Załącznik nr 1
do Uchwały nr 509/321/IV/2014
Zarządu Województwa Śląskiego
z dnia 25.03.2014 roku

ROCZNA INFORMACJA DOTYCZĄCA DZIAŁAŃ 
W ZAKRESIE EWALUACJI REALIZOWANYCH PRZEZ INSTYTUCJĘ ZARZADZAJĄCĄ REGIONALNYM PROGRAMEM OPERACYJNYM WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO NA LATA 2007-2013 (IZ RPO WSL) W ROKU 2013

Katowice, marzec 2014 r.
1. Informacja dotycząca działań podjętych w zakresie budowy potencjału ewaluacyjnego
Działania zrealizowane przez IZ RPO WSL w 2013 r. w zakresie budowy potencjału ewaluacyjnego można podzielić na następujące kategorie:
•	funkcjonowanie Grupy Sterującej ds. ewaluacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013, wspierającej planowanie i koordynowanie procesu ewaluacji RPO WSL,
•	rozpowszechnianie informacji na temat prowadzonych działań w ramach procesu ewaluacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego,
•	udział przedstawicieli IZ RPO WSL w studiach, szkoleniach i konferencjach poświęconych problematyce ewaluacji.

Szczegółowe informacje dotyczące działań podjętych w 2013 r. przez IZ RPO WSL:
•	organizacja spotkań Grupy sterującej ds. ewaluacji:
- 30 września 2013  r. - prezentacja wyników pierwszego etapu ewaluacji ex ante  Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020,

- 20 grudnia 2013 r. - prezentacja wyników dwóch zakończonych badań ewaluacyjnych: „Ocena realizacji i efektów projektów partnerskich i zintegrowanych w ramach RPO WSL 2007-2013 w kontekście zastosowania Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w przyszłym okresie programowania” oraz „Wpływ realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 (RPO WSL) na rozwój społeczno – gospodarczy województwa śląskiego, z wykorzystaniem makroekonomicznego 5 sektorowego modelu HERMIN”,

•	rozpowszechnianie informacji na temat prowadzonych działań w ramach procesu ewaluacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego:

- prowadzenie w ramach strony internetowej Instytucji Zarządzającej RPO WSL www.rpo.slaskie.pl podstrony poświęconej ewaluacji, na której publikowane są ogłoszenia o zamówieniach na przeprowadzenie badań ewaluacyjnych, raporty z badań oraz bieżące informacje na temat całego procesu ewaluacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007 – 2013,

- druk raportów z przeprowadzonych badań ewaluacyjnych:

1. „Realizacja celów i priorytetów Strategii Lizbońskiej oraz Strategii Europa 2020 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013”,
2.  „Analiza potrzeb infrastrukturalnych w ramach środowiska w województwie śląskim”,
3. „Wstępna ocena realizacji i efektów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013”,
4. „Analiza możliwości zastosowania zwrotnych mechanizmów finansowania inwestycji w perspektywie 2014-2020 w województwie śląskim”,

•	udział przedstawicieli IZ w konferencjach, szkoleniach, spotkaniach poświęconych problematyce ewaluacji:

- 1 lutego 2013 r. – spotkanie dotyczące postępów realizacji ewaluacji ex-ante oraz strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, organizator: MRR, (1 osoba),
- 15 marca 2013 r. - spotkanie prezentujące wyniki dot. wpływu realizacji polityki spójności na kształtowanie się głównych dokumentów strategicznych (na podstawie modeli Hermin, EUImactMod i MaMoR), organizator: MRR (1 osoba),
- 16 marca 2013 r. – udział w wykładzie na temat mieszanych podejść badawczych w ramach ewaluacji, organizator: EUROREG (1 osoba),
- 21 marca 2013 r. – spotkanie robocze Zespołu Sterującego procesem ewaluacji, organizator: MRR (1 osoba),
- 9-10 maja 2013 r. - posiedzenie Grupy Sterującej Ewaluacją w Opolu, organizator: MRR (1 osoba),
- 10 czerwca 2013 r. – spotkanie Krajowego Obserwatorium Terytorialnego nt. wpływu polityki spójności na podstawowe wskaźniki makroekonomiczne na poziomie krajowym i regionalnym, organizator:  MRR (1 osoba),
- 25-26 czerwca 2013 r. – międzyregionalna konferencja ewaluacyjna pn. „Ewaluacja programów operacyjnych - wyzwania, inspiracje, przyszłość” w Toruniu, organizator: Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego (2 osoby),
- 8 lipiec 2013 r. – warsztat dot. systemu monitorowania i ewaluacji, organizator:  MRR, (1 osoba),
- 27 sierpnia 2013 r. – seminarium Budowa systemów informacyjnych - wspierających planowanie, monitorowanie i ewaluację polityki regionalnej, organizator: Predicitive SOLUTIONS Sp. z o.o. (1 osoba),
- 10-11 października 2013 r. – posiedzenie Grupy Sterującej Ewaluacją Programu Kapitał Ludzki i Zespołu Sterującego Procesem Ewaluacji Polityki Spójności, organizator: MRR i Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego (1 osoba),
- 27-28 października 2013 r. – Warsztaty na temat metod kontrfaktycznych w badaniach ewaluacyjnych, organizator: MIR i PARP (1 osoba),
- 10 – 11 grudnia 2013 r. – Warsztaty nt. technik zwiększających wykorzystanie wyników badań ewaluacyjnych, organizator: MIR i PARP (1 osoba),
- 12 grudnia 2013 r. – IX Konferencja Ewaluacyjna. Temat przewodni: Ex ante polityki spójności 2014-2020. Podsumowanie dotychczasowych doświadczeń, organizator: MIR i PARP (4 osoby),

•	udział przedstawicieli IZ w studiach podyplomowych z zakresu ewaluacji:

- listopad 2013 r. – rozpoczęcie przez pracowników IZ RPO WSL studiów w ramach VI edycji Akademii Ewaluacji Programów Rozwoju Społeczno-Gospodarczego, organizowanej przez Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (2 osoby).

