sądowej	0	0	0	0	
49	Medycyny społecznej	4	3	1	-	
50	Medycyny sportowej	4	-	4	0	
51	Medycyny szkolnej	1	-	1	-	
52	Medycyny transportu	0	-	-	0	
53	Mikrobiologii	1	0	1	0	
54	Nefrologii	81	-	50	31	
55	Neonatologii	142	-	131	11	
56	Neurochirurgii	52	0	40	12	
57	Neurologii	382	69	258	55	
58	Neurologii dziecięcej	27	-	26	1	
59	Neuropatologii	0	0	0	0	
60	Okulistyki	356	88	216	52	
61	Onkologii	50	-	20	30	
62	Onkologii i hematologii dziecięcej	8	-	-	8	
63	Organizacji ochrony zdrowia	6	-	6	-	
64	Ortopedii i traumatologii	357	58	226	73	
65	Otolaryngologii	235	87	148	-	
66	Otolaryngologii dziecięcej	18	-	18	-	
67	Otorynolaryngologii	15	-	-	15	
68	Otorynolaryngologii dziecięcej	5	-	-	5	
69	Patologii onkologicznej	0	0	0	-	
70	Patomorfologii	48	15	23	10	
71	Pediatrii	731	358	339	34	
72	Położnictwa i ginekologii	599	78	475	46	
73	Psychiatrii	283	26	138	119	
74	Psychiatrii dzieci i młodzieży	13	0	6	7	
75	Radiodiagnostyki	268	44	138	86	
76	Radioterapii onkologicznej	72	6	38	28	
77	Radiologii dziecięcej	0	0	0	-	
78	Rehabilitacji medycznej	178	15	117	46	
79	Reumatologii	102	-	88	14	
80	Seksuologii	3	-	2	1	
81	Toksykologii	4	0	2	2	
82	Transfuzjologii	5	0	2	3	
83	Transplantologii klinicznej	7	-	-	7	
84	Urologii	95	-	75	20	
85	Urologii dziecięcej	4	-	-	4	
86	Zdrowia Publicznego	2	-	-	2	
87	Innych specjalności nie wymienionych wyżej	27	2	22	3	
	Razem:	8 913	1 640	5 543	1 730	
Źródło: „Personel medyczny zatrudniony w ochronie zdrowia w województwie śląskim 2012 (wybrane dane)”, Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach, Wydział Nadzoru Nad Systemem Opieki Zdrowotnej, Katowice 2013 (sporządzono na podstawie sprawozdania MZ-89 - Roczne sprawozdanie o specjalistach zatrudnionych w podmiotach wykonujących działalność leczniczą, */ Dane o zatrudnieniu kadr medycznych – specjaliści wykazani są w osobach bez względu na formę zatrudnienia i według podstawowego miejsca zatrudnienia. W tabeli nie wykazano kadr medycznych zatrudnionych w jednostkach administracji publicznej i szkołach medycznych (zgodnie z metodologią opracowywania sprawozdania na formularzu MZ-89)

Tabela poniżej obrazuje liczbę lekarzy, którzy w województwie śląskim ukończą specjalizację na przestrzeni lat 2014–2018. Przedstawione w tabeli dane mają charakter prognostyczny i mogą ulec zmianie.

Tabela 15
Prognozowana liczba lekarzy kończących specjalizację medyczną 
w województwie śląskim w latach 2014-2018 (w osobach)

Lp.	Specjalizacja	Razem	
		2014	2015	2016	2017	2018	Razem	
1	Anestezjologia i intensywna terapia	47	29	35	14	28	153	
2	Chirurgia dziecięca	2	2	3	3	6	16	
3	Chirurgia ogólna	17	14	13	14	29	87	
4	Chirurgia szczękowo-twarzowa	2	2	5	4	0	13	
5	Choroby wewnętrzne	34	46	51	46	2	179	
6	Choroby zakaźne	2	3	2	2	0	9	
7	Dermatologia i wenerologia	2	7	4	9	2	24	
8	Diagnostyka laboratoryjna	0	0	0	0	0	0	
9	Genetyka kliniczna	3	0	0	1	0	4	
10	Medycyna pracy	9	10	1	0	0	20	
11	Medycyna ratunkowa	4	9	2	5	1	21	
12	Medycyna rodzinna	20	24	20	8	0	72	
13	Medycyna sądowa	0	0	0	0	2	2	
14	Mikrobiologia lekarska	0	0	0	0	0	0	
15	Neurochirurgia	2	1	0	3	4	10	
16	Neurologia	12	4	6	14	1	36	
17	Okulistyka	12	14	17	21	1	65	
18	Ortopedia i traumatologia narządu ruchu	38	16	25	14	14	107	
19	Otorynolaryngologia	4	8	4	4	2	22	
20	Patomorfologia	5	0	1	4	0	10	
21	Pediatria	22	25	26	19	2	94	
22	Położnictwo i ginekologia	18	15	11	14	11	69	
23	Psychiatria	10	12	16	18	3	59	
24	Radiologia i diagnostyka obrazowa	15	26	19	15	5	80	
25	Radioterapia onkologiczna	10	4	5	8	0	27	
26	Rehabilitacja medyczna	13	8	7	6	3	37	
27	Urologia	2	5	7	6	6	26	
28	Zdrowie publiczne	1	6	1	1                                                                                           	0	9	
29	Alergologia	6	5	2	0	0	13	
30	Angiologia	7	0	0	0	0	7	
31	Balneologia i medycyna fizykalna	2	1	0	0	0	3	
32	Chirurgia klatki piersiowej	1	2	0	0	1	4	
33	Chirurgia naczyniowa	4	0	0	0	0	4	
34	Chirurgia onkologiczna	5	2	0	0	0	7	
35	Chirurgia plastyczna	0	0	1	0	0	1	
36	Choroby płuc	8	1	1	0	0	10	
37	Diabetologia	18	1	0	0	0	19	
38	Endokrynologia	11	7	1	0	0	19	
39	Farmakologia kliniczna	1	3	0	0	0	4	
40	Gastroenterologia	11	0	0	0	0	11	
41	Geriatria	10	4	1	0	0	15	
42	Hematologia	4	4	0	0	0	8	
43	Immunologia kliniczna	0	0	0	0	0	0	
44	Kardiochirurgia	4	0	6	2	3	15	
45	Kardiologia	71	35	30	20	20	176	
46	Medycyna nuklearna	4	0	0	4	0	8	
47	Medycyna paliatywna	7	1	0	0	0	8	
48	Medycyna sportowa	0	1	0	0	0	1	
49	Nefrologia	10	7	0	0	0	17	
50	Neonatologia	5	5	5	11	0	26	
51	Onkologia kliniczna	8	11	5	6	4	34	
52	Onkologia i hematologia dziecięca	0	1	0	0	0	1	
53	Psychiatria dzieci i młodzieży	2	3	1	2	0	8	
54	Reumatologia	4	2	1	0	0	7	
55	Toksykologia kliniczna	0	0	0	0	0	0	
56	Transfuzjologia kliniczna	2	0	1	0	0	3	
57	Transplantologia kliniczna	6	4	0	0	0	10	
58	Kardiologia dziecięca	3	1	1	0	0	5	
59	Neurologia dziecięca	2	0	1	0	0	3	
60	Chirurgia stomatologiczna	4	2	2	3	0	11	
61	Ortodoncja	5	2	2	0	0	9	
62	Periodontologia	1	2	1	1	0	5	
63	Protetyka stomatologiczna	3	3	7	1	0	14	
64	Stomatologia dziecięca	2	1	0	0	0	3	
65	Stomatologia zachowawcza z endodoncją	3	7	4	0	0	14	
66	Ginekologia onkologiczna	3	4	1	0	0	8	
67	Hipertensjologia	1	0	0	0	0	1	
68	Otorynolaryngologia dziecięca	1	0	0	0	0	1	
69	Urologia dziecięca	0	0	0	0	0	0	
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych pozyskanych ze Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, Wydziału Nadzoru Nad Systemem Opieki Zdrowotnej w Katowicach

Na podstawie raportów składanych co roku przez konsultantów wojewódzkich, dokumentujących realizację zadań i uprawnień w zakresie obejmującym reprezentowaną przez konsultanta dziedzinę medycyny, farmacji lub inną dziedzinę mającą zastosowanie w ochronie zdrowia, można wskazać, że w 2012 r. istotnym problemem były braki kadrowe personelu medycznego. Jest to spowodowane między innymi brakiem zainteresowania specjalizacją w niektórych dziedzinach (np. diagnostyka laboratoryjna, mikrobiologia lekarska, analityka farmaceutyczna, medycyna sądowa, choroby zakaźne, otorynolaryngologia dziecięca, medycyna rodzinna, patomorfologia, transfuzjologia kliniczna oraz ortodoncja). Problemem staje się struktura wiekowa specjalistów, duża liczba specjalistów znajduje się w wieku przedemerytalnym, co może skutkować w najbliższym czasie tzw. „luką pokoleniową”.
Konsultanci wojewódzcy zwracają uwagę na niedobór specjalistów w następujących dziedzinach: anestezjologia i intensywna terapia, medycyna ratunkowa, chirurgia plastyczna, mikrobiologia lekarska, patomorfologia, medycyna sądowa, medycyna nuklearna, gastroenterologia, geriatria, endokrynologia, medycyna paliatywna, rehabilitacja medyczna, choroby zakaźne, transfuzjologia kliniczna, hematologia, ginekologia onkologiczna, psychiatria, neurologia dziecięca, onkologia i hematologia dziecięca, medycyna sportowa, diagnostyka laboratoryjna, medycyna pracy, fizjoterapia, audiologia i foniatria, otolaryngologia dziecięca, analityka farmaceutyczna oraz pielęgniarstwo epidemiologiczne. 
Zbyt małą ilość kadry specjalistycznej deklarują również konsultanci wojewódzcy specjalności stomatologicznych. Mocno podkreślanym problemem kadrowym są braki wykwalifikowanych pielęgniarek, co spowodowane jest zamknięciem szkół pielęgniarskich, odchodzeniem pielęgniarek i położnych na emeryturę, jak również wyjazdem do pracy za granicę. 
Wielu konsultantów sygnalizuje braki średniego personelu medycznego (są to m.in. dziedziny chirurgiczne, kardiochirurgia, położnictwo i ginekologia, neonatologia, anestezjologia i intensywna terapia, medycyna paliatywna, medycyna sportowa, ortopedia i traumatologia narządu ruchu, periodontologia).
Odpowiednią liczbę specjalistów do pełnego zabezpieczenia opieki zdrowotnej w województwie śląskim zadeklarowali konsultanci w następujących dziedzinach: chirurgia klatki piersiowej, reumatologia, dermatologia i wenerologia, kardiologia, kardiochirurgia, neonatologia, neurochirurgia.

7. Regulacje prawne wprowadzone ustawą z dnia 15 kwietnia 2011 roku
    o działalności leczniczej

Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej określa zasady wykonywania działalności leczniczej, zasady funkcjonowania podmiotów wykonujących działalność leczniczą niebędących przedsiębiorcami, zasady prowadzenia rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, określa również normy czasu pracy dla pracowników podmiotów leczniczych, a także zasady sprawowania nadzoru nad wykonywaniem działalności leczniczej oraz podmiotami wykonującymi działalność leczniczą. Celem ustawy jest uporządkowanie i ujednolicenie form prawnych w jakich udzielane są świadczenia zdrowotne, a także regulacja procesów związanych z łączeniem, likwidacją samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz z ich przekształceniem w spółki kapitałowe. Według ww. ustawy działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, rozumianych jako działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia. Ponadto działalność lecznicza to również promocja zdrowia lub realizacja zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia, w tym wdrażaniem nowych technologii medycznych oraz metod leczenia. 
Ustawa wprowadza dwa kluczowe pojęcia odnoszące się do świadczeniodawców medycznych (podmiotów udzielających świadczeń medycznych): podmioty lecznicze oraz podmioty wykonujące działalność leczniczą. 

Podmiotami wykonującymi działalność leczniczą są podmioty lecznicze8 oraz indywidualne i grupowe praktyki zawodowe.
Podmiotami leczniczymi są samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej i jednostki budżetowe (podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami), a także przedsiębiorcy oraz inne podmioty takie jak instytuty badawcze, fundacje, stowarzyszenia i kościoły spełniające warunki, o których mowa w przedmiotowej ustawie.

Działalność lecznicza jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Działalność leczniczą można rozpocząć po uzyskaniu wpisu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą. 
Organem prowadzącym rejestr dla podmiotów leczniczych jest wojewoda właściwy dla siedziby albo miejsca zamieszkania podmiotu leczniczego. W przypadku lekarzy organem tym jest okręgowa rada lekarska właściwa dla miejsca wykonywania praktyki zawodowej lekarza, a w przypadku pielęgniarek i położnych okręgowa rada pielęgniarek i położnych właściwa dla miejsca wykonywania praktyki zawodowej. 
Zgodnie z art. 6 ustawy, jednostka samorządu terytorialnego może utworzyć i prowadzić podmiot leczniczy w formie:
1)	spółki kapitałowej,
2)	jednostki budżetowej.
Rodzajami działalności leczniczej są:
1)	stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne: 
a)	szpitalne,
b)	inne niż szpitalne (udzielane w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, zakładzie rehabilitacji leczniczej, hospicjum).
2)	ambulatoryjne świadczenia zdrowotne.

