Załącznik nr 4

Wytyczne do opracowania 
Lokalnych Programów Rewitalizacji

Szczegółowy opis priorytetów
Regionalnego Programu Operacyjnego 
Województwa Śląskiego na lata 2007 - 2013

Katowice, wrzesień 2013 r.

Spis treści

Wstęp
I. Charakterystyka obecnej sytuacji w mieście
II. Nawiązanie do strategicznych dokumentów dotyczących rozwoju przestrzenno-społeczno-gospodarczego miasta i regionu
III. Założenia programu rewitalizacji
IV. Planowane działania w latach 2007-2013 i w latach następnych na obszarze rewitalizowanym
V. Wytyczne w zakresie mieszkalnictwa
VI. Plan finansowy realizacji rewitalizacji na lata 2007-2013 (obligatoryjnie) i na lata następne (fakultatywnie)
VII. System wdrażania
VIII. Sposoby monitorowania, oceny i komunikacji społecznej
IX. Inicjatywa JESSICA

Wstęp

W Lokalnych Programach Rewitalizacji  powinny być uwzględniane takie elementy, które można wykorzystać ze względu na specyfikę lokalnych uwarunkowań. Akceptowane będą Lokalne Programy Rewitalizacji, które będą zawierać m.in.  informacje dotyczące:
-  zasięgu terytorialnego rewitalizowanego obszaru (wyznaczenie granic) i uzasadnienie.
- planowanych działań/zadań w latach 2007-2013 (obligatoryjnie) i w latach następnych (fakultatywnie) na obszarze rewitalizowanym (wymienione z nazwy oraz podany przedział czasowy).
- plan finansowy realizacji rewitalizacji w latach 2007-2013 (obligatoryjnie) i w latach następnych (fakultatywnie).
- systemu okresowej aktualizacji we współpracy z lokalnymi partnerami społeczno-gospodarczymi.
-  sposobów monitorowania, oceny i komunikacji społecznej.

I. Charakterystyka obecnej sytuacji w mieście

Elementy, które można wykorzystać podczas opracowania rozdziału Nr I:

Obszary problemowe:
1) Zagospodarowanie przestrzenne:
- granice stref ochrony konserwatorskiej,
- uwarunkowania ochrony środowiska,
- własność gruntów i budynków,
- infrastruktura techniczna,
- identyfikacja problemów.

2) Gospodarka:
- główni pracodawcy/ struktura i trendy,
- struktura podstawowych branż gospodarki znajdującej się na terenie miasta /trendy,
- ilość podmiotów gospodarczych i osób zatrudnionych w danych sektorach/trendy,
- identyfikacja problemów.

3) Sfera społeczna:
- struktura demograficzna i społeczna/trendy,
- określenie grup społecznych wymagających wsparcia w ramach programu rewitalizacji,
- stan i zróżnicowanie dochodowości gospodarstw domowych,
- struktura organizacji pozarządowych,
- identyfikacja problemów.

4) Tabela z podstawowymi danymi statystycznymi dotyczącymi ww. sektorów.
5) Analiza SWOT.
II. Nawiązanie do strategicznych dokumentów dotyczących rozwoju przestrzenno-społeczno-gospodarczego miasta i regionu

Elementy, które można wykorzystać podczas opracowania rozdziału Nr II:

1)  Strategia Rozwoju Województwa.

2)  Strategia Rozwoju Gminy (jeśli istnieje).

3)  Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy                           
    (jeśli istnieje).

4)  Dokumenty dotyczące polityk w różnych sektorach społeczno-gospodarczych:                     
- mieszkalnictwo,
- infrastruktura i usługi komunalne,
- rozwój przedsiębiorczości,
- gospodarowanie gruntami,
- ochrona dziedzictwa kulturowego,
- polityka komunikacji społecznej,
- polityka transportu,
- polityka społeczna związana z przeciwdziałaniem patologiom społecznym, 
    (o ile ww. dokumenty istnieją).

5)  Plan kilkuletniego zagospodarowania przestrzennego.

III. Założenia programu rewitalizacji

Elementy, które można wykorzystać podczas opracowania rozdziału Nr III:

1) Podokresy programowania: 2007-2013 i lata następne.