2. Informacja dotycząca zrealizowanych badań ewaluacyjnych oraz wdrożonych rekomendacji

Zrealizowano 4 badania ewaluacyjne:
•	Badanie ewaluacyjne ex-ante regionalnego programu operacyjnego na lata 2014-2020 (etap 1)
Termin realizacji: 3.06 – 4.11 2013 r.
Wykonawca: konsorcjum firm PSDB Sp. z o.o. oraz Regio Group Sp. z o.o. 
Koszt: 183 728,79 PLN
Najważniejsze wnioski i rekomendacje wypracowane w ramach badania, wykorzystane w trakcie przygotowywania III wersji projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020:
1.	Przeanalizowano aktualność i trafność diagnozy zawartej w Programie. Oceniono ją jako zbyt szeroką, zalecając ograniczenie jej zakresu jedynie do obszarów, które będą podlegały interwencji w ramach Programu. Wskazano również dane, które powinny zostać zaktualizowane. 
2.	Zweryfikowano logikę interwencji w ramach poszczególnych osi priorytetowych. Wskazano braki oraz niespójności w ramach poszczególnych interwencji. 
3.	Ocenie zostały poddane wskaźniki wykorzystane w ramach Programu. Ewaluatorzy zarekomendowali potrzebę rozszerzenia katalogu wskaźników. Po przeanalizowaniu rekomendacji IZ podjęła decyzję o uzupełnieniu w pewnym stopniu katalogu o wskaźniki pochodzące z WLWK.  
4.	Pozytywnie oceniono zastosowanie instrumentu ZIT w ramach Programu. Ewaluator uznał, że wprowadzono go w priorytetach i działaniach, w których jest to zasadne pod względem efektywności oraz możliwości realizacji projektów. 
5.	Program został oceniony jako spójny z najważniejszymi politykami i strategiami na poziomie unijnym, krajowym, ponadregionalnym i regionalnym. 
Wnioski z ewaluacji wskazują, że Program jest w szczególności spójny z celami Strategii Europa 2020, Wspólnymi Ramami Strategicznymi oraz Umową Partnerstwa.  Ponadto w ramach badania stwierdzono, że Program przyczynia się do realizacji Krajowego Programu Reform, m.in. w zakresie promocji całego cyklu innowacji i rozwoju przedsiębiorczości, a także poprzez wsparcie rynku pracy, poprawę nauczania, aktywizację zawodową, poprawę wydajności w całym łańcuchu produkcyjnym oraz wdrożenie projektów inwestycyjnych w kolejnictwie.  
6.	Oceniono, że struktura alokacji została zaprogramowana w sposób prawidłowy, oddający zapotrzebowanie w ramach poszczególnych obszarów wsparcia, uwzględniając zasadę  koncentracji tematycznej. 
7.	W ramach analizy uwzględniania przez Program zasad horyzontalnych stwierdzono braki w opisach w poszczególnych elementach dokumentu. Dokument poprawiono na podstawie sugestii ewaluatora uznanych za zasadne.
•	Wpływ realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 (RPO WSL) na rozwój społeczno – gospodarczy województwa śląskiego, z wykorzystaniem makroekonomicznego 5-sektorowego modelu HERMIN
Termin realizacji: 30.09 – 17.12.2013 r.
Wykonawca: Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego Spółka Akcyjna
Koszt: 123 000,00 PLN
Najważniejsze wnioski wypracowane w ramach badania:
1.	W okresie finansowania Programu (2008-2016) średnioroczny wkład RPO WSL we wzrost poziomu PKB ma kształtować się w granicach od 0,8% (subregion centralny) do 1,7% (subregion północny). W rezultacie w całym regionie średnioroczna wartość wpływu Programu na zmianę PKB ma wynosić we wspomnianym okresie ok. 1%. 
2.	Liczba dodatkowych miejsc pracy utworzonych dzięki wsparciu w ramach Programu powinna kształtować się w okresie 2008-2016 na poziomie średnio od 2,0 tys. (subregion zachodni) do 7,1 tys. (subregion centralny) rocznie – łącznie w całym regionie liczba dodatkowych miejsc pracy ma wynosić średniorocznie 13,8 tys.
3.	Efektem przyrostu PKB będzie zmniejszenie dystansu dzielącego województwo śląskie od przeciętnej wartości PKB per capita w PPS dla Unii Europejskiej – w bieżącym roku (2013r.), dzięki wsparciu finansowemu w ramach Programu, wskaźnik w regionie ma osiągnąć poziom 72,3% i być wyższy o 1,1 pkt. proc. w porównaniu do sytuacji, kiedy RPO WSL nie byłby w regionie realizowany. 
4.	Pozytywne oddziaływanie funduszy dostępnych w ramach Programu widoczne jest również w przypadku innych wskaźników analizowanych w ramach badania, w tym szczególnie wskaźnika wydajności pracy i poziomu nakładów brutto na środki trwałe. W latach 2008-2016 wartości tych wskaźników, dzięki otrzymanej pomocy finansowej, mają być średniorocznie wyższe odpowiednio o 0,9 tys. zł/os (wydajność pracy) i 1,0 mld zł (NBnŚT) ponad poziom, jaki byłby obserwowany w scenariuszu nieuwzględniającym wsparcia w ramach Programu.
5.	Zastosowanie w nowym okresie programowania ekonomicznej struktury interwencji w kształcie zbliżonym do obecnego - z wyraźnie dominującymi projektami o charakterze infrastrukturalnym - może generować relatywnie słabsze efekty niż w latach 2007-2013. Wynika to m.in. z faktu, iż zasoby kapitału materialnego i kapitału ludzkiego są obecnie większe, niż na początku implementacji NSRO. Ich dalszy przyrost - w wyniku polityki spójności - powinien generować stosunkowo skromniejsze rezultaty w zakresie stymulowania rozwoju społeczno-gospodarczego. Większe nasycenie zasobami kapitałowymi zwiększa także prawdopodobieństwo przeinwestowania w niektórych obszarach wsparcia.
6.	Rozkład środków finansowych w ramach RPO WSL 2014-2020 winien grawitować w kierunku większego udziału wydatków na działalność B+R. Odpowiednio sprofilowane, poprzez system inteligentnych specjalizacji, wsparcie współpracy sfery nauki z sektorem przedsiębiorstw ułatwi wykorzystanie potencjałów regionu.
•	Ocena realizacji i efektów projektów partnerskich i zintegrowanych w ramach RPO WSL 2007-2013 w kontekście zastosowania Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w przyszłym okresie programowania – informacja o badaniu w tabeli poniżej
•	Ocena efektywności działań szkoleń dla beneficjentów RPO WSL 2007-2013– informacja o badaniu w tabeli poniżej