8 Słownik terminów i pojęć
Ustawa przewiduje ponadto, że od dnia jej wejścia w życie nie mogą być tworzone samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (art. 204 ust. 1 ustawy), z wyjątkiem samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej powstałych w wyniku łączenia spzoz na zasadach określonych w ustawie.
Publiczne zakłady opieki zdrowotnej działające na podstawie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej stały się z dniem wejścia w życie nowej ustawy podmiotami leczniczymi niebędącymi przedsiębiorcami. Z dniem wejścia w życie ustawy niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej stały się przedsiębiorstwami podmiotów leczniczych (art. 205 ustawy).
Jednostki samorządu terytorialnego stanowiące podmiot tworzący dla samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (spzoz), sprawują  nad nimi nadzór także w sferze szeroko rozumianych finansów i ponoszą w rzeczywistości ciężar związany z ich utrzymaniem, remontowaniem i doinwestowaniem. Przepisy ustawy o działalności leczniczej wskazują na możliwość finansowego wsparcia przez samorząd (udzielanie dotacji) dla spzoz. Podmiot tworzący może udzielić zakładom dotacji na ściśle określony cel, w tym inwestycje w nieruchomości, zakup aparatury medycznej, kształcenie kadry medycznej oraz prowadzenie programów profilaktycznych (art. 114 ustawy). Obowiązujące przepisy nie dopuszczają natomiast możliwości dotowania działalności bieżącej spzoz.
Wspomniana ustawa o działalności leczniczej wprowadza nowe obowiązki dla podmiotu tworzącego w sytuacji, gdy samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej generuje ujemny wynik finansowy, którego nie jest w stanie pokryć we własnym zakresie. Zgodnie z zapisami ustawy samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej pokrywa we własnym zakresie ujemny wynik finansowy. Podmiot tworzący samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej może, w terminie 3 miesięcy od upływu terminu zatwierdzenia sprawozdania finansowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, pokryć ujemny wynik finansowy za rok obrotowy tego zakładu, jeżeli wynik ten, po dodaniu kosztów amortyzacji, ma wartość ujemną – do wysokości tej wartości. W przypadku niepokrycia ujemnego wyniku finansowego, podmiot tworzący w terminie 12 miesięcy od upływu terminu na jego pokrycie, wydaje rozporządzenie, zarządzenie albo podejmuje uchwałę o zmianie formy organizacyjno-prawnej albo o likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. 
Obowiązek podmiotu tworzącego dotyczący zmiany formy organizacyjno–prawnej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej albo jego likwidacji, jeżeli ujemny wynik finansowy tego zakładu nie może być pokryty, powstał po raz pierwszy po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego za pierwszy rok obrotowy rozpoczęty po dniu wejścia w życie ustawy, tj. za rok 2012.

Województwo Śląskie jako podmiot tworzący dysponuje, z prawnego punktu widzenia, następującymi wariantami postępowania wobec spzoz:

1)	Zachowanie obecnej formy organizacyjnej, tj. samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej z ewentualnym uwzględnieniem programu sanacji finansów,
2)	Likwidacja spzoz,
3)	Przekazanie spzoz innej jednostce samorządu terytorialnego,
4)	Połączenie spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie:
a)	poprzez utworzenie nowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, powstałego co najmniej z dwóch łączących się spzoz,
b)	poprzez przeniesienie całego mienia co najmniej jednego spzoz (przejmowanego) na inny spzoz (przejmujący),

5)	Połączenie spzoz, dla którego podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie z spzoz utworzonym przez inny podmiot tworzący: 
a)	poprzez utworzenie nowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, powstałego co najmniej z dwóch łączących się spzoz,
b)	poprzez przeniesienie całego mienia co najmniej jednego spzoz (przejmowanego) na inny spzoz (przejmujący),
6)	Likwidacja komórki organizacyjnej działalności medycznej spzoz w celu przekazania realizacji świadczeń zdrowotnych innemu podmiotowi leczniczemu,
7)	Utworzenie spółki prawa handlowego ze 100% udziałem Województwa Śląskiego:
a)	utworzenie spółki kapitałowej w wyniku przekształcenia jednego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, dla którego podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie,
b)	utworzenie spółki kapitałowej w wyniku przekształcenia dwóch lub więcej samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie,
8)	Utworzenie spółki prawa handlowego w wyniku przekształcenia dwóch lub więcej samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, mających różne podmioty tworzące będące jednostkami samorządu terytorialnego (z których przynajmniej jeden został utworzony przez Województwo Śląskie).
Po zakończeniu procesu komercjalizacji możliwe będzie:
a)	pozostawienie dotychczasowego pakietu akcji/udziałów we władaniu Województwa Śląskiego,
b)	połączenie z inną spółką prawa handlowego z udziałem Województwa Śląskiego,
c)	objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inną jednostkę sektora finansów publicznych,
d)	objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inwestora zewnętrznego nie będącego jednostką sektora finansów publicznych.
7.1. Likwidacja samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej

Zgodnie z art. 60 ustawy o działalności leczniczej likwidacja samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (spzoz) następuje w drodze rozporządzenia, zarządzenia albo uchwały właściwego organu podmiotu tworzącego. Okres od dnia otwarcia likwidacji do dnia jej zakończenia nie może być dłuższy niż 12 miesięcy i nie można przedłużać terminu zakończenia likwidacji określonego w uchwale.
Zobowiązania i należności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej po jego likwidacji stają się zobowiązaniami i należnościami podmiotu tworzącego. 
Podstawą do wykreślenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej z rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą oraz Krajowego Rejestru Sądowego jest rozporządzenie, zarządzenie albo uchwała o likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej właściwego organu podmiotu tworzącego.
Likwidacja wiąże się z koniecznością poniesienia kosztów likwidacji, przejęcia zobowiązań zakładu po zakończonym procesie, dlatego też konieczne jest zabezpieczenie w budżecie podmiotu tworzącego odpowiednich środków finansowych.

7.2. Przekształcenie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej
      w spółkę kapitałową

Na dzień poprzedzający dzień złożenia wniosku o wpisanie spółki kapitałowej do rejestru przedsiębiorców ustala się wskaźnik zadłużenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, jako relację sumy zobowiązań długoterminowych i krótkoterminowych, pomniejszonych o inwestycje krótkoterminowe samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej do sumy jego przychodów.
Jeżeli wartość wskaźnika zadłużenia wynosi:
1)	powyżej 0,5 – przed dniem przekształcenia podmiot tworzący przejmuje zobowiązania samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej o takiej wartości, aby wskaźnik zadłużenia wyniósł nie więcej niż 0,5;
2)	0,5 lub mniej - przed dniem przekształcenia podmiot tworzący może przejąć zobowiązania samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. 
Przejęciu w pierwszej kolejności podlegają zobowiązania wymagalne najdawniej obejmujące kwotę główną wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 73 ustawy przekształcenie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę kapitałową może polegać na przekształceniu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w jedną spółkę, pod warunkiem że przekształcane zakłady mają ten sam podmiot tworzący lub na przekształceniu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, mających różne podmioty tworzące będące jednostkami samorządu terytorialnego, w jedną spółkę – w przypadku tym podmioty tworzące będące jednostkami samorządu terytorialnego zawierają, na podstawie uchwał organów stanowiących tych jednostek, porozumienia. Przekształcenie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę kapitałową pozwala na zmianę formy prawnej bez konieczności uprzedniej likwidacji zakładu.
Organem dokonującym przekształcenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę kapitałową jest organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, który sporządza akt przekształcenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę. W przypadku spzoz, dla którego Województwo Śląskie jest podmiotem tworzącym, organem dokonującym przekształcenia jest Zarząd Województwa Śląskiego. 
Dniem przekształcenia spzoz w spółkę kapitałową jest dzień wpisania spółki do rejestru przedsiębiorców. Spółka kapitałowa z dniem przekształcenia wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki, których podmiotem był samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, a pracownicy przekształcanego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej stają się, z mocy prawa, pracownikami spółki. 
Z dniem przekształcenia następuje wykreślenie z urzędu samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej z Krajowego Rejestru Sądowego. Podmiot tworzący dokonuje na dzień poprzedzający dzień przekształcenia, jednorazowego określenia wartości rynkowej nieruchomości znajdujących się w tym dniu w posiadaniu samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, jeżeli nieruchomości te są przekazywane na własność spółce.
Zgodnie z art. 82 ust. 3 ustawy bilans zamknięcia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej staje się bilansem otwarcia spółki, przy czym kapitał własny jest równy sumie funduszu założycielskiego, funduszu zakładu, funduszu z aktualizacji wyceny i niepodzielonego wyniku finansowego za okres działalności zakładu przed przekształceniem, z uwzględnieniem korekty wartości wynikającej z przeszacowania do wartości rynkowej nieruchomości, jeżeli są przekazywane na własność spółce, oraz korekty nieumorzonej części wartości nieruchomości, które nie podlegają przekazaniu do spółki.

Zalety funkcjonowania podmiotu leczniczego w formie spółki kapitałowej:
•	czytelność formuły w obrocie prawnym i finansowym, co wyraża się przede wszystkim w relacjach z partnerami zewnętrznymi, 
•	ład korporacyjny polegający na klarownym (przejrzystym i jednoznacznym) podziale kompetencji oraz odpowiedzialności poszczególnych szczebli zarządzania,
•	wyraźnie określona odpowiedzialność cywilna i karna za nierzetelność, zaniechanie działań, działania na szkodę spółki,
•	przejrzysty nadzór właścicielski, sprawowany głównie przez radę nadzorczą spółki oraz zgromadzenie wspólników,
•	rada nadzorcza jest organem kontrolnym i nadzoru, sprawującym stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach działalności,
•	szerokie kompetencje zgromadzenia wspólników (kwituje działalność zarządu i rady nadzorczej, podejmuje również decyzje w najważniejszych sprawach dotyczących spółki),
•	konieczność utrzymania dyscypliny finansowej z uwagi na rygory wynikające z Kodeksu spółek handlowych oraz prawa upadłościowego,
•	możliwość skorzystania przez spółkę kapitałową, zagrożoną niewypłacalnością z przepisów o postępowaniu naprawczym,
•	możliwość dokapitalizowania spółki przez właściciela spółki w przypadku trudności finansowych,
•	większa elastyczność w zarządzaniu swoimi zasobami (majątkiem i kadrami),
•	przejrzysta gospodarka finansowa oraz możliwość uzyskiwania przychodów z dodatkowych źródeł, w tym udzielania świadczeń zdrowotnych na zasadach komercyjnych.

7.3. Połączenie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej

Podmioty tworzące mogą dokonywać połączeń samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej zgodnie z art. 66 ustawy przez:
1)	przeniesienie całego mienia co najmniej jednego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (przejmowanego) na inny samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej (przejmujący),
2)	utworzenie nowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej powstałego co najmniej z dwóch łączących się samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.
Połączenie zakładów dokonywane jest:
1)	w drodze rozporządzenia, zarządzenia albo uchwały - w przypadku zakładów mających ten sam podmiot tworzący,
2)	w drodze porozumienia - w przypadku zakładów mających różne podmioty tworzące.

Połączenie spzoz następuje bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego podmiotu przejmowanego albo łączących się podmiotów, a do pracowników zakładu przejmowanego oraz do pracowników zakładów łączących się stosuje się art. 231 Kodeksu pracy.
W przypadku połączenia w drodze utworzenia nowego zakładu, z dniem wpisania samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, powstałego w wyniku połączenia, do Krajowego Rejestru Sądowego zakład ten wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem były łączące się zakłady, bez względu na charakter prawny tych stosunków. Z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, powstały w wyniku połączenia uzyskuje osobowość prawną. W przypadku połączenia w drodze przeniesienia mienia jednego spzoz na drugi, z dniem wykreślenia podmiotu przejmowanego z Krajowego Rejestru Sądowego podmiot przejmujący wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem był podmiot przejmowany, bez względu na charakter prawny tych stosunków.

Rozważając możliwość przekształcenia, polegającą na połączeniu zakładów, należy mieć na uwadze następujące okoliczności:
1)	połączenie powinno służyć konsolidacji zakładów o tym samym lub komplementarnym profilu działania,
2)	połączenie powinno zapoczątkować wewnętrzną restrukturyzację łączonych zakładów, w szczególności w celu obniżenia kosztów ich działania,
3)	połączenie nie stanowi likwidacji zakładu, nie powoduje bezpośrednich obciążeń finansowych dla podmiotu tworzącego,
4)	połączenie zakładów, może skutkować następującymi efektami:
a)	upowszechnieniem efektywnych pod względem terapeutycznym i kosztowym standardów opieki nad pacjentem,
b)	unifikacją poziomu wykorzystania personelu medycznego,
c)	lepszym wykorzystaniem istniejącej bazy diagnostycznej,
d)	konsolidacją bazy nieruchomości i powierzchni wykorzystywanej przez zakłady opieki zdrowotnej,
e)	zmniejszeniem kosztów dostosowania zakładów opieki zdrowotnej do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 roku w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2012 r. poz. 739), 
f)	wykorzystaniem efektu skali w przypadku kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia,
g)	konsolidacją i optymalizacją usług obcych,
h)	połączeniem funkcji pomocniczych i zarządczych,
i)	wzmocnieniem nadzoru właścicielskiego oraz skuteczniejszą koordynacją przepływów finansowych,
j)	wprowadzeniem dobrych praktyk w zakresie wspólnych przedsięwzięć inwestycyjnych oraz rozwiązań organizacyjnych.

7.4. Przekazanie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej 
       innej jednostce samorządu terytorialnego

Przekazanie spzoz innej jednostce samorządu terytorialnego wymagać będzie:
1)	zawarcia porozumienia określającego szczegółowe warunki przekazania jednostki,
w tym określenia, która z jednostek będzie pełnić funkcję podmiotu tworzącego, 
2)	przekazania jednostce pełniącej funkcję podmiotu tworzącego majątku zakładu, w tym nieruchomości (racjonalne może być zatem pozbawienie takiego zakładu tych składników majątku, które nie są konieczne dla jego działalności statutowej),
3)	wyceny majątku zakładu.

Schemat 1
Kierunki restrukturyzacji spzoz zgodnie z ustawą o działalności leczniczej 

SPZOZ

Przejęcie  SPZOZ w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 u.o.dz.l.

Połączenie
SPZOZ w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.o.dz.l.

Połączenie z SPZOZ, dla którego podmiotem tworzącym jest inna jednostka sektora finansów publicznych

Połączenie SPZOZ, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie

Połączenie
SPZOZ w trybie art. 66 u.o.dz.l.

