Załącznik nr 1 do 
Uchwały Zarządu Województwa Śląskiego
 Nr 1607/271/IV/2013 z dnia 16.07.2013 roku

Tryb prac nad aktualizacją 
wojewódzkiej strategii polityki społecznej

REGIONALNY OŚRODEK POLITYKI SPOŁECZNEJ 
WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Katowice, lipiec 2013
Spis treści

Wstęp
1.	Podstawy prawne
2.	Przewidywany tryb prac nad aktualizacją Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej
2.1.	Etapy prac nad aktualizacją Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej

Wstęp

Obecnie obowiązująca Strategia Polityki Społecznej Województwa Śląskiego (WSPS) na lata 2006-2020 została przyjęta uchwałą nr II/47/3/2006 Sejmiku Województwa Śląskiego 
z dnia 24 kwietnia 2006 r. Po 7-letnim okresie wdrażania zapisów ujętych w WSPS, zasadne staje się uaktualnienie diagnozy sytuacji społeczno-ekonomicznej mieszkańców województwa śląskiego oraz weryfikacja priorytetów regionalnej polityki społecznej, a także celu głównego (misji), celów strategicznych i kierunków działań. 
W tym samym okresie poszerzył się katalog zadań samorządu województwa. W myśl art. 183 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2013 roku poz. 135 ze zm.) do zadań własnych samorządu województwa należy:
1)	prowadzenie interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych i regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych;
2)	opracowywanie programów dotyczących wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, będących integralną częścią strategii rozwoju województwa;
3)	promowanie nowych rozwiązań w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej;
4)	sporządzanie sprawozdań rzeczowo-finansowych z zakresu wspierania rodziny 
i systemu pieczy zastępczej oraz przekazywanie ich właściwemu wojewodzie, 
w wersji elektronicznej, z zastosowaniem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 187 ust. 3.
Z kolei w myśl art. 184 przedmiotowej ustawy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez samorząd województwa należy organizowanie i prowadzenie ośrodków adopcyjnych.

Ponadto, w dniu 11 maja 2013 roku weszły w życie zmiany w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. 2013 poz. 182 ze zm.). Do zadań samorządu województwa (art. 21) włączono:
pkt 3a) diagnozowanie i monitorowanie wybranych problemów społecznych w regionie;
pkt 4a) koordynowanie działań na rzecz sektora ekonomii społecznej w regionie.
Art. 21a przedmiotowej ustawy dookreśla zadania, o których mowa w art. 21 pkt 4a) Obejmują one:
1)	rozwój infrastruktury usług aktywizacji, integracji oraz reintegracji społecznej 
i zawodowej na rzecz osób i rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym;
2)	inspirowanie i promowanie nowych metod działań w zakresie aktywizacji, integracji oraz reintegracji społecznej i zawodowej osób i rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym;
3)	wspieranie rozwoju partnerskiej współpracy pomiędzy samorządami lokalnymi 
a podmiotami świadczącymi usługi aktywizacji, integracji oraz reintegracji społecznej i zawodowej na rzecz osób i rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym;
4)	monitorowanie rozwoju lokalnej przedsiębiorczości społecznej służącej zwiększeniu aktywności społecznej i zawodowej osób i rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym;
5)	zwiększanie kompetencji służb zajmujących się aktywizacją, integracją oraz reintegracją społeczną i zawodową osób i rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym.

Dodatkową przesłanką aktualizacji Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej jest potrzeba przygotowania dokumentów strategicznych związanych z nową perspektywą finansową funduszy strukturalnych na lata 2014-2020 dla województwa śląskiego.  

Kształt przyszłej polityki spójności w Polsce w latach 2014-2020 został określony 
w Założeniach do Umowy Partnerstwa, dokumentu Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. 
W dokumencie programowym został opisany model programowania i wdrażania 16 dwufunduszowych regionalnych programów operacyjnych. Jako zasadnicze elementy polityki spójności w latach 2014-2020 wskazano: wielofunduszowość, Wspólne Ramy Strategiczne 
i kontrakt partnerski. Co ważne, w perspektywie finansowej na lata 2014-2020 (na poziomie krajowym) przewidziano 11 celów tematycznych:
1.	Wspieranie B+R oraz innowacyjności.
2.	Poprawa dostępności oraz użytkowania technologii informacyjnych oraz komunikacyjnych (ICT).
3.	Poprawa konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw.
4.	Wsparcie przechodzenia do gospodarki niskowęglowej. 
5.	Promowanie dostosowania do zmian klimatycznych i zapobieganie zagrożeniom.
6.	Ochrona środowiska i promowanie zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych.
7.	Promowanie zrównoważonego transportu oraz eliminowanie wąskich gardeł w ramach podstawowej sieci infrastrukturalnej. 
8.	Promowanie zatrudnienia oraz wspieranie mobilności rynku pracy.
9.	Promowanie włączenia społecznego oraz przeciwdziałanie ubóstwu.
10.	Inwestowanie w edukację, kompetencje oraz uczenie się przez całe życie.
11.	Podnoszenie zdolności instytucjonalnej oraz administracyjnej.
Zagadnienia związane z regionalną polityką społeczną znalazły odzwierciedlenie 
w projekcie Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, w szczególności w dwóch priorytetach: priorytecie IX – Włączenie społeczne oraz 
w priorytecie X – Rewitalizacja. Celem głównym obydwu priorytetów jest wzrost spójności społecznej i zmniejszenie dysproporcji w poziomie życia mieszkańców. Ponadto, została  opracowana wstępna lista projektów kluczowych RPO WSL na lata 2014-2020. Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 będzie współfinansowany 
z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Europejskiego Funduszu Społecznego. 