2) Zasięg terytorialny rewitalizowanego obszaru (wyznaczenie granic) i uzasadnienie    
    (obligatoryjnie).

3) Podział na projekty i zadania inwestycyjne.

4) Kryteria wyboru pilotażu i kolejność realizacji.

5) Oczekiwane wskaźniki osiągnięć.

IV. Planowane działania w latach 2007-2013 i w latach następnych na obszarze rewitalizowanym

Sugerowana struktura rozdziału:
w układzie: nazwa planowanego działania, etapy działania wraz z czasem realizacji, oczekiwane rezultaty, instytucje i podmioty uczestniczące we wdrażaniu, nakłady do poniesienia.

Elementy, które można wykorzystać podczas opracowania rozdziału Nr IV:

IV a. Planowane działania przestrzenne (techniczno-materialne) w latach 2007-2013                i w latach następnych na obszarze rewitalizowanym.

w układzie: nazwa planowanego działania, etapy działania wraz z czasem realizacji, oczekiwane rezultaty, instytucje i podmioty uczestniczące we wdrażaniu, nakłady do poniesienia.

CELE SZCZEGÓŁOWE REWITALIZACJI – wybór priorytetów, w tym np.:
1) działania dotyczące rozwoju infrastruktury technicznej,
2) działania dotyczące rozwoju transportu,
3) działania dotyczące restrukturyzacji przemysłu,
4) działania dotyczące remontów i renowacji istniejących zasobów mieszkaniowych,
5) działania dotyczące budowy nowych mieszkań,
6) działania dotyczące rozwoju infrastruktury społecznej, kulturalnej, turystycznej,
7) zabezpieczenie puli mieszkań rotacyjnych i zamiennych.
26
IV b. Plan działań gospodarczych w latach 2007-2013 i w latach następnych na obszarze rewitalizowanym.

w układzie : nazwa planowanego działania, etapy działania wraz z czasem realizacji, oczekiwane rezultaty, instytucje i podmioty uczestniczące we wdrażaniu, nakłady do poniesienia.

CELE SZCZEGÓŁOWE REWITALIZACJI – wybór priorytetów w tym np.:
1) działania dotyczące wspierania przedsiębiorczości,
2) działania dotyczące rozwoju turystyki bądź innych sektorów gospodarki lokalnej,
3) działania dotyczące uruchamiania finansowych mechanizmów wsparcia                         
    (np. lokalny fundusz poręczeń),
4) inne działania wynikające z programów pomocowych dotyczące rozwoju MŚP.

IV c. Plan działań społecznych w latach 2007-2013 w latach następnych na obszarze rewitalizowanym.

w układzie: nazwa planowanego działania, etapy działania wraz z czasem realizacji, oczekiwane rezultaty, instytucje i podmioty uczestniczące we wdrażaniu, nakłady do poniesienia.

CELE SZCZEGÓŁOWE REWITALIZACJI – wybór priorytetów w tym np.:
1) działania dotyczące rozwoju zasobów ludzkich,
2) działania dotyczące przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu,
3) działania dotyczące walki z patologiami społecznymi,
4) działania dotyczące tworzenia równych szans,
5) działania dotyczące zapobieganiu zjawisku bezrobocia,
6) działania dotyczące zapobieganiu zjawisku bezdomności,
7) działania na rzecz aktywizacji środowisk dziecięcych i młodzieżowych,
8) działania dotyczące przekwaterowywania mieszkańców rewitalizowanych terenów,
9) działania dotyczące uruchamiania systemu grantów dla organizacji pozarządowych. 

V. Wytyczne w zakresie mieszkalnictwa 

Inwestycje w substancję mieszkaniową mogą być realizowane wyłącznie w ramach Lokalnych Programów Rewitalizacji miejskiej, na obszarach, które spełniają, co najmniej trzy z kryteriów określonych w Wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie programowania działań dotyczących mieszkalnictwa, opartych na art. 47 rozporządzenia Komisji WE nr 1828/2006.
Zgodnie z wymogiem art. 47 ust. 1 Rozporządzenia 1828/2006 każde z wymienionych kryteriów zostało opisane za pomocą wskaźników. Lista wskaźników w ujęciu regionalnym (województwa) oraz ich wartości referencyjne zostały uzgodnione z Komisją Europejską. 

Tabela wskaźników dla woj. śląskiego:
Lp.	Kryterium	Wskaźnik	Wartość referencyjna	
1.	Wysoki poziom ubóstwa i wykluczenia	Liczba osób korzystających z zasiłków pomocy społecznej na 1 tys. ludności	52	
2.	Wysoka stopa długotrwałego bezrobocia	Udział długotrwale bezrobotnych wśród osób w wieku produkcyjnym	3,7	
3.	Wysoki poziom przestępczości i wykroczeń	Liczba przestępstw na 1 tys. ludności 	39,3	
		Czyny karalne osób nieletnich na 1 tys. nieletnich	41,5	
4.	Niski wskaźnik prowadzenia działalności gospodarczej	Liczba zarejestrowanych podmiotów gospodarki narodowej na 100 osób	9,1	
5.	Porównywalnie niski poziom wartości zasobu mieszkaniowego	Liczba budynków wybudowanych przed rokiem 1989 do ogólnej liczby budynków (w %)	88
	
		Udział budynków bez wodociągu/do
ogólnej liczby budynków (w %)	2,5	
Szczegółowe definicje wskaźników opisujących ww. kryteria zawierają Wytyczne Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie programowania działań dotyczących mieszkalnictwa.

Zgodnie z przyjętą metodą, za obszary kwalifikujące się do wsparcia w zakresie mieszkalnictwa należy uznać tylko te, dla których wartości wskaźników są większe (w przypadku wskaźnika „liczba zarejestrowanych podmiotów gospodarczych na 100 osób – mniejsze) niż wartość referencyjna dla całego województwa. 

W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 obszary objęte operacjami w zakresie mieszkalnictwa, muszą spełniać 3 dowolnie wybrane kryteria opisane przy pomocy wskaźników.
Wybrane kryteria charakteryzują każdą z koniecznych do uwzględniania sfer: społeczną, gospodarczą i przestrzenną (infrastrukturalna). 

Sposób wyznaczania wielkości obszarów kwalifikujących się do ubiegania o wsparcie w ww. zakresie powinien opierać się zatem na określeniu problemów, z którymi się dany obszar identyfikuje, wyrażonych poprzez wartości liczbowe.

VI. Plan finansowy realizacji rewitalizacji na lata 2007-2013 (obligatoryjnie) i na lata następne (fakultatywnie)

Źródła finansowania programu rewitalizacji obszarów miejskich w latach 2007-2013
- Budżet JST,
- Budżet państwa,
- Środki prywatne,
- Środki UE,
- Inne.

VII. System wdrażania

Elementy, które można wykorzystać podczas opracowania rozdziału Nr VII:

1)	Wybór prawnej formy zarządzającego programem

VIII. Sposoby monitorowania, oceny i komunikacji społecznej

Elementy, które można wykorzystać podczas opracowania rozdziału Nr VIII:

1)  System monitorowania programu rewitalizacji.

2)  Sposoby oceny programu rewitalizacji.

3)  Sposoby inicjowania współpracy pomiędzy sektorem publicznym, prywatnym                         
      i organizacjami pozarządowymi.

4)  Public Relations programu rewitalizacji.

IX. Inicjatywa JESSICA

W ramach Poddziałania 6.2.3 będzie wdrażana Inicjatywa JESSICA. IZ RPO podjęła decyzję o przekazaniu części alokacji dostępnej na Działanie 6.2 do Funduszu Powierniczego JESSICA, którego funkcję pełni Europejski Bank Inwestycyjny. Środki te zostaną zainwestowane w Fundusz\e Rozwoju Obszarów Miejskich (FROM), które będą udzielały zwrotnego wsparcia na realizację projektów miejskich.
Zadaniem Menadżera Funduszu Powierniczego jest opracowanie wytycznych wyboru FROM/ów i ich ostateczne wyłonienie. 
Przedsięwzięcia wspierane w ramach Inicjatywy JESSICA muszą być ujęte w Zintegrowanych Programach Rozwoju Obszarów Miejskich, których funkcję będą pełniły Lokalne Programy Rewitalizacji.