Nazwa instytucji inicjującej ewaluację	Nazwa badania	Koszt badania (PLN)	Termin realizacji	Nazwa  wykonawcy badania	Wdrożone rekomendacje/ocena użyteczności rekomendacji	Uwagi	
Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego	Ocena realizacji i efektów projektów partnerskich i zintegrowanych w ramach RPO WSL 2007-2013 w kontekście zastosowania Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w przyszłym okresie programowania
	90 435,75	21 sierpnia – 26 listopada 2013 r.	Pracownia Badań i Doradztwa “Re-Source” Korczyński Sarapata sp.j.	Rekomendacja 1 
Zapewnienie realizatorom projektów odpowiedniego wsparcia informacyjnego i doradczego dotyczącego sposobu zorganizowania przepływów finansowych w projekcie.                                                                                                 	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja w części do wdrożenia	
					Rekomendacja 2     Przygotowanie wzorów dokumentacji na potrzeby partnerstw (ze szczególnym uwzględnieniem umowy partnerskiej określającej sposoby przepływów finansowych obowiązujących pomiędzy podmiotami realizującymi projekt).
                                                                                        	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona

Zasady funkcjonowania projektów partnerskich  zostaną określone zarówno na poziomie prawa UE jak i prawa krajowego. Ponadto mnogość i różnorodność partnerów oraz rodzajów projektu a także lokalnych uwarunkowań jest tak duża, że IZ RPO WSL nie ma możliwości uwzględnienia tak szerokiej specyfiki i sporządzenie tym samym wzoru np. umowy partnerskiej. IZ RPO WSL dopuszcza możliwość określenia podstawowych elementów umowy partnerskiej, które powinny się w niej znaleźć.
	
					Rekomendacja 3       Przygotowanie materiału przekazywanego wszystkim podmiotom realizującym projekty dotyczące możliwych prawnie sposobów uregulowania wzajemnej współpracy i konsekwencji prawnych i fiskalnych wynikających z zastosowania poszczególnych sposobów postępowania.
                                                                                	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja w części do wdrożenia 
	
					Rekomendacja 4         Wprowadzenie rozwiązania polegającego na podpisywaniu umowy o dofinansowanie projektu przez wszystkie podmioty realizujące projekt, a nie tylko przez partnera, co umożliwiłoby przekazywanie płatności bezpośrednio poszczególnym partnerom.                                                                                 	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona

IZ RPO WSL rozważa możliwość przekazywania środków dofinansowania na każdego z partnerów osobno. Jednakże ze względu na brak opracowanej metodologii i zasad, które umożliwiłyby takie działanie w chwili obecnej IZ nie jest w stanie określić czy takie rozwiązanie zostanie przyjęte. 
	
					Rekomendacja 5              Wsparcie merytoryczne IZ RPO WSL w odniesieniu do najczęściej występujących problemów i niejasności o charakterze prawnym (IZ RPO WSL dysponując szerszą perspektywą i wiedzą na temat najczęściej występujących problemów prawnych powinna przygotować materiały informacyjne / wskazówki wskazujące na istniejący problem i zawierające propozycje jego rozwiązania; ważne, by tego rodzaju zalecenia miały postać „niezbędnika” przekazywanego każdemu realizatorowi projektu przed rozpoczęciem realizacji, ważne jest, by stosować działania „wyprzedzające”, tzn. raczej informować beneficjentów, niż reagować w odpowiedzi na ich pytania lub wątpliwości).
                                                                           	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w części
	
					Rekomendacja 6     
Zachęcanie liderów partnerstw do transferu wiedzy w ramach partnerstwa (w przypadku projektów, gdzie partnerów cechuje niski poziom doświadczenia w danym obszarze merytorycznym należy rozważyć także możliwość częściowego dofinansowania szkoleń z kluczowego dla danego projektu tematu, które byłyby organizowane dla członków partnerstwa).
                                                                                  	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja w części do wdrożenia	
					Rekomendacja 7 
Premiowanie projektów, w ramach których mamy do czynienia z liderem o dużym potencjale organizacyjnym i merytorycznym, który dysponuje wystarczającymi zasobami do monitorowania zmian prawodawstwa i odpowiedniego reagowania na pojawiające się zmiany.