1.	Podstawy prawne

Zgodnie z treścią artykułu 21 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2013 roku poz. 182 ze zm.), do zadań samorządu województwa należy: 
opracowanie, aktualizowanie i realizacja strategii wojewódzkiej w zakresie polityki społecznej będącej integralną częścią strategii rozwoju województwa obejmującej 
w szczególności programy: przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu, wyrównywania szans osób niepełnosprawnych, pomocy społecznej, profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, współpracy z organizacjami pozarządowymi – po konsultacji z powiatami.

Zakłada się, że zaktualizowana Wojewódzka Strategia Polityki Społecznej będzie stanowić integralną część Strategii Rozwoju Województwa Śląskiego „Śląskie 2020”  
(obecnie także aktualizowanej).

Ponadto, aktualizacja WSPS jest zgodna z:
•	ustawą z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j.: Dz. U. z 2013 roku poz. 596 ze zm.) w szczególności z art. 14 ust.1 punkty 2 (działania na rzecz promocji 
i ochrony zdrowia), 4 (pomocy społecznej), 4a (wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej), 5 (polityki prorodzinnej), a także art. 12 ust. 1 (określającym podmioty, 
z którymi samorząd województwa współpracuje przy formułowaniu strategii rozwoju województwa i realizacji polityki jego rozwoju);
•	uchwałą nr III/47/1/2010 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 17 lutego 2010 roku 
w sprawie aktualizacji Strategii Rozwoju Województwa Śląskiego na lata 2000 – 2020 poprzez przyjęcie Strategii Rozwoju Województwa Śląskiego Śląskie 2020.

***

W toku prac nad aktualizacją Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej wykorzystane zostaną rekomendacje wynikające z dotychczasowej realizacji przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego:

a)	planów i programów operacyjnych:
•	Program Operacyjny na lata 2008-2013 Warunki i jakość życia dzieci i młodzieży – szanse i zagrożenia;
•	Wojewódzki Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na lata 2006-2010;
•	Program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych w województwie śląskim na lata 2011-2015;
•	Wojewódzki program przeciwdziałania narkomanii na lata 2008-2010;
•	Program przeciwdziałania narkomanii w województwie śląskim na lata 2011-2016;
•	Program przeciwdziałania przemocy w rodzinie w województwie śląskim na lata 2009-2013;
•	Programy współpracy województwa śląskiego z organizacjami pozarządowymi za lata 2006-2011;
•	Wieloletni regionalny plan na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej oraz rozwoju instytucji sektora ekonomii społecznej i jej otoczenia w województwie śląskim na lata 2012-2020;

b)	projektów systemowych współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki na lata 2007-2013:
•	realizowanego od 2007 roku projektu pn. Kształcenie i doradztwo dla kadr pomocy 
i integracji społecznej województwa śląskiego w ramach Poddziałania 7.1.3 „Podnoszenie kwalifikacji kadr pomocy i integracji społecznej – projekty systemowe”, Działania 7.1 „Rozwój i upowszechnienie aktywnej integracji”, Priorytetu VII „Promocja integracji społecznej”. W 2012 roku w ramach zadania 5 „Badania 
i analizy” zlecono realizację badań empirycznych, w wyniku których powstały raporty: „Jednostki samorządu terytorialnego wobec wyzwań sektora ekonomii społecznej w województwie śląskim” oraz „Organizacje pozarządowe jako potencjał sektora ekonomii społecznej w województwie śląskim”, natomiast z początkiem 2013 r. zakończono prace nad raportem „Wielowymiarowa analiza ubóstwa 
w województwie śląskim. Analiza danych zastanych za rok 2011”;
•	realizowanego od 2011 roku projektu 1.16 pn. Koordynacja na rzecz aktywnej integracji (Obserwatorium Integracji Społecznej) w ramach Działania 1.2 „Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej”, Priorytetu I „Zatrudnienie i integracja społeczna”; do najnowszych raportów z badań i analiz przeprowadzonych przez OIS zalicza się m.in. „Ocena zasobów pomocy społecznej. Województwo śląskie 2012”, „Seniorzy w województwie śląskim”, „W obliczu migracji zarobkowych mieszkańców województwa śląskiego”. W bieżącym roku przewidziano m.in. realizację badania z zakresu aktywności opiekuńczej mieszkańców regionu 
i wydanie raportu w formie książkowej;
•	realizowanego od 2012 roku innowacyjnego projektu testującego pn. Efektywna 
i skuteczna przedsiębiorczość społeczna w ramach Priorytetu VII „Promocja integracji społecznej”, rezultatem którego będzie innowacyjne narzędzie analityczno-diagnostyczne, pozwalające na zbieranie kompleksowych danych na temat podmiotów ekonomii społecznej w regionie, a tym samym monitorowanie sytuacji sektora; 
z narzędzia będą mogły korzystać również jednostki samorządu terytorialnego, co wpłynie na poprawę współpracy międzysektorowej.