Ocena kondycji finansowej

SPZOZ, który nie wykazuje ujemnego wyniku finansowego

Niepokrycie ujemnego wyniku finansowego przez podmiot tworzący

Pokrycie ujemnego wyniku finansowego przez SPZOZ lub podmiot tworzący

Likwidacja SPZOZ

Prowadzenie SPZOZ

Przekształcenie SPZOZ w spółkę prawa handlowego

Przekształcenie kilku SPZOZ w trybie art. 73 ust. 2 tj. przekształcenie SPZOZ w jedną spółkę mających różne podmioty tworzące będące jednostkami samorządu terytorialnego

Przekształcenie kilku SPZOZ w trybie art. 73 ust. 1 tj. przekształcenie SPZOZ w jedną spółkę pod warunkiem, że przekształcane zakłady mają ten sam podmiot tworzący

Przekształcenie kilku SPZOZ w trybie art. 73 ustawy o działalności leczniczej

Przekształcenie jednego SPZOZ w spółkę prawa handlowego ze 100% udziałem w którym jedynym wspólnikiem/ akcjonariuszem jest Województwo Śląskie

C

Objęcie dotychczasowych 
lub nowych akcji/udziałów przez inwestora zewnętrznego nie będącego jednostką sektora finansów publicznych 

Połączenie z inną spółką prawa handlowego z udziałem Województwa Śląskiego

Pozostawienie dotychczasowego pakietu akcji/udziałów 
we władaniu Województwa Śląskiego 

Objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inną jednostkę sektora finansów publicznych

Źródło: opracowanie własne 

Źródło: opracowanie własne 

A B B

A – jednostka w dobrej sytuacji finansowej 
B – jednostka wymagająca poprawy sytuacji finansowej

Jednostka wymagająca podjęcia pilnych działań naprawczych 

8. Przebieg restrukturyzacji, klasyfikacja oraz analiza sytuacji finansowej 
    samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których 
    podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie

8.1. Informacje ogólne

Restrukturyzacja oznacza systemową przebudowę lub rekonstrukcję struktury gospodarczej obiektu. Działania restrukturyzacyjne mają charakter indywidualny i w szerokim aspekcie muszą uwzględniać indywidualne cechy obiektu zmian. Aspekt ten ma szczególne znaczenie w przypadku podmiotu będącego przedmiotem restrukturyzacji. Restrukturyzacja dotyka struktury jej obiektu, nie może mieć tylko charakteru naprawczego, ale musi również uwzględniać aspekt rozwojowy. Przez strukturę podmiotu rozumie się zespół wzajemnie powiązanych czynników określających całość działalności podmiotu, a więc zarówno organizację, zarządzanie i ekonomikę danego podmiotu. Dlatego też celem procesów restrukturyzacyjnych jest poprawa efektywności gospodarowania, poprzez zmianę struktury gospodarczej podmiotu, w kierunku nadania jej cech nowoczesności, elastyczności i adaptacyjności oraz ciągła maksymalizacja dostosowania podmiotu do stale zmieniających się uwarunkowań rynkowych.

Z punktu widzenia celów restrukturyzacji wyróżnia się następujące formy restrukturyzacji:
•	restrukturyzację przedmiotową związaną ze zmianami systemowymi, obejmującymi zmiany finansowe, techniczne, technologiczne, asortymentowe itp.,
•	restrukturyzację podmiotową, dotyczy ona zmian w zakresie formy organizacyjno-prawnej funkcjonowania podmiotu, oraz problematyki własności.
Drugim często stosowanym podziałem jest:
•	restrukturyzacja naprawcza (skupienie działań restrukturyzacyjnych na zagadnieniach finansowych),
•	restrukturyzacja rozwojowa (oparta na decyzjach strategicznych jednostki).

Restrukturyzacja naprawcza staje się elementem przetrwania i próbą uniknięcia likwidacji podmiotu. Jej celem jest odwrócenie niekorzystnych tendencji ekonomicznych, głównie braku płynności finansowej, zapobieganie likwidacji i umożliwienie przetrwania jednostki. W praktyce działania skupione są na zagadnieniach finansowych, zaś celem podejmowanych starań staje się tu poprawa płynności i wypłacalności finansowej, jej źródeł poszukuje się najczęściej w wewnętrznych zmianach struktury podmiotu.
Podstawowe kierunki zmian restrukturyzacji naprawczej to:
•	próba zbycia/zagospodarowania zbędnego majątku trwałego,
•	zmiana struktury aktywów podmiotu,
•	dążenie do ugody z dłużnikami i wierzycielami,
•	zmiany w zakresie zatrudnienia, 
•	racjonalizacja kosztów, 
•	poprawa wyniku finansowego,
•	wzrost sprawności działania,
•	podtrzymanie dotychczasowej struktury działalności. 

W przypadku samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej celem restrukturyzacji jest wypracowanie nowej formy funkcjonowania tych podmiotów, wpisanej w warunki gospodarki rynkowej, umożliwiającej prowadzenie działań konkurencyjnych wobec innych podmiotów działalności leczniczej. Wszelkie zmiany organizacyjno-prawne prowadzić mają do uzdrowienia gospodarki finansowej i uniemożliwienia procesu niekontrolowanego narastania zobowiązań wymagalnych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Osiągnięcie tego celu wymaga podjęcia określonych działań, m.in. 
•	restrukturyzacji zobowiązań publiczno-prawnych oraz zobowiązań cywilno-prawnych, 
•	restrukturyzacji zatrudnienia,
•	przekształcenia samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

Celem procesu restrukturyzacji podmiotów leczniczych jest zwiększenie efektywności działania systemu opieki zdrowotnej, racjonalny rozwój zasobów ochrony zdrowia oraz zapewnienie mieszkańcom powszechnego dostępu do wysokiej jakości usług medycznych. Kluczowym celem polityki rozwoju województwa jest stworzenie systemu opieki zdrowotnej, opartego na jednostkach strategicznych oraz regionalnych, w których funkcjonować będą kluczowe nie tylko dla regionu, ale również kraju specjalistyczne i wielospecjalistyczne szpitale i placówki medyczne, placówki opieki długoterminowej, rehabilitacyjnej i lecznictwa uzdrowiskowego. Najważniejszymi działaniami powinno być dostosowanie struktury szpitali i oddziałów do potrzeb zdrowotnych mieszkańców regionu,  optymalizacja liczby łóżek szpitalnych oraz ich odpowiednie rozmieszczenie na obszarze województwa. Skutkować to powinno zagwarantowaniem społeczności równomiernego rozmieszczenia placówek, zwiększenia dostępności oraz podniesienia jakości świadczonych usług medycznych. Racjonalizacja lecznictwa stacjonarnego jest więc procesem koniecznym i niezbędnym do poprawy sytuacji finansowej podmiotów leczniczych. 
Procesy racjonalizacji zwłaszcza w ramach lecznictwa stacjonarnego nie mogą pozostawać w sprzeczności z wyznaczonymi w tym zakresie kierunkami polityki rozwoju województwa.
Przy podejmowaniu działań restrukturyzacyjnych zasadne jest odniesienie się do podstawowych dokumentów planistycznych regionu, w szczególności dokumentu nadrzędnego jakim jest Strategia Rozwoju Województwa Śląskiego Śląskie 2020+.
Optymalizacja zasobów przebiegać powinna zgodnie z kierunkami wyznaczonymi następującymi tendencjami, jakimi są:
•	wzrost populacji osób starszych, 
•	wzrost zachorowalności i umieralności społeczeństwa na choroby społeczne,
•	stały rozwój technologii medycznych,
Powinna także uwzględniać obowiązek dostosowania podmiotów leczniczych do wymogów rozporządzenia Ministra Zdrowia dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą.

Racjonalizacja bazy łóżkowej mająca na celu zwiększenie efektywności funkcjonowania systemu lecznictwa stacjonarnego województwa śląskiego przyczyni się do:
•	obniżenia kosztów działania jednostek lecznictwa stacjonarnego (zmniejszenie narastającego zadłużenia),
•	lepszego wykorzystania bazy łóżkowej,
•	optymalnego wykorzystania zasobów kadrowych,
•	inwestycji w nowoczesną infrastrukturę.

Właściwe gospodarowanie zasobami umożliwi maksymalizację korzyści zdrowotnych przez zwiększenie efektywności i jakości leczenia, zagwarantuje sprawne i efektywne zarządzanie jednostkami ochrony zdrowia, stabilną sytuację zdrowotną, zapewni odpowiednie zaplecze kadrowe, sprzętowe i lokalowe oraz wysoki poziom i standard świadczonych usług. Wzmocni pozycję konkurencyjną zakładów opieki zdrowotnej na rynku usług zdrowotnych, zarówno pod względem medycznym, jak i ekonomicznym.
Powyższe działania mogą przyczynić się do właściwej alokacji zasobów kadrowych, finansowych i infrastrukturalnych systemu lecznictwa stacjonarnego i stworzenia na terenie województwa sieci efektywnie działających szpitali ogólno i wielospecjalistycznych.

8.2. Procesy przekształceń samodzielnych publicznych zakładów opieki 
       zdrowotnej nadzorowanych przez Województwo Śląskie w latach 
       2009–2013

Na przestrzeni lat 2009-2013 procesom przekształceń poddanych zostało 13 spzoz:

1. Przekształcenie w spółkę prawa handlowego utworzoną przez pracowników9:
1)	Zakład Pulmonologii w Tarnowskich Górach - uchwała nr III/43/16/2009 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 21.10.2009 r.,
2)	SPZOZ Obwód Lecznictwa Kolejowego w Tarnowskich Górach - uchwała nr III/47/8/2010 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 17.02.2010 r.,
3)	Ośrodek Terapii Uzależnień od Alkoholu w Parzymiechach – uchwała nr III/58/24/2010 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 20.10.2010 r., 
4)	Obwód Lecznictwa Kolejowego w Katowicach s.p.z.o.z. – uchwała nr IV/6/19/2011 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 14.03.2011 r.,
5)	Psychiatryczny Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Międzybrodziu Bialskim uchwała nr IV/17/10/2012 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 23.01.2012 r.

2. Połączenie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej:
1)	Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Częstochowie z Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie – uchwała nr III/43/15/2009 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 21.10.2009 r.,
2)	Wojewódzkiego Zespołu Ochrony Zdrowia Matki, Dziecka i Młodzieży w Katowicach z Zespołem Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach - uchwała nr III/43/14/2009 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 21.10.2009 r.,
3)	Wojewódzkiej Specjalistycznej Przychodni Stomatologicznej w Katowicach z Zespołem Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach - uchwała nr III/48/9/2010 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 17.03.2010 r.,
4)	Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkich Zakładów Ortopedycznych w Bytomiu i Szpitala Specjalistycznego Nr 2 w Bytomiu - uchwała nr III/56/13/2010 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 22.09.2010 r.

3. Przekształcenie spzoz w spółki kapitałowe ze 100% udziałem Województwa
Śląskiego:
1)	Śląskiego Centrum Rehabilitacyjno-Uzdrowiskowego im. dr Adama Szebesty w Rabce-Zdroju – uchwała nr 3247/205/IV/2012 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 20.11.2012 r.,
2)	Szpitala Chorób Płuc w Siewierzu - uchwała nr 2294/288/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 15.10.2013 r.,
3)	Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Obwodu Lecznictwa Kolejowego w Sosnowcu - uchwała nr 2298/288/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 15.10.2013 r.

4. Przekształcenie Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego Nr 1 im. prof. Józefa Gasińskiego w Tychach poprzez likwidację komórek organizacyjnych lecznictwa zamkniętego i pozostawienie w strukturze samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej komórek lecznictwa otwartego oraz zmianę jego nazwy na Wojewódzki Zakład 

9 Słownik terminów i pojęć
Opieki Zdrowotnej Nr 1 im. prof. Józefa Gasińskiego w Tychach” – uchwała nr IV/19/18/2012 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 12.03.2012 r.

Świadczenie usług zdrowotnych realizowanych przez zlikwidowane komórki organizacyjne wskazanego wyżej Szpitala przejęła Spółka MEGREZ Sp. z o.o. ze 100% udziałem Województwa Śląskiego.

Województwo Śląskie wg stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. było podmiotem tworzącym dla 44 samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, z których 35 stanowiły zakłady lecznictwa stacjonarnego, a 9 zakłady lecznictwa ambulatoryjnego. 

Tabela 16
Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,
dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie 
w latach 2009-2013

Lp.	Wyszczególnienie	Lata 	
		2009	2010	2011	2012	2013	
1	Liczba jednostek	56	50	48	46	44	
Źródło: opracowanie własne

8.3. Klasyfikacja samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, 
       dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie

Dla potrzeb procesu dalszej restrukturyzacji samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej przyjmuje się podział jednostek na jednostki strategiczne (centra medyczne i jednostki ratownictwa medycznego) oraz jednostki regionalne (jednostki lecznictwa stacjonarnego, ambulatoryjnego oraz inne jednostki).

8.3.1. Jednostki strategiczne – grupa obejmująca 21 jednostek o charakterze ponadregionalnym i istotnej funkcji zabezpieczenia medycznego dla regionu. Wśród nich wyróżnia się centra medyczne: wielospecjalistyczne, psychiatryczne, pediatryczne, urazowe, urazowo-ortopedyczne, rehabilitacyjne, torakochirurgiczne, perinatalne, oparzeniowe, chorób zakaźnych oraz jednostki ratownictwa medycznego.

I. CENTRA MEDYCZNE:
1)	Centra wielospecjalistyczne:
1)	Szpital Wojewódzki w Bielsku–Białej
2)	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju
3)	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 3 w Rybniku
4)	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 4 w Bytomiu
Centra wielospecjalistyczne z dominującą specjalizacją w leczeniu chorób onkologicznych:
5)	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie
6)	Szpital im. Stanisława Leszczyńskiego w Katowicach
2)	Centrum urazowe:
1)	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu
3)	Centrum torakochirurgiczne:
1)	Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej
4)	Centrum perinatalne: 
1)	Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Bytomiu
5)	Centrum oparzeniowe:
1)	Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich
6)	Centrum urazowo–ortopedyczne
1)	Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. prof. dr Janusza Daaba w Piekarach Śląskich
7)	Centrum rehabilitacyjne:
1)	Górnośląskie Centrum Rehabilitacji „REPTY” im. gen. Jerzego Ziętka w Tarnowskich Górach
8)	Centra psychiatryczne:
1)	Centrum Psychiatrii w Katowicach
2)	Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im. dr Emila Cyrana w Lublińcu
3)	Państwowy Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku
4)	Szpital Psychiatryczny w Toszku
9)	Centra pediatryczne:
1)	Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu
2)	Wojewódzkie Centrum Pediatrii „KUBALONKA” w Istebnej
10)	Centrum chorób zakaźnych:
1)	Szpital Specjalistyczny w Chorzowie

II. JEDNOSTKI RATOWNICTWA MEDYCZNEGO:
1)	Wojewódzkie Pogotowie Ratunkowe w Katowicach
2)	Rejonowe Pogotowie Ratunkowe w Sosnowcu

Kryteriami wyboru tej grupy jednostek były:
•	szeroki zakres, kompleksowość oraz rodzaj świadczonych usług,
•	specjalizacja w określonych dziedzinach medycyny,
•	szczególny profil działalności niezbędny dla realizacji istotnych zadań publicznych,
•	lokalizacja i ponadregionalny zasięg świadczonych usług,
•	powiązanie z systemem ratownictwa medycznego,
•	wysoki poziom rozwoju infrastruktury medycznej,
•	specjalistyczna kadra medyczna,
•	znacząca liczba łóżek (w przypadku centrów wielospecjalistycznych minimum 500 łóżek),
•	wysoka wartość kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia (w przypadku szpitali wielospecjalistycznych minimum 60 mln zł).