	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona

W pewnym zakresie taka ocena już jest przeprowadzana, przy wykorzystaniu kryterium zasadnicze podstawowe (punktowane): Stopień gotowości organizacyjno – instytucjonalnej beneficjenta (w tym m.in.: posiadanie kadry i zaplecza technicznego gwarantującego wykonalność projektu pod względem technicznym, a w sytuacji ich braku, wskazanie wiarygodnego sposobu ich zapewnienia (trwałość organizacyjna), racjonalność harmonogramu działań w ramach projektu  - ekspert na podstawie informacji z wniosku aplikacyjnego ma możliwość oceny potencjału organizacyjnego, co przekłada się na punktację tego kryterium. Niemniej jednak, pogłębienie analizy instytucjonalnej o kwestie umiejętności monitorowania zmian w prawie, wydaje się zadaniem niemożliwym do rzetelnej oceny.
Kryterium trudne do oceny na etapie formalnym oraz merytorycznym. Ocena w głównej mierze opierałaby się na informacjach zaprezentowanych przez beneficjentów, a nie na faktach.
	
					Rekomendacja 8
Uproszczenie niektórych procedur w przypadku partnerstw, w przypadku których nadmierna formalizacja procesu realizacji projektu generuje negatywne skutki na znacznie większą skalę niż ma to miejsce w projektach realizowanych samodzielnie (chodzi tu gł. o proces składania dokumentacji / oświadczeń od członków partnerstwa, należy dążyć do wymogu składania wszelkich dokumentów przede wszystkim przez lidera, bez konieczności angażowania poszczególnych partnerów; w ramach uproszczenia procedur wskazać także należy na wydłużenie czasu przeznaczonego na spełnienie przez beneficjentów projektów partnerskich określonych wymogów informacyjnych, w przypadku których niezbędne jest zebranie określonych informacji od partnerów).
	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 9                                                                                      
Wsparcie realizatorów projektów na etapie konstruowania umowy partnerskiej poprzez stworzenie precyzyjnych wytycznych w zakresie konstruowania tego rodzaju umów (nie chodzi tu tylko o określenie niezbędnych elementów, jakie musi zawierać umowa, ale przede wszystkim przygotowanie wzorów takich dokumentów oraz sugestii dotyczących możliwych sposobów rozwiązania określonych kwestii; należy przy tym podkreślić, że takie wytyczne nie mogą mieć charakteru obligatoryjnego – jeśli realizatorzy projektów będą chcieli skonstruować własną umowę, dostosowaną do ich specyfiki, powinni mieć taką możliwość; w tego rodzaju sytuacjach powinny jednak obowiązywać określone wymagania dotyczące zawartości umowy i kwestii,, które powinna ona regulować.
	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja w części do wdrożenia
	
					Rekomendacja 10       Wprowadzenie wymogu, iż lider podpisuje umowę z każdym partnerem odrębnie (tego rodzaju rozwiązanie pozwala uniknąć problemów z utrzymaniem partnerstwa w sytuacji wycofania się jednego z partnerów, a także pozwala na wprowadzanie do umowy regulacji specyficznych dla relacji lidera z konkretnym partnerem lub partnerami oraz dostosowanie zapisów umowy do wielkości i potencjału partnera lub skali jego zaangażowania w realizację projektu).
                                                                                 
	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona

Projekt jest oceniany jako całość mająca przynieść określony efekt, wskaźniki i zrealizować cele. Wycofanie się partnera powinno zostać ocenione pod kątem realizacji całego projektu. Ponadto IZ RPO WSL nie ma zastrzeżeń aby w treści umowy partnerskiej znalazły się zapisy wiążące konkretnych parterów. Ponadto umowa partnerska zawarta pomiędzy wszystkimi podmiotami zaangażowanymi jest bardziej przejrzysta z punktu widzenia pozostałych partnerów i pozwala uniknąć sytuacji podejrzenia o nierówne traktowanie.
	
					Rekomendacja 11     Premiowanie partnerstw, w których współpracują ze sobą podmioty zlokalizowane w bliskości terytorialnej (nie tylko pozwala to na uniknięcie ewentualnych problemów związanych z realizacją i zarządzaniem projektem, ale także zapewnia realizację projektu przez podmioty z obszaru realizacji projektu, co jest szczególnie istotne w przypadku ZIT).                                                                	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona

Istotą partnerstwa powinna być realizacja wspólnego celu, osiągnięcie wspólnych korzyści, nie bliskość terytorialna. W dzisiejszych czasach odległości terytorialne nie mają istotnego wpływu na sprawność komunikacji i skuteczność podejmowanych działań szczególnie, że ocena miałaby dotyczyć beneficjentów z obszaru jednego subregionu.
	
					Rekomendacja 12 
Wprowadzenie w projektach partnerskich mechanizmu wspólnej odpowiedzialności w sytuacji konieczności poniesienia określonych kar finansowych, czy występowania kosztów niekwalifikowanych, przy jednoczesnym obowiązywaniu reguły proporcjonalności (tj. odpowiedzialność ponoszona jest w zakresie proporcjonalnym do wielkości zaangażowania finansowego danego partnera).	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona

Odpowiedzialność partnerów powinna zostać określona w umowie partnerskiej. Obecnie ze względu na brak opracowanej metodologii i zasad, które umożliwiłyby takie działanie j IZ nie jest w stanie określić czy takie rozwiązanie zostanie przyjęte. 
	