2.	Przewidywany tryb prac nad aktualizacją Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej

W celu aktualizacji przedmiotowego dokumentu proponuje się utworzyć Zespół ds. Aktualizacji Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej, składający się z przedstawicieli Samorządu Województwa Śląskiego, środowisk naukowych, organizacji pozarządowych 
i mediów. Do zadań Zespołu należałaby:
•	analiza opracowanych przez ekspertów zewnętrznych materiałów diagnostycznych wraz z wnioskami;
•	analiza raportów liderów zespołów zadaniowych, zawierających materiały wypracowane przez członków zespołów, w tym rekomendacje, cele strategiczne 
i kierunki działań;
•	weryfikacja priorytetów regionalnej polityki społecznej, celu głównego (misji), celów strategicznych i kierunków działań; 
•	konsultowanie i opiniowanie projektu dokumentu programowego.

Ponadto, planuje się utworzyć 7 zespołów zadaniowych:
1)	zespół zadaniowy ds. rodziny, w tym podzespół ds. wspierania rodziny i pieczy zastępczej;
2)	zespół zadaniowy ds. seniorów;
3)	zespół zadaniowy ds. niepełnosprawności;
4)	zespół zadaniowy ds. warunków życia;
5)	zespół zadaniowy ds. kształcenia ustawicznego i doskonalenia zawodowego; 
6)	zespół zadaniowy ds. uzależnień i przeciwdziałania przemocy w rodzinie;
7)	zespół zadaniowy ds. bezpieczeństwa publicznego.
Założono, iż w skład zespołów wejdą przedstawiciele Samorządu Województwa Śląskiego, jednostek samorządu terytorialnego, instytucji pomocy i integracji społecznej, instytucji rynku pracy, kluczowych instytucji regionalnych, środowisk naukowych oraz organizacji pozarządowych. Pracami zespołów pokierują powołani w tym celu liderzy. Będą oni ponadto zapraszani do udziału w spotkaniach Zespołu ds. Aktualizacji Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej.

2.1.	Etapy prac nad aktualizacją Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej

Prace nad aktualizacją Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej powinny objąć dziewięć zasadniczych etapów:
I.	Zaktualizowanie/ opracowanie diagnozy sytuacji społeczno-ekonomicznej mieszkańców województwa śląskiego wraz z wnioskami. 
II.	Wypracowanie rekomendacji, analizy SWOT, celów strategicznych i kierunków działań przez zespoły zadaniowe i zredagowanie uzyskanego materiału przez liderów w formie raportów.
III.	Scalenie opracowanych ekspertyz zewnętrznych i raportów zespołów zadaniowych 
w jeden dokument.  
IV.	Skonsultowanie i zaopiniowanie projektu dokumentu przez Zespół ds. Aktualizacji WSPS oraz zaktualizowanie ujętego w nim głównego celu (misji) i priorytetów regionalnej polityki społecznej.
V.	Oddanie projektu dokumentu do recenzji naukowej.
VI.	Głosowanie nad projektem zaktualizowanej WSPS przez Zespół ds. Aktualizacji WSPS. 
VII.	Podjęcie uchwały przez Zarząd Województwa Śląskiego ws. przyjęcia projektu Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej oraz przeprowadzenia konsultacji społecznych projektu WSPS z powiatami. 
VIII.	Konsultacje społeczne projektu Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej 
z powiatami.
IX.	Przyjęcie zaktualizowanej Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej przez Sejmik Województwa Śląskiego.

Proponuje się, aby prace związane z aktualizacją Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej koordynował Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego.   