Centra medyczne mają głównie na celu:
•	zapewnienie kompleksowości leczenia w ramach jednego ośrodka,
•	stworzenie ścieżki opieki nad pacjentem obejmującej kolejne etapy terapii,
•	wykorzystanie komplementarności świadczonych usług zdrowotnych w celu ułatwienia i przyspieszenia procesu diagnozy i leczenia pacjenta.

											    Mapa 1
Rozmieszczenie jednostek strategicznych w subregionach województwa śląskiego

Źródło: opracowanie Wydział Planowania Strategicznego i Przestrzennego UMWSL

SUBREGION PÓŁNOCNY
Centrum wielospecjalistyczne (onkologiczne) 
1.	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie

SUBREGION CENTRALNY
Centra wielospecjalistyczne
1.	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 4 w Bytomiu,
2.	Szpital im. S. Leszczyńskiego w Katowicach
Centrum urazowe
3.	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu
Centrum urazowo-ortopedyczne
4.	Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. prof. dr J. Daaba w Piekarach Śląskich
Centrum oparzeniowe
5.	Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich
Centrum perinatalne
6.	Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Bytomiu
Centrum pediatryczne
7.	Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu
Centrum rehabilitacyjne
8.	Górnośląskie Centrum Rehabilitacji „REPTY” im. gen. J. Ziętka w Tarnowskich Górach
Centrum chorób zakaźnych
9.	Szpital Specjalistyczny w Chorzowie
Centra psychiatryczne
10.	Centrum Psychiatrii w Katowicach
11.	Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im. dr Emila Cyrana w Lublińcu
12.	Szpital Psychiatryczny w Toszku
Jednostki ratownictwa medycznego
13.	Wojewódzkie Pogotowie Ratunkowe w Katowicach
14.	Rejonowe Pogotowie Ratunkowe w Sosnowcu

SUBREGION ZACHODNI
Centrum wielospecjalistyczne
1.	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 3 w Rybniku
2.	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju
Centrum psychiatryczne
3.	Państwowy Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku

SUBREGION POŁUDNIOWY
Centrum wielospecjalistyczne
1.	Szpital Wojewódzki w Bielsku-Białej
Centrum torakochirurgiczne
2.	Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej
Centrum pediatryczne
3.	Wojewódzkie Centrum Pediatrii „Kubalonka” w Istebnej

8.3.2. Jednostki regionalne – grupa 23 zakładów, do których zalicza się szpitale: mono i wielospecjalistyczne, jednostki: lecznictwa dla dzieci, rehabilitacyjne, pulmonologiczne, lecznictwa odwykowego, 6 jednostek lecznictwa ambulatoryjnego oraz Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, świadczących usługi medyczne zarówno dla mieszkańców województwa, jak również ludności spoza regionu, tj.:

A. LECZNICTWO STACJONARNE:
1.	Szpitale wielospecjalistyczne:
1)	Okręgowy Szpital Kolejowy w Katowicach
2)	Szpital Kolejowy w Wilkowicach–Bystrej
3)	Szpital Specjalistyczny w Zabrzu 
2.	Jednostki lecznictwa dla dzieci:
1)	Dziecięcy Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny „BUCZE” w Górkach Wielkich
2)	Ośrodek Terapii Nerwic dla Dzieci i Młodzieży w Orzeszu
3)	Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny dla Dzieci Kamieniec-Zbrosławice w Kamieńcu 
4)	Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci w Jastrzębiu-Zdroju
3.	Jednostki rehabilitacyjne:
1)	Beskidzki Zespół Leczniczo-Rehabilitacyjny Szpital Opieki Długoterminowej w Jaworzu
2)	Śląski Szpital Reumatologiczno–Rehabilitacyjny im. gen. Jerzego Ziętka w Ustroniu
3)	Śląskie Centrum Rehabilitacji i Prewencji w Ustroniu
4)	Uzdrowisko Goczałkowice-Zdrój - Wojewódzki Ośrodek Reumatologiczno-Rehabilitacyjny w Goczałkowicach-Zdroju
4.	Jednostki lecznictwa odwykowego:
1)	Wojewódzki Ośrodek Lecznictwa Odwykowego i Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Gorzycach
5.	Jednostki pulmonologiczne:
1)	Szpital Chorób Płuc w Orzeszu
2)	Szpital Chorób Płuc im. św. Józefa w Pilchowicach
3)	Wojewódzki Szpital Chorób Płuc im. dr Alojzego Pawelca w Wodzisławiu Śląskim
6.	Szpital monospecjalistyczny:
1)	Szpital Chorób Wewnętrznych „Hutniczy” w Częstochowie10
B.	LECZNICTWO AMBULATORYJNE:
1)	Zespół Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach
2)	Zakład Diagnostyki Obrazowej w Sosnowcu
3)	Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej nad Matką, Dzieckiem i Młodzieżą w Częstochowie
4)	Obwód Lecznictwa Kolejowego s.p.z.o.z. w Bielsku-Białej
5)	Obwód Lecznictwa Kolejowego w Gliwicach SPZOZ
6)	Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej Nr 1 im. prof. Józefa Gasińskiego w Tychach11
C.	INNE JEDNOSTKI:
1)	Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach.
                                                                                                                                                  
10 Zgodnie z uchwałą nr IV/46/6/2014 Sejmiku Województwa Śl. z dnia 13 stycznia 2014 r. Szpital zostanie połączony z Wojewódzkim 
    Szpitalem Specjalistycznym im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie
11 Zgodnie z uchwałą nr IV/48/17/2014 Sejmiku Województwa Śl. z dnia 10 marca 2014 r. Zakład zostanie poddany likwidacji w celu 
    przekazania udzielania świadczeń zdrowotnych spółce prawa handlowego utworzonej przez pracowników.

8.3.3. Ocena sytuacji finansowej samodzielnych publicznych zakładów
          opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest 
          Województwo Śląskie

Do podejmowania decyzji dotyczących kierunków restrukturyzacji niezbędna jest ocena kondycji finansowej nadzorowanych podmiotów ochrony zdrowia. W tym celu dokonano analizy sytuacji finansowo-ekonomicznej spzoz, dla których Województwo Śląskie jest podmiotem tworzącym. Ocena dotyczyła lat 2010-2012 oraz 2013 roku wg danych wstępnych. W zależności od osiąganego przez podmioty lecznicze poziomu przyjętych wskaźników12 rentowności sprzedaży, poziomu kosztów i płynności finansowej, dokonano podziału tych jednostek na kategorie: A, B, C. 
W celu lepszego zobrazowania sytuacji ekonomicznej spzoz dodatkowo wykazano wskaźnik rentowności brutto – rentowności całej działalności podmiotu leczniczego, który uwzględnia efekty działalności: podstawowej, pozostałej oraz finansowej, tym samym pełniej obrazując kondycję finansową podmiotów leczniczych. 
Należy zaznaczyć, że wg danych na 31.12.2013 r. (dane wstępne) poprawa poziomu wskaźnika rentowności brutto nie przekłada się na zmianę kategorii na wyższą głownie ze względu na długotrwały brak płynności w przeważającej mierze w grupie największych szpitali. 
Poszczególnym kategoriom A, B, C oceny kondycji finansowej jednostek przypisano następujące wielkości wskaźników: 

Kategoria A – jednostka w dobrej sytuacji finansowej, charakteryzująca się następującymi parametrami wskaźników: 
•	rentowność wyższa niż 0 %, 
•	koszty/przychody mniejsze od 1,
•	wskaźnik bieżący płynności finansowej większy od 1.

Kategoria B – jednostka wymagająca poprawy sytuacji finansowej, gdy co najmniej jeden ze wskaźników przyjmuje wartość:
•	rentowność na poziomie 0 - (-5%), 
•	koszty/przychody na poziomie 1 - 1,1, 
•	wskaźnik bieżący płynności finansowej od 0,8 do 1
i żaden ze wskaźników nie uzyskał wartości przewidzianej dla kategorii C.

Kategoria C – konieczna sanacja finansów jednostki, gdy co najmniej jeden ze wskaźników kształtuje się na poziomie:
•	rentowność mniejsza od -5%, 
•	koszty/przychody większe od 1,1,
•	wskaźnik bieżący płynności finansowej mniejszy od 0,8.

Ocena sytuacji finansowej spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w podziale na 3 kategorie A, B, C przedstawiona została w tabelach 17 i 18. 

                              
12 Słownik terminów i pojęć

Tabela 17
Ocena sytuacji finansowej jednostek strategicznych,
dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie
w latach 2005-2013

Lp.	Nazwa Podmiotu	Wskaźnik	Lata	
			2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013 (dane wstępne)	
CENTRA MEDYCZNE	
Centra wielospecjalistyczne	
1	Szpital Wojewódzki w Bielsku-Białej	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-7,88	-6,50	-6,09	-6,26	-6,42	-6,45	-7,75	-6,47	-4,94	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-25,97	-31,00	-15,57	-12,09	-11,27	-10,90	-12,49	-10,34	-7,42	
			C	C	C	C	C	C	C	C	C	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,30	1,27	1,17	1,14	1,11	1,13	1,12	1,11	1,09	
			C	C	C	C	C	C	C	C	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,83	0,71	0,68	0,78	0,64	0,61	0,56	0,51	0,53	
			B	C	C	C	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	C	C	C	C	
2	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	6,81	-1,81	-4,69	13,68	-10,62	1,59	-14,61	-5,97	0,44	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	5,70	-1,26	-2,86	26,88	-9,86	1,47	-13,37	-5,12	0,41	
			A	B	B	A	C	A	C	C	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,94	1,05	1,03	1,06	1,10	1,04	1,16	1,07	1,06	
			A	B	B	B	B	B	C	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,41	0,48	0,28	0,64	0,48	0,83	0,51	0,44	0,42	
			C	C	C	C	C	B	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	B	C	C	C	
3	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 3 w Rybniku	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-6,18	-6,93	-4,64	-3,05	0,72	-3,81	-9,12	-5,01	5,22	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-18,00	-20,21	-15,20	-5,82	-0,03	-6,21	-14,49	-7,39	7,23	
			C	C	C	C	B	C	C	C	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,29	1,23	1,16	1,09	1,09	1,07	1,13	1,09	1,06	
			C	C	C	B	B	B	C	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,74	0,63	0,59	0,97	0,81	0,76	0,53	0,49	0,46	
			C	C	C	B	B	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	B	C	C	C	C	
4	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 4 w Bytomiu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-8,63	-18,92	-21,87	-11,19	-12,51	-32,80	-27,27	-21,92	-20,71	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży(%)	-6,33	-13,65	-13,46	-6,78	-8,43	-19,37	-13,99	-11,98	-9,83	
			C	C	C	C	C	C	C	C	C	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,09	1,16	1,19	1,08	1,07	1,10	1,05	1,03	0,9997	
			B	C	C	B	B	B	B	B	A	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,10	0,64	0,48	0,72	0,47	0,48	0,35	0,40	0,38	
			A	C	C	C	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	C	C	C	C	
5	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. NMP w Częstochowie	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-7,24	-21,19	-6,33	2,85	-12,37	-8,35	-23,44	-2,13	1,37	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży(%)	-9,49	-30,77	-19,21	11,12	-11,40	-10,86	-16,93	-1,42	0,86	
			C	C	C	A	C	C	C	B	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,08	1,26	1,15	1,06	1,11	1,10	1,12	1,04	1,05	
			B	C	C	B	C	B	C	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,27	0,20	0,29	0,45	0,37	0,47	0,32	0,41	0,35	
			C	C	C	C	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	C	C	C	C	
6	Szpital im. Stanisława Leszczyńskiego w Katowicach	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	1,10	1,26	2,50	4,01	5,06	7,81	5,99	6,03	1,85	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	1,33	1,67	2,37	2,99	4,42	6,72	6,95	7,25	2,10	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,93	0,99	0,98	0,99	0,97	0,97	0,98	1,01	1,06	
			A	A	A	A	A	A	A	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	3,68	4,58	5,31	5,98	8,15	9,61	6,37	7,29	7,09	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	A	A	A	A	A	A	B	B	
Centrum urazowe	
7.	Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-1,47	0,98	-4,84	-5,96	-3,70	-4,56	-3,59	-0,45	0,88	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-4,76	-5,89	-19,47	-13,28	-7,55	-9,50	-7,47	-0,96	2,00	
			B	C	C	C	C	C	C	B	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,06	1,10	1,22	1,14	1,06	1,09	1,07	1,04	1,04	
			B	B	C	C	B	B	B	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,46	0,62	0,37	0,46	0,50	0,43	0,47	0,53	0,55	
			C	C	C	C	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	C	C	C	C	
Centrum torakochirurgiczne	
8	Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii  w Bystrej	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	14,37	9,04	0,22	0,04	0,39	0,02	0,06	0,74	-0,50	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	6,61	-1,30	0,15	0,02	0,32	0,01	0,06	0,85	-0,57	
			A	B	A	A	A	A	A	A	B	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,92	0,97	1,00	1,05	0,98	1,01	1,03	0,99	1,05	
			A	A	B	B	A	B	B	A	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,49	0,62	0,84	0,80	0,77	0,68	0,60	0,44	0,38	
			C	C	B	B	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	B	B	C	C	C	C	C	
Centrum perinatalne	
9	Szpital Specjalistyczny Nr 2 w Bytomiu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	0,25	-3,45	-1,71	11,40	2,99	0,41	0,30	0,47	2,37	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	0,21	-8,61	-1,04	7,16	1,78	0,15	0,15	0,33	1,58	
			A	C	B	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,07	1,12	1,07	0,98	1,02	1,04	1,01	1,04	1,01	
			B	C	B	A	B	B	B	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,37	0,70	0,83	1,44	2,18	2,68	3,24	3,99	3,52	
			A	C	B	A	A	A	A	A	A	
		 	
		KATEGORIA OGÓŁEM	B	C	B	A	B	B	B	B	B	
Centrum oparzeniowe	
10	Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	2,29	-5,19	2,41	2,11	-9,09	-5,69	0,67	5,50	-2,21	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	5,72	-10,78	5,37	3,82	-18,44	-11,71	1,40	14,01	-7,67	
			A	C	A	A	C	C	A	A	C	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,98	0,91	1,08	0,99	1,22	1,21	1,07	0,94	1,14	
			A	A	B	A	C	C	B	A	C	
		Wskaźnik płynności bieżącej	2,67	1,82	2,87	3,67	3,00	2,50	2,84	3,22	2,39	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	C	B	A	C	C	B	A	C	
Centrum urazowo-ortopedyczne	
11	Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. dr Janusza Daaba w Piekarach Śląskich	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	0,54	-3,77	-5,51	7,55	-1,59	-7,37	-1,56	-1,41	-0,05	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	0,43	-2,76	-3,27	5,91	-1,30	-6,07	-1,48	-1,78	-0,16	
			A	B	B	A	B	C	B	B	B	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,99	1,04	1,03	0,95	1,03	1,06	1,02	1,06	1,06	
			A	B	B	A	B	B	B	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,21	1,13	1,06	1,48	1,51	1,11	1,20	0,91	0,62	
			A	A	A	A	A	A	A	B	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	B	B	A	B	C	B	B	C	
Centrum rehabilitacyjne	
12	Górnośląskie Centrum Rehabilitacji „REPTY" im. gen. Jerzego Ziętka w Tarnowskich Górach	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-1,47	-7,19	-4,77	-7,13	-10,89	0,22	-4,70	6,11	0,26	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-1,66	-8,97	-4,99	-6,92	-10,34	0,21	-4,38	5,48	0,23	
			B	C	B	C	C	A	B	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,04	1,11	1,07	1,11	1,12	1,03	1,06	0,98	1,04	
			B	B	B	B	C	B	B	A	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,85	1,26	1,13	1,35	0,93	1,12	1,13	1,63	1,58	
			A	A	A	A	B	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	B	C	B	C	C	B	B	A	B	
Centra psychiatryczne	
13	Centrum Psychiatrii w Katowicach	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-10,02	-12,34	-7,28	-7,79	-5,09	0,20	-3,82	1,95	1,91	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-5,18	-10,47	-5,82	-6,26	-4,51	0,001	-3,37	1,32	1,51	
			C	C	C	C	B	A	B	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,21	1,14	1,07	1,12	1,05	1,04	1,05	0,98	1,00	
			C	C	B	C	B	B	B	A	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,96	0,75	0,56	0,50	0,47	0,56	0,51	0,63	0,69	
			B	C	C	C	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	C	C	C	C	
14	Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im. dr Emila Cyrana w Lublińcu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-0,97	-3,47	-3,48	-2,75	-1,00	-1,73	-2,19	7,96	5,22	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-2,11	-7,25	-13,03	-3,65	-1,24	-2,54	-2,60	8,91	6,19	
			B	C	C	B	B	B	B	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,04	1,11	1,15	1,10	1,02	1,04	1,02	0,94	0,98	
			B	B	C	B	B	B	B	A	A	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,45	0,59	0,53	0,73	0,91	1,18	1,34	2,00	2,49	
			C	C	C	C	B	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	B	B	B	A	A	
15.	Państwowy Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	15,33	-7,42	-0,96	-12,97	-21,11	-13,88	0,43	-5,32	-13,26	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	10,76	-6,14	-6,49	-9,37	-13,14	-8,80	0,10	-3,27	-8,13	
			A	C	C	C	C	C	A	B	C	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,96	1,07	1,07	1,13	1,10	1,09	0,99	1,01	1,08	
			A	B	B	C	B	B	A	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,31	0,75	0,74	0,69	0,48	0,62	0,83	0,92	0,50	
			A	C	C	C	C	C	B	B	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	C	C	C	C	C	B	B	C	
16	Szpital Psychiatryczny w Toszku	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	1,88	2,24	-4,63	5,53	3,20	0,93	-4,58	-2,53	-2,66	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	1,73	2,54	-5,70	6,36	3,40	0,73	-4,71	-2,77	-2,86	
			A	A	C	A	A	A	B	B	B	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,07	1,02	1,07	0,98	0,97	0,99	1,02	1,03	1,06	
			B	B	B	A	A	A	B	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,74	0,70	0,53	0,88	0,94	1,05	1,01	0,99	0,87	
			C	C	C	B	B	A	A	B	B	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	B	B	A	B	B	B	
Centra pediatryczne	
17	Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	3,27	-0,71	-1,02	0,59	2,83	0,34	0,45	2,90	0,78	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	8,13	-1,75	-2,13	0,99	4,74	0,47	0,70	4,96	1,37	
			A	B	B	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,96	1,08	1,04	0,99	0,99	1,03	1,06	0,98	1,03	
			A	B	B	A	A	B	B	A	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	2,25	2,30	3,14	2,25	3,06	5,33	1,92	5,76	3,23	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	B	B	A	A	B	B	A	B	
18	Wojewódzkie Centrum Pediatrii "Kubalonka"  w Istebnej	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-10,33	0,004	7,48	5,69	0,27	16,07	0,08	1,04	2,85	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-13,92	0,63	-0,34	10,74	0,61	-2,55	0,18	2,37	6,67	
			C	A	B	A	A	B	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,16	1,19	1,13	0,99	1,15	1,16	1,16	1,20	1,22	
			C	C	C	A	C	C	C	C	C	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,25	0,37	0,30	0,30	0,41	1,78	2,29	2,71	3,11	
			C	C	C	C	C	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	C	C	C	C	
Centrum chorób zakaźnych	
19	Szpital Specjalistyczny w Chorzowie	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	4,68	10,25	-0,59	8,46	1,3%	8,91	7,37	2,83	0,29	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	1,62	-4,97	-0,68	7,67	0,85	7,58	6,40	3,30	0,27	
			A	B	B	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,64	1,83	1,80	1,53	1,57	1,62	1,73	1,79	1,90	
			C	C	C	C	C	C	C	C	C	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,72	0,69	0,76	1,40	2,39	4,45	5,57	6,03	6,31	
			C	C	C	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	C	C	C	C	
JEDNOSTKI RATOWNICTWA MEDYCZNEGO	
20	Wojewódzkie Pogotowie Ratunkowe w Katowicach	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	2,09	0,96	0,75	2,19	3,47	3,08	4,13	1,54	1,63	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	1,29	0,57	0,29	1,08	1,88	1,91	2,89	0,92	1,02	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,00	1,00	1,01	0,99	0,98	0,99	0,99	1,01	1,01	
			B	B	B	A	A	A	A	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	2,98	2,41	2,45	2,31	2,80	3,05	2,50	2,19	2,39	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	B	B	B	A	A	A	A	B	B	
21	Rejonowe Pogotowie Ratunkowe w Sosnowcu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-1,66	-10,74	-6,26	0,53	20,65	11,78	3,40	2,07	1,54	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-1,14	-5,35	-2,84	0,20	7,45	4,97	1,43	0,83	0,60	
			B	C	B	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,06	1,06	1,02	1,01	0,91	0,95	0,99	1,00	1,01	
			B	B	B	B	A	A	A	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,63	2,14	1,29	0,97	1,49	1,63	2,23	2,18	2,23	
			A	A	A	B	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	B	C	B	B	A	A	A	B	B	
Źródło: opracowanie własne 

W wyniku oceny finansowej jednostki strategiczne wg stanu na 31.12.2013 r. zaklasyfikowane zostały do:
kategorii A – 1 jednostka,
kategorii B – 7 jednostek,
kategorii C – 13 jednostek.

Tabela 18
Ocena sytuacji finansowej jednostek regionalnych, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w latach 2005-2013

Lp.	Nazwa Podmiotu	Wskaźnik	Lata 	
			2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013 (dane wstępne)	
LECZNICTWO STACJONARNE	
Szpitale wielospecjalistyczne	
1	Okręgowy Szpital Kolejowy w Katowicach	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-0,88	-7,28	-1,26	-2,02	-7,57	-6,35	-15,76	-6,31	-7,52	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-0,75	-5,56	-5,23	-3,64	-12,90	-10,09	-27,67	-9,48	-11,87	
			B	C	C	B	C	C	C	C	C	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,99	1,04	1,05	1,00	1,11	1,09	1,20	1,13	1,12	
			A	B	B	B	B	B	C	C	C	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,53	0,49	0,42	0,64	0,34	0,27	0,25	0,24	0,32	
			C	C	C	C	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	C	C	C	C	
2	6. Szpital Kolejowy w Wilkowicach-Bystrej	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-4,00	-10,90	-1,89	-4,93	-4,95	-5,12	-10,23	-6,07	-6,77	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-5,43	-9,61	-1,42	-3,98	-3,43	-3,44	-7,37	-3,93	-4,06	
			C	C	B	B	B	B	C	B	B	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,06	1,05	1,09	1,04	1,03	1,05	1,08	1,06	1,07	
			B	B	B	B	B	B	B	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,78	0,62	0,62	0,74	0,70	0,67	0,61	0,48	0,39	
			C	C	C	C	C	C	C	C	C	
		 	
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	C	C	C	C	
3	Szpital Specjalistyczny w Zabrzu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	3,37	1,37	8,02	17,48	1,75	3,90	0,49	5,23	2,51	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	1,16	-0,24	-0,18	13,74	1,25	3,23	0,30	4,92	2,22	
			A	B	B	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,02	1,03	1,06	0,92	1,02	1,02	1,03	0,99	1,01	
			B	B	B	A	B	B	B	A	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,51	0,72	0,69	1,79	2,08	2,66	2,83	2,83	3,18	
			C	C	C	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	A	B	B	B	A	B	
Jednostki lecznictwa dla dzieci	
4	Dziecięcy Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny "Bucze" w Górkach Wielkich	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	5,67	-2,16	4,65	0,07	-0,87	-1,09	-1,20	0,01	-1,85	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	6,93	-2,90	5,14	0,25	-4,66	-4,55	-4,53	0,02	-6,45	
			A	B	A	A	B	B	B	A	C	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,93	1,03	0,96	1,01	1,21	1,22	1,17	1,18	1,23	
			A	B	A	B	C	C	C	C	C	
		Wskaźnik płynności bieżącej	4,69	2,64	3,36	36,31	10,58	1,75	2,36	2,69	2,07	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	B	A	B	C	C	C	C	C	
5	Ośrodek Terapii Nerwic dla Dzieci i Młodzieży w Orzeszu 	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	0,16	-0,59	-3,95	-2,17	0,99	-3,72	-2,84	0,08	-0,43	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	0,65	-2,11	-11,61	-5,60	2,29	-9,16	-8,65	0,24	-1,20	
			A	B	C	C	A	C	C	A	B	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,04	1,10	1,21	1,10	1,04	1,15	1,18	1,18	1,19	
			B	B	C	B	B	C	C	C	C	
		Wskaźnik płynności bieżącej	2,36	2,47	2,04	2,43	3,27	3,29	4,06	3,91	3,38	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	B	B	C	C	B	C	C	C	C	
6	Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny dla Dzieci 
Kamieniec–Zbrosławice w Kamieńcu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	3,91	0,93	8,46	6,54	8,93	8,61	5,36	3,95	3,26	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	18,32	4,64	29,43	22,16	24,39	26,93	18,19	13,26	11,67	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,87	1,01	0,84	0,81	0,76	0,79	0,87	0,95	0,95	
			A	B	A	A	A	A	A	A	A	
		Wskaźnik płynności bieżącej	4,34	4,49	5,94	13,29	17,29	15,20	15,92	18,42	21,20	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	B	A	A	A	A	A	A	A	
7 	Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci w Jastrzębiu-Zdroju	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-3,55	-2,40	2,56	2,46	-0,61	6,76	3,29	3,60	1,35	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży(%) 	-4,17	-3,10	-1,04	2,54	-0,61	7,04	3,48	4,01	1,48	
			B	B	B	A	B	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,07	1,07	1,03	0,98	1,01	0,97	0,97	0,99	1,02	
			B	B	B	A	B	A	A	A	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,51	1,33	1,03	1,70	1,89	2,47	2,93	3,10	3,07	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	B	B	B	A	B	A	A	A	B	
Jednostki rehabilitacyjne	
8	Beskidzki Zespół Leczniczo-Rehabilitacyjny Szpital Opieki Długoterminowej w Jaworzu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	5,94	0,56	19,75	2,75	0,76	0,12	0,13	1,45	1,38	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	10,88	1,97	13,58	9,30	2,71	0,23	0,49	5,72	5,86	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,89	0,95	0,88	0,94	0,95	1,01	1,02	0,92	1,01	
			A	A	A	A	A	B	B	A	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,11	2,52	2,61	2,48	1,73	2,69	2,36	2,89	3,02	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	A	A	A	A	B	B	A	B	
9	Śląski Szpital Reumatologiczno-Rehabilitacyjny " im. gen. Jerzego Ziętka w Ustroniu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	7,77	0,54	1,02	6,71	1,63	-0,48	1,25	-1,99	-1,12	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	11,98	0,84	0,89	8,43	2,42	-0,66	1,70	-2,66	-1,48	
			A	A	A	A	A	B	A	B	B	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,90	1,03	0,98	0,93	1,03	1,02	0,99	1,02	1,03	
			A	B	A	A	B	B	A	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,81	2,68	2,66	4,50	3,54	3,32	3,66	2,28	1,74	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	B	A	A	B	B	A	B	B	
10	Śląskie Centrum Rehabilitacji i Prewencji w Ustroniu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	2,07	0,34	0,16	-2,98	-2,52	-0,35	-9,73	1,65	0,07	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	2,03	0,24	0,16	-2,98	-2,95	-0,48	-11,73	1,56	0,07	
			A	A	A	B	B	B	C	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,99	1,03	1,01	1,03	1,03	0,99	1,10	1,05	1,08	
			A	B	B	B	B	A	B	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,84	0,75	1,07	1,09	0,97	1,34	0,86	0,73	0,66	
			B	C	A	A	B	A	B	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	B	C	B	B	B	B	C	C	C	
11	Uzdrowisko Goczałkowice-Zdrój - Wojewódzki Ośrodek Reumatologiczno-Rehabilitacyjny w Goczałkowicach-Zdroju	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-0,94	-6,69	4,73	-1,13	-7,84	-6,19	-6,79	-6,45	-3,80	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-1,59	-10,32	-3,26	0,42	-10,69	-15,33	-11,43	-18,03	-10,34	
			B	C	B	A	C	C	C	C	C	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,01	1,06	1,01	1,12	1,09	1,13	1,08	1,17	1,17	
			B	B	B	C	B	C	B	C	C	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,64	0,99	0,42	0,38	0,34	0,38	0,27	0,23	0,26	
			A	B	C	C	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	B	C	C	C	C	C	C	C	C	
Jednostki lecznictwa odwykowego	
12	Wojewódzki Ośrodek Lecznictwa Odwykowego i Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Gorzycach	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	7,25	1,35	0,58	-1,23	0,21	-1,78	-1,59	2,15	1,82	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	7,42	2,13	0,89	-1,46	-0,56	-1,96	-1,62	2,35	2,01	
			A	A	A	B	B	B	B	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,95	0,99	1,06	1,03	1,01	1,03	1,03	0,99	1,00	
			A	A	B	B	B	B	B	A	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,65	1,42	1,56	1,46	1,60	1,67	1,67	1,90	2,12	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	A	B	B	B	B	B	A	B	
Jednostki pulmonologiczne	
13	Szpital Chorób Płuc w Orzeszu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	0,89	-7,51	0,57	-0,40	-5,95	2,63	1,96	6,57	3,66	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	0,93	-10,92	-3,05	-0,68	-8,35	3,20	2,24	7,43	5,44	
			A	C	B	B	C	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,99	1,13	1,03	1,02	1,10	0,99	0,99	0,97	0,99	
			A	C	B	B	B	A	A	A	A	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,44	0,37	0,48	0,78	0,90	1,61	2,27	1,92	1,68	
			C	C	C	C	B	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	A	A	A	A	
14	Szpital Chorób Płuc im. św. Józefa w Pilchowicach	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	0,41	-3,59	-2,35	5,57	3,75	-3,76	-8,51	4,34	0,27	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	0,28	-4,26	-2,54	6,42	4,13	-4,12	-8,99	4,41	0,07	
			A	B	B	A	A	B	C	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,02	1,06	1,01	0,94	0,97	1,04	1,10	0,99	1,05	
			B	B	B	A	A	B	B	A	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,93	0,97	0,94	1,76	2,06	1,75	1,33	1,57	1,57	
			B	B	B	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	B	B	B	A	A	B	C	A	B	
15	Wojewódzki Szpital Chorób Płuc im. Alojzego Pawelca w Wodzisławiu Śląskim	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	0,14	-4,12	1,73	3,32	-3,67	3,27	4,40	0,99	0,37	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	0,20	-7,63	-1,08	10,78	-5,21	4,02	5,34	1,32	0,59	
			A	C	B	A	C	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,05	1,08	0,99	0,98	1,02	0,91	0,96	0,98	1,11	
			B	B	A	A	B	A	A	A	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,38	0,32	0,24	0,28	0,35	0,47	0,48	0,34	0,32	
			C	C	C	C	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	C	C	C	C	
Szpital monospecjalistyczny	
16	Szpital Chorób Wewnętrznych "Hutniczy" w Częstochowie	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	0,96	3,10	8,11	21,37	-16,62	-10,76	-6,80	0,34	-2,07	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	1,30	4,33	10,45	22,74	-21,74	-15,18	-8,54	0,39	-2,19	
			A	A	A	A	C	C	C	A	B	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,96	0,94	0,90	0,89	1,21	1,14	1,08	1,08	1,06	
			A	A	A	A	C	C	B	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,27	0,33	0,50	1,01	0,32	0,48	0,36	0,41	0,41	
			C	C	C	A	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	A	C	C	C	C	C	
LECZNICTWO AMBULATORYJNE	
17	Zespół Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	18,30	1,92	2,91	12,93	1,79	-4,79	-1,24	0,62	2,42	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	13,00	1,00	2,21	11,13	1,37	-5,00	-1,35	0,41	2,21	
			A	A	A	A	A	B	B	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,89	0,93	0,97	0,93	1,02	1,04	1,06	1,01	1,02	
			A	A	A	A	B	B	B	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,73	3,05	3,79	4,70	3,98	4,34	4,53	4,34	4,01	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	A	A	A	B	B	B	B	B	
18	Zakład Diagnostyki Obrazowej w Sosnowcu	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	5,08	4,62	5,88	3,12	10,73	0,19	5,12	8,74	1,39	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	8,00	14,00	11,91	5,76	19,57	0,42	13,01	24,08	4,08	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,92	0,87	1,08	0,96	0,83	0,91	0,94	0,90	0,99	
			A	A	B	A	A	A	A	A	A	
		Wskaźnik płynności bieżącej	3,63	0,66	2,82	12,76	18,19	28,79	28,88	15,46	18,97	
			A	C	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	C	B	A	A	A	A	A	A	
19	Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej nad Matką, Dzieckiem i Młodzieżą w Częstochowie	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	0,16	-2,47	-2,63	3,98	6,00	0,59	0,23	0,26	3,99	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	0,12	-3,00	-2,49	3,40	4,78	0,43	0,18	0,20	2,85	
			A	B	B	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,15	0,99	1,01	0,96	0,97	1,02	1,02	1,05	1,03	
			C	A	B	A	A	B	B	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	1,06	0,62	0,46	0,92	1,29	1,37	1,46	1,47	1,63	
			B	C	C	B	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	B	A	B	B	B	B	
20	Obwód Lecznictwa Kolejowego w Bielsku-Białej	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-10,27	-1,23	22,45	3,45	-4,49	-10,62	-9,22	-5,02	-0,05	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-9,51	-1,81	33,07	4,21	-5,22	-17,84	-20,85	-9,98	-0,10	
			C	B	A	A	C	C	C	C	B	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,04	0,97	1,08	0,96	1,05	1,17	1,26	1,11	1,06	
			B	A	B	A	B	C	C	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,30	0,54	2,14	1,01	0,51	0,18	0,08	0,26	0,27	
			C	C	A	B	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	B	B	C	C	C	C	C	
21	Obwód Lecznictwa Kolejowego w Gliwicach	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	-0,65	-1,96	4,01	12,57	12,96	2,47	1,87	4,83	0,66	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-0,73	-1,71	2,43	7,94	8,81	1,67	1,17	3,52	0,27	
			B	B	A	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,02	1,02	0,98	0,94	0,92	1,04	1,05	1,06	1,06	
			B	B	A	A	A	B	B	B	B	
		Wskaźnik płynności bieżącej	2,01	1,95	2,35	3,15	4,31	4,83	4,53	4,67	4,68	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	B	B	A	A	A	B	B	B	B	
22	Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej Nr 1 im. prof. Józefa Gasińskiego w Tychach/Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 1 w Tychach	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%) 	-2,89	-21,46	-24,76	-6,14	-17,47	-62,15	-37,76	-114,60	-61,70	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	-1,48	-13,51	-12,38	-3,01	-8,28	-30,28	-18,76	-119,20	-92,01	
			B	C	C	B	C	C	C	C	C	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	1,07	1,16	1,15	1,05	1,11	1,13	1,16	2,10	1,99	
			B	C	C	B	C	C	C	C	C	
		Wskaźnik płynności bieżącej	0,50	0,39	0,35	0,47	0,34	0,28	0,22	0,51	0,35	
			C	C	C	C	C	C	C	C	C	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	C	C	C	C	C	C	C	C	C	
INNE JEDNOSTKI	
23	Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach	Rentowność brutto - rentowność całej działalności podmiotu leczniczego = WF brutto/aktywa ogółem (%)	4,76	5,02	4,40	2,43	9,51	13,85	15,64	19,62	15,34	
		Rentowność = wynik finansowy netto-wynik zdarzeń nadzwyczajnych/przychody netto ze sprzedaży (%)	2,46	2,70	2,12	1,41	5,66	9,10	12,25	18,91	17,41	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
		Koszty/przychody=koszty działalności operacyjnej/przychody netto ze sprzedaży	0,98	0,98	0,99	0,99	0,95	0,92	0,88	0,84	0,83	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
		Wskaźnik płynności bieżącej	2,56	1,65	2,15	2,24	3,40	4,58	5,80	6,75	7,71	
			A	A	A	A	A	A	A	A	A	
			
		KATEGORIA OGÓŁEM	A	A	A	A	A	A	A	A	A	
Źródło: opracowanie własne 

W wyniku oceny finansowej jednostki regionalne wg stanu na 31.12.2013 r. zaklasyfikowane zostały do:
kategorii A – 4 jednostki,
kategorii B – 9 jednostek
kategorii C – 10 jednostek
Sytuacja finansowa wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia ulegała zmianom w latach 2010-2012 oraz w 2013 roku (wg danych wstępnych). W związku z powyższym, zmianie ulegała również ich kategoria oceny w przyjętej skali A, B, C. 
Kształtowanie się liczby jednostek strategicznych i regionalnych uporządkowanych według kategorii oceny sytuacji finansowej – A, B, C przedstawia wykres 8.

Wykres 8
Struktura jednostek strategicznych i regionalnych wg kategorii oceny finansowej 
A, B, C w latach 2005–2013* (w %)

Źródło: opracowanie własne, */ rok 2013 dane wstępne

Jak wynika z przeprowadzonej analizy, sytuacja finansowa jednostek ujętych w „Kierunkach” jako jednostki strategiczne w latach 2010-2012 oraz 2013 roku wg danych wstępnych, nie wykazywała stałej tendencji. W przypadku 10 podmiotów z tej grupy ustalona w 2010 r. kategoria, na koniec 2013 roku nie uległa zmianie, w tym 9 utrzymało kategorię C, a 1 kategorię B. Zmiana sytuacji finansowej pozostałych 11 szpitali, przełożyła się na konieczność obniżenia przypisanej kategorii. Według danych wstępnych na 31.12.2013 r. tylko 1 szpital z tej grupy otrzymał najwyższą ocenę (kategoria A), a 13 oceniono na poziomie kategorii C.

Na tym tle sytuacja jednostek regionalnych wygląda nieco bardziej korzystnie. Chociaż w porównaniu do roku 2012 na koniec 2013 r. sytuacja finansowa podmiotów z tej grupy pogorszyła się. W 2012 r. przypisano ponad 39% podmiotów z tej grupy do najwyższej kategorii oceny. W 2013 r. tak wysoką notę otrzymały tylko 4 podmioty (17%). Dane wstępne 2013 roku wskazują, że na porównywalnym poziomie z jednostkami strategicznymi ukształtowała się liczba podmiotów, które uzyskały kategorię C, tj. odpowiednio 10 i 13 podmiotów.

9. Proponowane kierunki restrukturyzacji samodzielnych publicznych 
    zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest 
    Województwo Śląskie

Proces restrukturyzacji samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie powinien zmierzać do:
1)	Skoncentrowania się na jednostkach strategicznych pełniących ważne funkcje zabezpieczenia zdrowotnego regionu, w szczególności poprzez skierowanie do tych jednostek środków finansowych gwarantujących ich długofalowe funkcjonowanie i rozwój oraz zastosowanie wzmożonego nadzoru nad działaniami takich zakładów.
2)	Ograniczenia liczby podmiotów leczniczych zakwalifikowanych do grupy jednostek regionalnych. 

Możliwe do zastosowania warianty przekształceń spzoz w podziale na jednostki strategiczne oraz jednostki regionalne zostały zaprezentowane w podrozdziałach 9.1. i 9.2.

Należy również podkreślić, że w przypadku niewystępowania przesłanek koniecznych do podjęcia działań przekształceniowych (tj. m.in. potrzeby świadczenia usług zdrowotnych poza realizowanym dotychczas kontraktem z Narodowym Funduszem Zdrowia, pojawienia się możliwości świadczenia nowych usług medycznych na zasadach komercyjnych, osłabienia pozycji konkurencyjnej, nieefektywnego zarządzania), jednostka może działać nadal jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, do czasu wyczerpania się tej formuły organizacyjnej. Warunkiem koniecznym jest jednak utrzymywanie stabilnej sytuacji finansowej. Dlatego też wskazuje się na konieczność analizy ekonomicznej tych jednostek i ich klasyfikacji wg kategorii A, B, C. W przypadku zaklasyfikowania jednostki do kategorii C, jeżeli nadal zasadne jest prowadzenie jej w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, musi ona zostać poddana programowi sanacji finansów. Proponuje się zatem przeprowadzenie „wewnętrznej” restrukturyzacji, która ma zagwarantować utrzymanie dobrej pozycji konkurencyjnej i ekonomicznej jednostki.

Podjęcie procesu przekształcenia konkretnej jednostki wymagać będzie indywidualnego podejścia i oceny. Kryteria oceny stanowić będą zwłaszcza:
•	jakość i zakres świadczonych usług,
•	zasięg terytorialny działania,
•	specjalizacja w określonych dziedzinach działalności,
•	sytuacja finansowa,
•	wielkość zatrudnienia,
•	stan prawny nieruchomości.

9.1. Jednostki strategiczne

W odniesieniu do jednostek strategicznych proponuje się następujące kierunki restrukturyzacji: 

1)	Zachowanie obecnej formuły organizacyjnej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, w szczególności w przypadku zakładów ochrony zdrowia świadczących usługi medyczne w zakresie ważnych funkcji zabezpieczenia zdrowotnego, o specjalistycznym (wąskim) profilu (np. usługi ratownictwa medycznego), ograniczonych możliwościach świadczenia usług o charakterze komercyjnym, posiadających równocześnie ustabilizowaną pozycję konkurencyjną,
2)	Przekazanie spzoz innej jednostce samorządu terytorialnego,
3)	Połączenie spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie:
a)	poprzez utworzenie nowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, powstałego co najmniej z dwóch łączących się spzoz,
b)	poprzez przeniesienie całego mienia co najmniej jednego spzoz (przejmowanego) na inny spzoz (przejmujący),
4)	Połączenie spzoz, dla którego podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie z spzoz utworzonym przez inny podmiot tworzący:
a)	poprzez utworzenie nowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, powstałego co najmniej z dwóch łączących się spzoz,
b)	poprzez przeniesienie całego mienia co najmniej jednego spzoz (przejmowanego) na inny spzoz (przejmujący),
5)	Likwidacja komórki organizacyjnej działalności medycznej spzoz w celu przekazania realizacji świadczeń zdrowotnych innemu podmiotowi leczniczemu,
6)	Utworzenie spółki prawa handlowego ze 100% udziałem Województwa Śląskiego:
a)	utworzenie spółki kapitałowej w wyniku przekształcenia jednego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, dla którego podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie,
b)	utworzenie spółki kapitałowej w wyniku przekształcenia dwóch lub więcej samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie,
7)	Utworzenie spółki prawa handlowego w wyniku przekształcenia dwóch lub więcej samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, mających różne podmioty tworzące będącymi jednostkami samorządu terytorialnego (z których przynajmniej jeden został utworzony przez Województwo Śląskie).
Po zakończeniu procesu komercjalizacji możliwe będzie:
a)	pozostawienie dotychczasowego pakietu akcji/udziałów we władaniu Województwa Śląskiego,
b)	połączenie z inną spółką prawa handlowego z udziałem Województwa Śląskiego,
c)	objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inną jednostkę sektora finansów publicznych,
d)	objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inwestora zewnętrznego nie będącego jednostką sektora finansów publicznych.

Przy restrukturyzacji wojewódzkich jednostek psychiatrycznych zastosowanie mają zapisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego (Dz. U. z 2011 r., Nr 24, poz. 128) oraz „Śląskiego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2013-2020” przyjętego uchwałą nr 2406/290/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 29.10.2013 roku. 

Kierunki restrukturyzacji przyjęte dla jednostek strategicznych Województwa Śląskiego obrazuje poniższy schemat.
Schemat 2
Kierunki restrukturyzacji wojewódzkich spzoz pełniących rolę
jednostek strategicznych

Jednostki strategiczne

Spółka prawa handlowego z udziałem Województwa Śląskiego

SPZOZ

Klasyfikacja finansowa

Połączenie
SPZOZ

Przekazanie innej jednostce samorządu terytorialnego

A B

C

Program sanacji finansów

Połączenie SPZOZ, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie

Połączenie z SP ZOZ, dla którego podmiotem tworzącym jest inna jednostka sektora finansów publicznych

Objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inwestora zewnętrznego nie będącego jednostką sektora finansów publicznych 

Pozostawienie dotychczasowego pakietu akcji/udziałów 
we władaniu Województwa Śląskiego

Objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inną jednostkę sektora finansów publicznych

Połączenie z inną spółką prawa handlowego z udziałem Województwa Śląskiego

Przejęcie SPZOZ w trybie art. 66 
ust. 1 pkt 1 u.o.dz.l.

Połączenie
SPZOZ w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.o.dz.l.

A – jednostka w dobrej sytuacji finansowej 
B – jednostka wymagająca poprawy sytuacji finansowej

A B B

Jednostka wymagająca podjęcia pilnych działań naprawczych 

C

Źródło: opracowanie własne

9.2. Jednostki regionalne

Do określenia kierunków restrukturyzacji jednostek regionalnych proponuje się ich podział  na trzy grupy:
A.	LECZNICTWO STACJONARNE
B.	LECZNICTWO AMBULATORYJNE
C.	INNE JEDNOSTKI

Podejmując indywidualne decyzje dotyczące restrukturyzacji jednostek regionalnych zasadne jest w pierwszej kolejności ustalenie, które z zakładów mają znaczenie wiodące i powinny nadal być prowadzone przez Województwo Śląskie. W odniesieniu do takich jednostek można rozważyć ich przekształcenie w spółki prawa handlowego ze 100% udziałem Województwa Śląskiego, szczególnie dotyczy to podmiotów mających realne możliwości generowania zysku. 

A i B. LECZNICTWO STACJONARNE i AMBULATORYJNE

W odniesieniu do jednostek regionalnych proponuje się następujące kierunki restrukturyzacji: 

1)	Zachowanie obecnej formy organizacyjnej, tj. samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej z ewentualnym uwzględnieniem programu sanacji finansów,
2)	Likwidacja spzoz,
3)	Przekazanie spzoz innej jednostce samorządu terytorialnego,
4)	Połączenie spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie:
a)	poprzez utworzenie nowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, powstałego co najmniej z dwóch łączących się spzoz,
b)	poprzez przeniesienie całego mienia co najmniej jednego spzoz (przejmowanego) na inny spzoz (przejmujący),
5)	Połączenie spzoz, dla którego podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie z spzoz utworzonym przez inny podmiot tworzący:
a)	poprzez utworzenie nowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, powstałego co najmniej z dwóch łączących się spzoz,
b)	poprzez przeniesienie całego mienia co najmniej jednego spzoz (przejmowanego) na inny spzoz (przejmujący),
6)	Likwidacja komórki organizacyjnej działalności medycznej spzoz w celu przekazania realizacji świadczeń zdrowotnych innemu podmiotowi leczniczemu,
7)	Utworzenie spółki prawa handlowego ze 100% udziałem Województwa Śląskiego:
a)	utworzenie spółki kapitałowej w wyniku przekształcenia jednego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, dla którego podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie,
b)	utworzenie spółki kapitałowej w wyniku przekształcenia dwóch lub więcej samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie,
8)	Utworzenie spółki prawa handlowego w wyniku przekształcenia dwóch lub więcej samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, mających różne podmioty tworzące będącymi jednostkami samorządu terytorialnego (z których przynajmniej jeden został utworzony przez Województwo Śląskie).

Po zakończeniu procesu komercjalizacji możliwe będzie:
a)	pozostawienie dotychczasowego pakietu akcji/udziałów we władaniu Województwa Śląskiego,
b)	połączenie z inną spółką prawa handlowego z udziałem Województwa Śląskiego,
c)	objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inną jednostkę sektora finansów publicznych,
d)	objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inwestora zewnętrznego nie będącego jednostką sektora finansów publicznych.

C. INNE JEDNOSTKI (Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach)

Dla wskazanego wyżej Zakładu przyjmuje się dwa możliwe kierunki restrukturyzacji.

1)	Zachowanie obecnej formy organizacyjnej, tj. samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej,
2)	Utworzenie spółki prawa handlowego ze 100% udziałem Województwa Śląskiego.

Kierunki restrukturyzacji proponowane dla jednostek regionalnych Województwa Śląskiego obrazuje poniższy schemat.

Schemat 3
Kierunki restrukturyzacji wojewódzkich spzoz 
o charakterze regionalnym

JEDNOSTKI REGIONALNE

Inne jednostki
(Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach)

Spółka prawa handlowego ze 100% udziałem Województwa  Śląskiego

SPZOZ

Lecznictwo stacjonarne i ambulatoryjne

Likwidacja

Spółka prawa handlowego z udziałem Województwa Śląskiego

SPZOZ

Klasyfikacja finansowa

Połączenie
SPZOZ

Przekazanie innej jednostce samorządu terytorialnego

A B

C

Program sanacji finansów

Połączenie SPZOZ, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie

Połączenie z SPZOZ, dla którego podmiotem tworzącym jest inna jednostka sektora finansów publicznych

Objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inwestora zewnętrznego nie będącego jednostką sektora finansów publicznych 

Pozostawienie dotychczasowego pakietu akcji/udziałów 
we władaniu Województwa Śląskiego

Objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inną jednostkę sektora finansów publicznych

Połączenie z inną spółką prawa handlowego z udziałem Województwa Śląskiego

Przejęcie  SPZOZ w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 u.o.dz.l.

Połączenie
SPZOZ w trybie art. 66 
ust. 1 pkt 2 u.o.dz.l.

A – jednostka w dobrej sytuacji finansowej 
B – jednostka wymagająca poprawy sytuacji finansowej

A B B

Źródło: opracowanie własne 

Jednostka wymagająca podjęcia pilnych działań naprawczych 

C

10. Podsumowanie

Zaktualizowane Kierunki restrukturyzacji samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie na lata 2014-2018 to dokument wieloletni, którego głównym celem jest poprawa stanu bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców województwa poprzez stworzenie systemu regionalnej ochrony zdrowia oraz zapewnienie ciągłej, kompleksowej i wysokiej jakości opieki zdrowotnej. 
Podmioty lecznicze dotyka obecnie wiele problemów natury organizacyjnej i finansowej. Trudności te są spowodowane przede wszystkim wadami funkcjonującego w Polsce systemu ochrony zdrowia.
Do najważniejszych czynników determinujących sytuację jednostek ochrony zdrowia należy silne uzależnienie od Narodowego Funduszu Zdrowia jako jedynego publicznego płatnika finansującego usługi medyczne. Prawie 90% budżetów podmiotów leczniczych stanowią wpływy z NFZ. Biorąc pod uwagę krótkoterminowość kontraktów na udzielanie świadczeń zdrowotnych, niezwykle trudne staje się opracowanie długofalowych planów rozwoju tych jednostek, przede wszystkim szpitali. 
Łatwy dostęp do informacji o standardach usług medycznych obowiązujących w placówkach ochrony zdrowia w krajach Unii Europejskiej przekłada się natomiast na wzrost oczekiwań pacjentów co do poziomu i jakości udzielanych świadczeń zdrowotnych. 
Wskazane w niniejszych „Kierunkach” działania są odzwierciedleniem dążeń do poprawy sposobu zarządzania jednostkami ochrony zdrowia i sprawowania skuteczniejszego nadzoru właścicielskiego. 
Wdrożenie proponowanych w dokumencie działań przyczyni się do zmiany struktury wojewódzkich podmiotów leczniczych, optymalizacji ich zasobów oraz zwiększenia dostępności i wzrostu jakości realizowanych świadczeń zdrowotnych. Powyższe powinno pozwolić na powstanie w regionie ośrodków lecznictwa o wysokim standardzie oraz wywrzeć pozytywny wpływ na stan zdrowia mieszkańców regionu.

Załącznik 1

Słownik terminów i pojęć

Ambulatoryjne świadczenia zdrowotne – obejmują świadczenia podstawowej lub specjalistycznej opieki zdrowotnej oraz świadczenia z zakresu rehabilitacji leczniczej, udzielane w warunkach niewymagających ich udzielania w trybie stacjonarnym i całodobowym w odpowiednio urządzonym, stałym pomieszczeniu. Udzielanie tych świadczeń może odbywać się w pomieszczeniach przedsiębiorstwa, w tym pojeździe przeznaczonym do udzielania tych świadczeń, lub w miejscu pobytu pacjenta.

Działalność lecznicza – udzielanie świadczeń zdrowotnych, promocja zdrowia, realizacja zadań dydaktycznych i badawczych w tym wdrażanie nowych technologii medycznych oraz metod leczenia. Rodzajami działalności leczniczej są stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne szpitalne i inne niż szpitalne oraz ambulatoryjne świadczenia zdrowotne. Stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż szpitalne udziela się w zakładach opiekuńczo-leczniczych, zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych, zakładach rehabilitacji leczniczej, hospicjum. 

Hospitalizacja - całodobowe udzielanie świadczeń gwarantowanych w trybie planowym oraz nagłym, obejmujące proces diagnostyczno–terapeutyczny, trwający od chwili przyjęcia pacjenta na oddział szpitalny do momentu jego wypisu lub zgonu. 

Komercjalizacja – działanie polegające na przekształceniu spzoz w spółkę samorządową – wojewódzką - (w formie spółki kapitałowej). Działanie to ma podstawy w ustawie o działalności leczniczej oraz ustawie o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.

Konsolidacja – połączenie podmiotów o tożsamym lub komplementarnym zakresie udzielanych świadczeń medycznych lub działających na tym samym obszarze.

Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, działająca na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), w polskim systemie opieki zdrowotnej pełni funkcję płatnika ze środków pochodzących z obowiązkowych składek ubezpieczenia zdrowotnego.

Opieka długoterminowa – forma stacjonarnej opieki. Zakładami opieki długoterminowej są zakłady opiekuńczo-lecznicze oraz pielęgnacyjno-opiekuńcze o profilu ogólnym i zakłady opiekuńczo-lecznicze i pielęgnacyjno-opiekuńcze o profilu psychiatrycznym.

Państwowe Ratownictwo Medyczne - system, który tworzy się w celu realizacji zadań państwa polegających na zapewnieniu pomocy każdej osobie znajdującej się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Szczegółowy tryb i zasady działania określa ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 757 z późn. zm.).

Podmiot leczniczy – zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej:
1)	przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst ujednolicony: Dz. U. z 2013 r., poz. 672 z późn. zm.) we wszelkich formach przewidzianych dla wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, 
2)	samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, 
3)	jednostki budżetowe, w tym państwowe jednostki budżetowe tworzone i nadzorowane przez Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, posiadające w strukturze organizacyjnej ambulatorium, ambulatorium z izbą chorych lub lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, 
4)	instytuty badawcze, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. Nr 96, poz. 618), 
5)	fundacje i stowarzyszenia, których celem statutowym jest wykonywanie zadań w zakresie ochrony zdrowia i których statut dopuszcza prowadzenie działalności leczniczej, (posiadające osobowość prawną jednostki organizacyjne stowarzyszeń), 
6)	osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania 
– w zakresie, w jakim wykonują działalność leczniczą.

Podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami - samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (spzoz), jednostki budżetowe.

Podmiot tworzący – podmiot lub organ, który utworzył podmiot leczniczy w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej albo jednostki budżetowej.

Podstawowa opieka zdrowotna – świadczenia zdrowotne profilaktyczne, diagnostyczne, lecznicze, rehabilitacyjne oraz pielęgnacyjne z zakresu medycyny ogólnej, rodzinnej i pediatrii, udzielane w ramach ambulatoryjnej opieki zdrowotnej.

Poziom referencyjny szpitali (trzystopniowy poziom referencyjny obowiązujący w Polsce ) – pierwszy poziom referencyjny - szpitale udzielające świadczeń zdrowotnych w czterech podstawowych specjalnościach medycznych: chorób wewnętrznych, chirurgii ogólnej, położnictwa i ginekologii, pediatrii oraz anestezjologii i intensywnej terapii, drugi poziom referencyjny – szpitale wojewódzkie, udzielające, obok świadczeń zdrowotnych w wymienionych wyżej specjalnościach, świadczenia z co najmniej czterech następujących specjalności: kardiologii, neurologii, dermatologii, patologii ciąży i noworodka, okulistyki, laryngologii, chirurgii urazowej, urologii, neurochirurgii, chirurgii dziecięcej, chirurgii onkologicznej, trzeci poziom referencyjny – obejmuje szpitale kliniczne oraz jednostki badawczo-rozwojowe Ministerstwa Zdrowia.

Podmioty wykonujące działalność leczniczą – podmioty lecznicze oraz lekarze lub pielęgniarki wykonujące zawód w ramach działalności leczniczej jako praktykę zawodową. 

Prywatyzacja – może polegać na zbywaniu akcji i udziałów będących własnością samorządu województwa w przyjętym trybie (pośrednia) lub na rozporządzaniu wszystkimi składnikami materialnymi i niematerialnymi danego majątku (bezpośrednia).

Przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego – zgodnie z ustawą o działalności leczniczej - zespół składników majątkowych, za pomocą którego podmiot leczniczy wykonuje określony rodzaj działalności leczniczej.
Restrukturyzacja - zmiany dokonywane w podmiocie, mające na celu poprawę struktury organizacyjnej i zasad funkcjonowania (znaczące zmiany w aktywach, pasywach lub organizacji firmy). Celem restrukturyzacji jest stworzenie przesłanek do wzrostu wartości podmiotu. 

Restrukturyzacja finansowa - obejmuje działania w sferze materialnej, planowania i zarządzania finansami, doprowadzające do zwiększenia możliwości finansowych lub w razie utraty przywrócenie płynności jednostki.

Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej (spzoz) – jednostka organizacyjna utworzona przez jeden z podmiotów: ministra lub centralny organ administracji rządowej, wojewodę, jednostkę samorządu terytorialnego, publiczną uczelnię medyczną lub publiczną uczelnię prowadzącą działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych.

Spółka akcyjna (spółka S.A.) - spółka kapitałowa, której działalność uregulowana jest w kodeksie spółek handlowych. 

Spółka prawa handlowego – spółka, której zasady tworzenia, organizacji, funkcjonowania, rozwiązywania, łączenia, podziału i przekształcania reguluje kodeks spółek handlowych. Rozróżnia się następujące rodzaje spółek handlowych: osobowe i kapitałowe. Do spółek osobowych zalicza się: spółkę jawną, spółkę partnerską, spółkę komandytową i spółkę komandytowo-akcyjną, natomiast do spółek kapitałowych: spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkę akcyjną.

Spółka pracownicza – na potrzeby niniejszych „Kierunków…” przyjmuje się następującą definicję spółki pracowniczej: spółka pracownicza jest to spółka prawa handlowego z udziałem pracowników, w której: udziały zaoferowano do objęcia wszystkim pracownikom samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, zatrudnionym w zakładzie przynajmniej na 1 rok przed datą zawiązania spółki, gotowość zatrudnienia w niepublicznym zakładzie opieki zdrowotnej utworzonym przez spółkę wyraziło minimum 51% pracowników spzoz i co najmniej 51% udziałów w spółce obejmą pracownicy spzoz i te osoby będą miały decydujący wpływ na działalność jej organów.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (spółka z o.o.) – spółka kapitałowa, której działalność uregulowana jest w kodeksie spółek handlowych. 

Stacjonarne i całodobowe świadczenie zdrowotne inne niż świadczenie szpitalne – świadczenia opiekuńcze, pielęgnacyjne, paliatywne, hospicyjne, świadczenia z zakresu opieki długoterminowej, rehabilitacji leczniczej, leczenia uzależnień, psychiatrycznej opieki zdrowotnej oraz lecznictwa uzdrowiskowego, udzielane pacjentom, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych w odpowiednio urządzonych, stałych pomieszczeniach. 

Szpitalny oddział ratunkowy (SOR) - komórka organizacyjna szpitala w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, ale stanowiąca jednostkę systemu ratownictwa medycznego udzielającą świadczeń opieki zdrowotnej osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. 

Szpital kliniczny – szpital III (najwyższego) stopnia referencyjnego, stanowiący bazę naukowo-dydaktyczną dla uczelni medycznej. Szpitalami klinicznymi są również niektóre szpitale resortowe posiadające status instytutów naukowych.
Szpital uzdrowiskowy - zakład uzdrowiskowy, którego zadaniem jest: udzielanie całodobowych świadczeń opieki zdrowotnej w warunkach stacjonarnych, świadczenie całodobowej opieki lekarskiej i pielęgniarskiej, realizowanie przewidzianych programem leczenia zabiegów przyrodoleczniczych i leczenia farmakologicznego, korzystanie z naturalnych surowców leczniczych oraz urządzeń lecznictwa uzdrowiskowego.

Świadczenie specjalistyczne - świadczenie opieki zdrowotnej we wszystkich dziedzinach medycyny z wyłączeniem świadczeń udzielanych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej.

Świadczenie szpitalne – wykonywane całą dobę kompleksowe świadczenia zdrowotne polegające na diagnozowaniu, leczeniu, pielęgnacji i rehabilitacji, które nie mogą być realizowane w ramach innych stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych lub ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych. Świadczeniami szpitalnymi są także świadczenia udzielane z zamiarem zakończenia ich udzielania w okresie nieprzekraczającym 24 godzin.

Świadczenia wysokospecjalistyczne - to świadczenia opieki zdrowotnej lub procedura medyczna spełniająca łącznie następujące kryteria: 
•	udzielenie świadczenia wymaga wysokiego poziomu zaawansowania technicznego 
świadczeniodawcy i zaawansowanych umiejętności osób udzielających świadczenia, 
•	wysoki koszt jednostkowy świadczenia.

Świadczenia zdrowotne - działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania. 

Świadczeniobiorca – osoba posiadająca prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia, zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie. 

Świadczeniodawca – w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej:
a)	podmiot wykonujący działalność leczniczą,
b)	 osoba fizyczna, inna niż w pkt. a, która uzyskała fachowe uprawnienia do udzielania świadczeń zdrowotnych i udziela ich w ramach wykonywanej działalności gospodarczej,
c)	podmiot realizujący czynności z zakresu zaopatrzenia w środki pomocnicze i wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi. 

Średnie wykorzystanie łóżek – stosunek liczby osobodni do średniej liczby łóżek rzeczywistych w danym okresie sprawozdawczym. Średnie wykorzystanie łóżek mierzone jest w dniach i mówi o stopniu wykorzystania łóżka w danym okresie sprawozdawczym, może być wykazane również w procentach w stosunku do dni kalendarzowych w roku (365).

„Ustawa koszykowa” - ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.).

Wskaźnik bieżącej płynności finansowej - informuje o zdolności jednostki do regulowania zobowiązań w oparciu o aktywa obrotowe (wskaźnik odpowiada na pytanie, czy podmiot byłby w stanie spłacić zaciągnięte zobowiązanie w przypadku ich szybkiej wymagalności, zamieniając posiadany majątek obrotowy na gotówkę bez znacznych strat). Przyjmuje się, że wskaźnik ten powinien zawierać się w przedziale 1,6 – 2.

Wskaźnik błyskawicznej płynności finansowej (wskaźnik płynności gotówkowej) - informuje, jaka część zobowiązań bieżących mogłaby być uregulowana od ręki, tj. jaki procent zobowiązań bieżących zakładu możemy uregulować natychmiast za pomocą posiadanych środków pieniężnych. Parametr ten stosowany jest jako uzupełnienie wskaźników: bieżącej i szybkiej płynności finansowej. Nie przesądza on o zdolności wywiązywania się z zobowiązań, lecz jedynie sygnalizuje potencjalną sprawność płatniczą jednostki. Przyjmuje się za wystarczający poziom wskaźnika 0,3 (za najbardziej odpowiedni uznaje się wartość 0,5).

Wskaźnik poziomu kosztów – określa, jaki jest udział kosztów w przychodach działalności operacyjnej zakładu.

Wskaźnik rentowności - świadczy o efektywności działania zakładu biorąc pod uwagę jego działalność podstawową i pozostałą. Informuje o wielkości zysku netto uzyskiwanego z każdego złotego sprzedaży. Im wyższa wartość wskaźników tym korzystniejsza sytuacja finansowa jednostki.

Wskaźnik szybkiej płynności finansowej - ukazuje pokrycie zobowiązań krótkoterminowych aktywami o wysokiej płynności. Pożądana jego wielkość mieści się w przedziale 1 – 1,2, co oznacza, że zakład może bez trudu spłacać swoje zobowiązania. Niski poziom tego wskaźnika świadczy zazwyczaj o napiętej sytuacji płatniczej.

Zachorowalność, zapadalność - częstotliwość występowania nowych przypadków choroby w badanej zbiorowości (występowanie nowych przypadków zachorowań w określonym czasie). Współczynniki zachorowalności oblicza się w stosunku do liczby osób narażonych na ryzyko zachorowania. Miarą zachorowalności jest współczynnik wyrażający liczbę nowych przypadków choroby na 1000 osób badanej zbiorowości. 

Zakład opiekuńczo-leczniczy i zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy – przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego albo jednostka organizacyjna przedsiębiorstwa, w którym podmiot leczniczy wykonuje działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne, polegające w szczególności na pielęgnacji i rehabilitacji osób niewymagających hospitalizacji oraz zapewnia im środki farmaceutyczne i materiały medyczne.

Załącznik 2

Wykaz tabel, map, wykresów i schematów

Wykaz tabel:
Tabela 1    Liczba szpitali ogólnych i łóżek wg województw w 2012 r………….……..….....9
Tabela 2    Liczba łóżek w szpitalach ogólnych według wybranych oddziałów na 
                  10 tys. mieszkańców w 2012 r…………….…………………………………..….10
Tabela 3    Liczba leczonych ogółem wg województw w 2012 r……………………………11
Tabela 4   Zobowiązania ogółem spzoz i ich dynamika w podziale na województwa 
                   w latach 2010-2013………………………………………………………………11
Tabela 5   Zobowiązania ogółem spzoz utworzonych przez Województwo Śląskie 
                   na tle województwa śląskiego i kraju w latach 2010-2013………………….…...12
Tabela 6   Zobowiązania wymagalne spzoz i ich dynamika w podziale 
                   na województwa w latach 2010-2013....................................................................14
Tabela 7   Zobowiązania wymagalne samodzielnych spzoz utworzonych przez 
                  Województwo Śląskie na tle województwa śląskiego i kraju 
                   w latach 2010-2013……………………………………………….……………...15
Tabela 8   Liczba łóżek i etatów w spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest 
                   Województwo Śląskie w latach 2010–2013…………………………………......22
Tabela 9   Liczba łóżek i etatów w spółkach prawa handlowego ze 100% udziałem 
                  Województwa Śląskiego prowadzących działalność leczniczą 
                  na koniec 2013 r…………………………………………………………………..22
Tabela 10 Wykorzystanie łóżek i stan zatrudnienia w stacjonarnych spzoz, dla których 
                   podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w 2013 r………………...….23
Tabela 11 Wojewódzkie podmioty lecznicze osiągające zysk/stratę w latach
                   2010-2013..............................................................................................................27
Tabela 12 Struktura zobowiązań spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest 
                  Województwo Śląskie w latach 2010–2013……………………………...………28
Tabela 13  Nakłady finansowe niezbędne do poniesienia w latach 2014-2016 
                   na dostosowanie infrastruktury 44 spzoz, dla których podmiotem 
        tworzącym jest Województwo Śląskie oraz nakłady poniesione 
         w 2013 r……………………………………………………………….…......….34
Tabela 14   Zatrudnienie lekarzy specjalistów w województwie śląskim w 2012 r...……….36
Tabela 15  Prognozowana liczba lekarzy kończących specjalizację 
                    medyczną w województwie śląskim w latach 2014-2018…………….………...38
Tabela 16  Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej dla których podmiotem
                   tworzącym jest Województwo Śląskie w latach 2009-2013…….…………...…..52
Tabela 17  Ocena sytuacji finansowej jednostek strategicznych, dla których 
                   podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w latach 2005-2013……......59
Tabela 18 Ocena sytuacji finansowej jednostek regionalnych, dla których 
                  podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w latach 2005-2013……...…66

Wykaz map:
Mapa 1    Rozmieszczenie jednostek strategicznych  w subregionach województwa 
                  śląskiego ……………………………………………..……………………...…....55

Wykaz wykresów:
Wykres 1  Struktura łóżek wojewódzkich spzoz lecznictwa stacjonarnego w 2013 r…….....24
Wykres 2 Wynik finansowy spzoz, dla których podmiotem tworzącym
                  jest Województwo Śląskie w latach 2005-2013…………..…………...…….…...26
Wykres 3 Struktura wyników finansowych wojewódzkich jednostek ochrony 
                   zdrowia w latach 2010-2013……...…………………………………...…….…...28
Wykres 4  Udział zobowiązań wymagalnych w zobowiązaniach ogółem w 2013 r…...........29
Wykres 5  Zobowiązania wymagalne (przeterminowane) spzoz, dla których 
                    podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie w latach 2005-2013…….....30
Wykres 6  Wskaźniki płynności finansowej spzoz lecznictwa stacjonarnego, 
                   dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie
                    latach 2005–2013……………………………………………………………..…31
Wykres 7  Wskaźniki płynności finansowej w spzoz lecznictwa ambulatoryjnego, 
                   dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie 
                    w latach 2005-2013………………………………………………….………......32
Wykres 8  Struktura jednostek strategicznych i regionalnych wg kategorii oceny
                    finansowej A, B, C w latach 2005–2013……………..…………..…...………...74

Wykaz schematów:
Schemat 1  Kierunki restrukturyzacji spzoz zgodnie z ustawą o działalności leczniczej….…47
Schemat 2  Kierunki restrukturyzacji wojewódzkich spzoz pełniących rolę jednostek
                   strategicznych…………………………………………………………………….77
Schemat 3  Kierunki restrukturyzacji wojewódzkich spzoz o charakterze regionalnym……..80

Załącznik 3

Kierunki restrukturyzacji spzoz, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie

SPZOZ

JEDNOSTKI REGIONALNE

JEDNOSTKI STRATEGICZNE

INNE 
(Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach)

LECZNICTWO STACJONARNE i AMBULATORYJNE

SPZOZ

Likwidacja

Spółka prawa handlowego z udziałem Województwa Śląskiego

Klasyfikacja finansowa

Spółka prawa handlowego ze 100% udziałem Województwa Śląskiego

SPZOZ

Przekazanie innej jednostce samorządu terytorialnego

Połączenie
SPZOZ

C

A B

Program sanacji finansów

Połączenie 
SP ZOZ, dla których podmiotem tworzącym jest Województwo Śląskie

Połączenie z SPZOZ, dla którego podmiotem tworzącym jest inna jednostka sektora finansów publicznych

Objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inwestora zewnętrznego nie będącego jednostką sektora finansów publicznych 

Pozostawienie dotychczasowego pakietu akcji/udziałów 
we władaniu Województwa Śląskiego

Połączenie z inną spółką prawa handlowego z udziałem Województwa Śląskiego

Objęcie dotychczasowych lub nowych akcji/udziałów przez inną jednostkę sektora finansów publicznych

Przejęcie SPZOZ w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 u.o.dz.l.

Połączenie
SPZOZ w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.o.dz.l.

C

Jednostka wymagająca podjęcia pilnych działań naprawczych 

Źródło: Opracowanie własne 

A B B

A – jednostka w dobrej sytuacji finansowej 
B – jednostka wymagająca poprawy sytuacji finansowej