					Rekomendacja 13 
Zwiększenie elastyczności IZ RPO WSL w zakresie występujących w projektach realizowanych przez więcej niż jeden podmiot przesunięć dotyczących harmonogramu.
	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona

IZ RPO WSL traktuje Beneficjentów równo, określa zasady obowiązujące wszystkie podmioty, które uzyskały dofinansowanie.
	
					Rekomendacja 14 
Promowanie przez IZ RPO WSL stosowania w prowadzonych przez beneficjentów postępowaniach przetargowych kryteriów o charakterze jakościowym, a nie wyłącznie cenowym. Jest to bezpośrednio związane z podejściem do realizowania procedur kontrolnych, w których należałoby pozostawić realizatorom projektów większą elastyczność w stosowaniu kryteriów pozacenowych, a być może nawet rozważyć rezygnację z weryfikowania – w ramach procedur kontrolnych – przebiegu procesu wyboru wykonawcy (w przypadku, gdy – jak ma to miejsce w ramach ZIT – mamy do czynienia z JST, kontrola poprawności prowadzonych przez nich procedur wyboru wykonawców w ramach projektów jest nieuzasadniona, jeśli weźmiemy pod uwagę, że instytucje te są zobowiązane do stosowania PZP w całości prowadzonych przez siebie postępowań).	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja w części do wdrożenia	
					Rekomendacja 15 
Na etapie konstruowania katalogu kryteriów wyboru projektów realizowanych w ramach RPO WSL 2014-2020 należy całkowicie zrezygnować ze stosowania następujących kryteriów odnoszących się przedsięwzięć partnerskich:
- kryterium dotyczące samego faktu zawiązywania partnerstwa,
- kryterium dotyczące liczby podmiotów wchodzących w skład zawiązywanego partnerstwa.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości
	
					Rekomendacja 16 
Obszarem, w którym występuje największa zasadność realizacji i wspierania projektów partnerskich są przedsięwzięcia w obszarze tematycznym zgodnym z obszarem interwencji współfinansowanym ze środków EFS. W tym przypadku szczególnie istotne są takie kwestie jak: wieloaspektowa diagnoza problemu; znajomość specyfiki grupy docelowej; umiejętność dotarcia do grupy docelowej i rekrutacji jej członków do udziału w projekcie; niestandardowe podejście do rozwiązywania określonych problemów stanowiących punkt wyjścia projektu; łączenie zróżnicowanych potencjałów i zasobów w celu zaoferowania grupie docelowej różnorodnego katalogu instrumentów wsparcia. Prawdopodobieństwo zapewnienia powyższych elementów jest wyższe w projektach o charakterze partnerskim, ze szczególnym uwzględnieniem partnerstw międzysektorowych, co uzasadnia ich premiowanie właśnie w tych Działaniach/Poddziałaniach, które dotyczą EFS.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 17 Rekomendowany katalog kryteriów powinien obejmować kryteria dotyczące:
(1)	stopnia zaangażowania w realizację zadań projektowych przez poszczególnych partnerów,
(2)	stopnia zaangażowania finansowego poszczególnych partnerów,
(3)	stopnia i charakteru powiązania zadań realizowanych przez poszczególnych partnerów z ich potencjałem i doświadczeniem.
Dodatkowo należy jednak także wprowadzić kryteria wyboru projektów, które wśród projektów partnerskich będą w sposób szczególny premiować:
(1)	partnerstwa międzysektorowe – partnerstwa tworzone przez podmioty reprezentujące różne sektory i różne typy podmiotów (w przypadku tego rodzaju projektów mamy do czynienia z możliwością poszerzenia katalogu realizowanych zadań, bez konieczności angażowania podmiotów zewnętrznych; dodatkowo zaangażowanie partnerów z różnych sektorów może zwiększyć skuteczność dotarcia do różnych grup docelowych i usprawnić rekrutację w projektach przewidujących udział uczestników projektów, a więc tak jak w większości przypadków ma to miejsce w odniesieniu do projektów finansowanych ze środków EFS,
(2)	partnerstwa lokalne – partnerstwa tworzone przez podmioty prowadzące aktywną działalność na obszarze, którego dotyczy projekt (przy czym działalność ta musi odpowiadać działalności prowadzonej przez dany podmiot w planowanym projekcie).
By jednak uniknąć premiowania poprzez dwa powyższe kryteria partnerstw „fasadowych” (a więc tych, które w odniesieniu do trzech wcześniejszych kryteriów uzyskały niską ocenę) należy przyjąć, iż ocena z wykorzystaniem dwóch ww. kryteriów dokonywana jest tylko w przypadku, gdy projekt w odniesieniu do trzech pierwszych kryteriów dotyczących partnerstwa uzyskał przynajmniej 60% całej puli punktów przeznaczonej na ocenę w oparciu o te trzy kryteria.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 18 
Wydłużenie okresu składania wniosków o płatność dla projektów partnerskich	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona

IZ RPO WSL nie widzi powodu, dla którego projekty realizowane w partnerstwie miałyby mieć dłuższy termin na składanie wniosków o płatność. Jeżeli koszty zostały poniesione, to wszystkim powinno zależeć na jak najszybszym rozliczeniu projektu a nie na wydłużaniu terminu rozliczenia.
Wszyscy beneficjenci powinni być traktowani jednakowo.

					Rekomendacja 19 
Wprowadzenie do katalogu wydatków kwalifikowanych kosztów związanych z zawiązywaniem i obsługą partnerstwa lub zwiększenie limitów kosztów zarządzania projektem dla przedsięwzięć partnerskich.
	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona

Zdaniem IZ tego typu wydatki nie powinny być kwalifikowalne,  nie należy ich rozszerzać. Beneficjent w takim przypadku ma możliwość zaplanowania kosztu na zakup usługi menadżera koordynującego realizacje skomplikowanego projektu. Tego typu koszty należą do kosztów nieracjonalnych.
	
					Rekomendacja 20 
Dopuszczenie możliwości wnoszenia wkładu własnego także w formie pozafinansowej (w celu zwiększenia udziału w partnerstwach podmiotów o ograniczonym potencjale finansowym, ale np. posiadających personel dysponujący kwalifikacjami niezbędnymi w realizacji projektu).	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona 

Zdaniem IZ trudno jest wycenić taki wkład własny. Ponadto, podmioty bez potencjału finansowego maja małe szanse na poprawną realizacje projektu do końca.
	
					Rekomendacja 21 Uelastycznienie zasad wyboru partnerów spoza sektora finansów publicznych przez JST.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona 

Nie identyfikuje się jakichkolwiek „zasad wyboru partnerów” w przypadku projektów partnerskich. Tak więc sama rekomendacja dotycząca uelastycznienia „zasad” jest bezprzedmiotowa. Co więcej, podmioty spoza sektora finansów publicznych również mogą być partnerami dla JST, pod warunkiem iż wpisują się w katalog potencjalnych beneficjentów, przewidzianych w danym działaniu/ poddziałaniu poszczególnych osi priorytetowych.
	
					Rekomendacja 22 
Elementem katalogu zachęt powinny być działania: (1) promocyjne – adresowane do potencjalnych realizatorów projektów partnerskich i zorientowane na promocję nie tyle samej idei partnerstwa, co korzyści jakie daje dobrze funkcjonujące partnerstwo oraz rozwiązań, które zapewniają funkcjonalność modelu partnerskiego (m.in. na przykładzie dobrych praktyk), (2) szkoleniowe – adresowane do podmiotów realizujących projekty partnerskie i zorientowane na wspomaganie potencjału merytorycznego w zakresie zarządzania partnerstwem i wdrażania jego w pełni partycypacyjnego wariantu.  	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja w części do wdrożenia	
					Rekomendacja 23 
Należy przyjąć zasadę, w ramach której IZ określa preferowany tryb realizacji projektów: w przypadku przedsięwzięć finansowanych z EFRR – tryb zintegrowany (rozumiany jako realizacja wiązki powiązanych projektów, bez zawiązywania formalnego partnerstwa, z przekazaniem poszczególnym ZIT kompetencji do dopuszczenia w wyjątkowych sytuacjach możliwości realizacji projektów w trybie partnerskim, przy wnioskowaniu projektodawców o zastosowanie takiego trybu), w przypadku przedsięwzięć partnerskich finansowanych ze środków EFS – tryb partnerski (również realizujący założenie o zintegrowanym podejściu do rozwoju, ale w ramach projektów opartych o formalną umowę partnerstwa), bez możliwości realizacji projektów zintegrowanych).	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona w ramach EFS: dla projektów w ramach ZIT i RIT finansowanych ze środków EFS zakłada się również tryb zintegrowany

rekomendacja w części wdrożona w ramach EFRR	
					Rekomendacja 24 
Wybór projektów w formule ZIT powinien się odbywać w formule pozakonkursowej, po spełnieniu określonych kryteriów formalnych i merytorycznych, formułowanych odrębnie przez każdy Związek ZIT (i akceptowanych przez IZ RPO WSL). Jednocześnie, należy pozostawić możliwość zastosowania procedury konkursowej w późniejszych latach wdrażania RPO WSL 2014-2020 (co wymagałoby zachowania części alokacji przewidzianej dla ZIT na projekty konkursowe w kolejnych latach). Byłoby to z jednej strony rozwiązanie problemu, który był sygnalizowany w trakcie badania IDI z przedstawicielami Liderów Subregionów, a który polega na konieczności określania na etapie opracowywania Strategii ZIT całej listy projektów, które miałyby być realizowane w ramach ZIT w całym okresie obowiązywania Programu. Z drugiej zaś, dawałoby to możliwość kierunkowania wsparcia w końcowej fazie wdrażania Programu w tych obszarach, w których będzie wtedy występować największe zapotrzebowanie (zarówno jeśli chodzi o bieżące potrzeby subregionów, które w horyzoncie kilku lat mogą ulec zmianie, jak i konieczność zrealizowania założonych wartości docelowych).	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja w części do wdrożenia	
					Rekomendacja 25 
Warto – w celu zwiększania stopnia oddziaływania projektów w ramach ZIT na poszczególne subregiony – wprowadzić w ramach kryteriów wyboru projektów w trybie konkursowym kryterium premiujące te przedsięwzięcia (nierealizowane w ramach ZIT), które cechuje określony rodzaj powiązania z projektami realizowanymi w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych. Jest to tym bardziej uzasadnione, że projekty w ramach ZIT winny być zorientowane na rozwiązanie kluczowych problemów poszczególnych subregionów, należy więc podejrzewać, że ich faktyczne i skuteczne rozwiązanie może nie być możliwe wyłącznie w oparciu o projekty w ramach ZIT. Proponowane w tym miejscu powiązanie pozakonkursowej procedury dla ZIT z procedurą konkursową dla projektów spoza ZIT jest szczególnie uzasadnione w przypadku tych obszarów tematycznych, w których pożądane jest łączenie wsparcia z EFRR i EFS, a kształt systemu wdrażania ZIT w woj. śląskim takiego łączenia nie przewiduje.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona

W pewnym zakresie taka ocena już jest przeprowadzana, przy wykorzystaniu kryterium zasadnicze podstawowe (punktowane): Stopień komplementarności[1] z innymi przedsięwzięciami lub innymi podmiotami, realizującymi projekt. 
Chcąc uwzględnić przedmiotową rekomendację należy rozważyć dodatkowo dwa elementy:
1. Istnieje zagrożenie, że każdy projekt składany w procedurze konkursowej będzie wskazywał powiązanie z projektem ZIT realizowanych w danym obszarze tematycznym subregionu. Tym samym stworzone zostanie kryterium, które zawsze będzie spełnione a zatem nie będzie ono w żaden sposób różnicowało projektów między sobą. 
2. Wprowadzenie kryterium premiującego projekt komplementarny ZIT – konkursowy może wzmocnić i tak już uprzywilejowaną pozycję JST. JST jest dominującym beneficjentem w ZIT-ach, zaś same ZIT w swoim założeniu niejako eliminują pewne grupy beneficjentów. A zatem w przypadku projektów konkursowych JST będzie mogło dodatkowo wskazywać komplementarność z projektami ZIT, które w głównej mierze dedykowane są właśnie JST. Pewne grupy beneficjentów (np. szpitale) nie będą miały takiej możliwości, a przez to będą gorzej (niżej) oceniane na etapie oceny merytoryczno – technicznej.   	
					Rekomendacja 26 
Należy wprowadzić mechanizm przepływu projektów z listy rezerwowej na listę projektów dofinansowanych, w sytuacji gdy projekt z listy rankingowej nie jest w planowanym terminie możliwy do rozpoczęcia (można przyjąć, iż projektodawca miałby jednokrotną możliwość przesunięcia terminu rozpoczęcia realizacji projektu o nie więcej niż 6 miesięcy oraz prawo do nie więcej niż dwukrotnej korekty składanego wniosku o dofinansowanie – w przeciwnym razie dane przedsięwzięcie trafiałoby na listę rezerwową, a jego miejsce zajmowałoby inne – gotowe do uruchomienia – przedsięwzięcie).	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości w ramach EFRR

rekomendacja w części do wdrożenia w ramach EFS	
					Rekomendacja 27 
Niezbędne jest prowadzenie bieżącego monitoringu postępów w realizacji projektów przez Związek ZIT w danym subregionie. Uzupełnieniem tego zadania powinno być także wyposażenie Związku ZIT w kompetencje dotyczące podejmowania określonych działań zaradczych w przypadku zagrożeń w osiągnięciu założonych wartości docelowych wskaźników projektowych lub ryzyka w niezrealizowaniu celów Strategii ZIT. W przypadku projektów już realizowanych, w których ujawnia się ryzyko niezrealizowania założonych wartości wskaźników, Związek ZIT mógłby np. dysponować instrumentem przesuwania środków z oszczędności wygenerowanych na poziomie całego subregionu na realizację dodatkowych działań zorientowanych na realizację założonej wartości docelowej danego wskaźnika; co do zasady jednak, i w miarę możliwości, takie dodatkowe działania winny być realizowane przez podmiot inny niż realizator projektu generującego ryzyko niezrealizowania zaplanowanych celów wskaźnikowych. Jeśli natomiast chodzi o wybór projektów, to parametrem, który winien być uwzględniany na etapie wyboru projektów, poza oceną stopnia gotowości do realizacji projektów, Związek ZIT powinien także uwzględniać stopień przyczyniania się do realizacji wskaźników i celów Strategii ZIT i preferować te projekty, które zapewnią największy postęp w tych obszarach, które w oparciu o dane monitoringowe jawią się jako szczególnie zagrożone niezrealizowaniem założonych celów.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja w części wdrożona	
					Rekomendacja 28 
Uzupełnienie Działania 4.1 Efektywność energetyczna i odnawialne źródła energii o przedsięwzięcia współfinansowane ze środków EFS zorientowane na edukację w obszarze ekologii, działania promocyjne i uświadamiające, ale także szkolenia dotyczące problematyki efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii.
	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja w części wdrożona
	
					Rekomendacja 29 
Uzupełnienie Działania 4.2. Niskoemisyjny transport miejski o przedsięwzięcia współfinansowane ze środków EFS zorientowane na edukację w obszarze transportu ekologicznego, działania promocyjne i uświadamiające, ale także szkolenia dotyczące problematyki ekologicznego transportu miejskiego, w tym transportu samochodowego.
	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja w części wdrożona	
					Rekomendacja 30 
Uzupełnienie Działania 5.1 Gospodarka wodno-ściekowa o przedsięwzięcie współfinansowane ze środków EFS zorientowane na realizację celu Działania jakim jest: „racjonalizacja gospodarowania zasobami wodnymi w kontekście ich deficytu oraz wysokiego zanieczyszczenia” (chodzi o przedsięwzięcia dotyczące promocji racjonalnego korzystania z zasobów wodnych”).
	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja odrzucona

W CT 6 dot. zachowania i ochrony środowiska oraz wspierania efektywnego gospodarowania zasobami (w tym gospodarki wodno-ściekowej) nie przewidziano interwencji EFS, w ramach której można wspierać działania edukacyjne i promocyjne.
Jednocześnie, w ramach Osi priorytetowej V RPO WSL 2014-2020 w PI. 6.2 dot. gospodarki wodno-ściekowej nie jest uzasadnione wprowadzenie cross-financingu.	
					Rekomendacja 31 
Należy zapewnić finansowanie dla par projektów dofinansowanych z obu funduszy głównie poprzez koordynację harmonogramów projektów oraz weryfikowanie zdolności do rozpoczęcia projektu uzupełniającego jeszcze przed zakończeniem pierwszego projektu.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 32 
W ramach form finansowania przewidzianych do wykorzystania w projektach realizowanych w formule ZIT nie należy uwzględniać wsparcia o charakterze zwrotnym. Ze względu na specyfikę projektów objętych ZIT oraz obecne uwarunkowania i możliwości potencjalnych realizatorów projektów oferowaną pomoc należy oprzeć wyłącznie o wsparcie bezzwrotne.
Jednocześnie jednak, należy wziąć pod uwagę, że niniejsza rekomendacja nie powinna być traktowana jako punkt wyjścia do formułowania założenia o bezwzględnej nieadekwatności wsparcia zwrotnego do formuły ZIT, gdyż w dużej mierze wynika ona z bieżących uwarunkowań i problemów. W związku z powyższym, w okresie 2-3 lat od rozpoczęcia wdrażania RPO WSL należy przeprowadzić ponową analizę celowości włączenia instrumentu wsparcia zwrotnego do formuły ZIT. 	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja wdrożona w całości	
Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego	Ocena efektywności działań szkoleń dla beneficjentów RPO WSL 2007-2013
	30 012,00	17 października – 17 grudnia 2013 r.	konsorcjum firm: “EU-CONSULT” Sp. z o.o. (lider konsorcjum) oraz Instytut Badawczy IPC Sp. z o.o.	Rekomendacja 1                                                                                       Powinny zostać podjęte działania, mające na celu zwiększenie ilości szkoleń współprowadzonych przez pracowników Urzędu Marszałkowskiego w przypadkach, gdy szkolenia prowadzone są przez ekspertów zewnętrznych. Umożliwi to uczestnikom zadawanie pytań, związanych z treścią szkolenia i otrzymywanie odpowiedzi dostosowanych do konkretnych problemów, pojawiających się w ich pracy.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 2                                                                                        Zalecane jest umożliwienie uczestnikom przesyłania pytań jeszcze przed przeprowadzeniem szkolenia/warsztatu, dzięki czemu możliwe będzie nakierowanie planu zajęć do ich potrzeb.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 3                                                                                        Informacja o planowanym szkoleniu/warsztacie powinna zostać wzbogacona o podanie stopnia zaawansowania tego szkolenia/warsztatu oraz o ewentualne wskazanie, że dane szkolenie/warsztat jest dokładnym powtórzeniem już wcześniej przeprowadzonego.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 4                                                                                      Podczas wyboru trenera zewnętrznego, który będzie prowadził szkolenie należy zwrócić większą uwagę na jego doświadczenia związane z wdrażaniem konkretnych rozwiązań w ramach prowadzonych projektów. Pożądane jest, aby trener posiadał nie tylko wiedzę, mierzoną zawartym w SIWZ warunkiem dotyczącym liczby przeprowadzonych szkoleń z danej dziedziny, ale również doświadczenie w zakresie specyficznych problemów i procedur stosowanych przy realizacji projektów.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 5                                                                                        Stosowne będzie przeprowadzenie kampanii informacyjnej o możliwości zapisania się do newslettera poprzez swój adres imienny i korzyściach z tego płynących.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 6                                                                                        Ważne jest zachowanie wprowadzonego niedawno usprawnienia, polegającego na przeznaczeniu miejsca na notatki obok slajdu z prezentacji – materiału szkoleniowego.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 7                                                                                        Zaleca się przetestowanie możliwości przekazania beneficjentom materiałów szkoleniowych jeszcze przed organizacją szkolenia poprzez zamieszczenie ich na stronie internetowej. Pozwoliłoby to na większą swobodę w sposobie wykorzystania materiałów szkoleniowych przez uczestników, poprzez możliwość ich wydrukowania zgodnie ze swoimi preferencjami dotyczącymi wielkości czcionki bądź skorzystania z materiałów w formie elektronicznej na zabranym na szkolenie komputerze przenośnym. Poza wskazaną możliwością materiały szkoleniowe można by otrzymać w formie drukowanej na szkoleniu od osób prowadzących. Dzięki temu uczestnicy mogliby korzystać z materiałów i sporządzać notatki w sposób dla siebie wygodny.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 8                                                                                       Zaleca się zastosowanie ewaluacji szkolenia/warsztatu za pomocą ankiety on-line przesyłanej drogą mailową do uczestników szkolenia/warsztatu.	Instytucja Zarządzająca:
Rekomendacja do odrzucenia

•	Pojawi się problem z zebraniem ankiet od uczestników (brak czasu) 
•	Uczestnicy spotkania mogą mylić z innymi szkoleniami, w których uczestniczyli. 
•	Wysokie oceny w ankietach wynikają z faktu, że do tej pory większość szkoleń była prowadzona przez ekspertów w swojej dziedzinie	
					Rekomendacja 9                                                                                        Zaleca się wykorzystanie alternatywnej formy szkoleniowej, czyli e-learningu dla nielicznych grup beneficjentów, zainteresowanych unikatową tematyką i chcących pogłębić swoją wiedzę w jej zakresie.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości	
					Rekomendacja 10                                                                                        Na zakończenie szkolenia/warsztatu zaleca się powiadamianie jego uczestników o dostępności na stronie internetowej materiałów poszkoleniowych.	Instytucja Zarządzająca:
rekomendacja do wdrożenia w całości