Pierwszy etap prac – diagnostyczny – będzie polegał na:
•	określeniu najważniejszych problemów społecznych dotykających województwo śląskie, które pojawiły się w latach 2006-2013 oraz które mogą pojawić się 
w niedalekiej przyszłości (w latach 2014-2020); 
•	zidentyfikowaniu problemów społecznych wymagających pełniejszego diagnozowania;
•	uaktualnieniu diagnozy sytuacji społeczno-ekonomicznej mieszkańców województwa śląskiego przez ekspertów zewnętrznych.
Zakłada się, że przedmiotem prac ekspertów będzie zaktualizowanie następujących obszarów merytorycznych, odnoszących się do mieszkańców województwa śląskiego:
a)	Problemy rodzin, ze szczególnym uwzględnieniem przemocy w rodzinie, sytuacji osób starszych oraz pieczy zastępczej 
b)	Niepełnosprawność
c)	Warunki życia, ze szczególnym uwzględnieniem warunków mieszkaniowych, rozwarstwienia społecznego 
d)	Problemy uzależnień, w szczególności od alkoholu 
e)	Problemy narkomanii 
f)	Kształcenie ustawiczne, w tym kształcenie i doskonalenie zawodowe kadr pomocy 
i integracji społecznej
g)	Zarządzanie usługami publicznymi, w tym dla seniorów

Przygotowanie rekomendacji, analizy SWOT oraz uaktualnienie celów strategicznych 
i kierunków działań proponuje się powierzyć liderom zespołów zadaniowych. Opracowane zostaną następujące obszary, zgodnie z tematami przewodnimi zespołów:
a)	Rodzina, w tym piecza zastępcza  
b)	Seniorzy 
c)	Niepełnosprawność 
d)	Warunki życia
e)	Kształcenie ustawiczne i doskonalenie zawodowe 
f)	Uzależnienia
g)	Przemoc w rodzinie 
h)	Bezpieczeństwo publiczne

Eksperci zewnętrzni oraz liderzy opracują materiały (ekspertyzy z wnioskami oraz raporty zespołów zadaniowych) wg jednolitego wzoru, który pozwoli na scalenie ich w jeden dokument, bez konieczności dokonywania zmian. W toku dalszych prac projekt dokumentu zostanie przekazany Zespołowi ds. Aktualizacji Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej celem zaopiniowania i konsultacji. Zespół dokona weryfikacji i w razie potrzeby zredefiniuje misję (cel główny) oraz priorytety polityki społecznej na lata 2014-2020. Następnie projekt dokumentu zostanie poddany recenzji naukowej, a po niej ewentualnie poprawiony 
i uzupełniony. 
Na posiedzeniu Zespołu ds. Aktualizacji Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej projekt dokumentu zostanie poddany pod głosowanie. Po akceptacji projektu przez Zespół, Zarząd Województwa Śląskiego podejmie uchwałę w sprawie przyjęcia projektu Wojewódzkiej Strategii Polityki Społecznej oraz przeprowadzenia konsultacji społecznych projektu WSPS 
z powiatami (zgodnie z treścią artykułu 21 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej). Po przeprowadzeniu konsultacji społecznych z powiatami i naniesieniu koniecznych zmian, Zarząd Województwa Śląskiego przekaże Sejmikowi Województwa Śląskiego projekt dokumentu do akceptacji.

Załącznik nr 1 do
„Trybu prac nad aktualizacją Wojewódzkiej Strategii 
Polityki Społecznej”

LISTA LIDERÓW ZESPOŁÓW ZADANIOWYCH 

W RAMACH PRAC NAD AKTUALIZACJĄ 
WOJEWÓDZKIEJ STRATEGII POLITYKI SPOŁECZNEJ   

1.	Zespół zadaniowy ds. rodziny	prof. dr hab. Wojciech Świątkiewicz, dyrektor Instytutu Socjologii, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego 
	
2.	Zespół zadaniowy ds. seniorów	prof. nadzw. dr Maria Zrałek, dziekan Wydziału Nauk Humanistycznych, Wyższa Szkoła „Humanitas” 
w Sosnowcu
	
3.	Zespół zadaniowy 
ds. niepełnosprawności	dr hab. prof. UŚ Zenon Gajdzica, dziekan Wydziału Etnologii i Nauk o Edukacji, kierownik Zakładu Pedagogiki Specjalnej, Uniwersytet Śląski – Filia 
w Cieszynie
	
4.	Zespół zadaniowy 
ds. warunków życia	prof. dr hab. Marek Szczepański, Instytut Socjologii, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego 
	
5.	Zespół zadaniowy ds. kształcenia ustawicznego 
i doskonalenia zawodowego 	dr Krystyna Faliszek, Instytut Socjologii,  Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego 

6.	Zespół zadaniowy ds. uzależnień 
i przeciwdziałania przemocy 
w rodzinie
	Liliana Krzywicka, kierownik Ośrodka Interwencji Kryzysowej w Katowicach	
7.	Zespół zadaniowy ds. bezpieczeństwa publicznego	Grzegorz Kamienowski, dyrektor Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego