Uchwała Nr V/49/7/2018
Sejmiku Województwa Śląskiego
z dnia 12 lutego 2018 roku

w sprawie:
udzielenia odpowiedzi na petycję z dnia 22 listopada 2017 roku

Na podstawie art. 18 pkt 20
ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa
(tekst jednolity Dz.U. z 2017 roku, poz. 2096 z późn. zm.)
oraz art. 9 ust. 2
ustawy z dnia 11 lipca 2014 roku o petycjach
(Dz. U. z 2017 roku, poz. 1123)

Sejmik Województwa Śląskiego
uchwala:

§ 1

1. Rozstrzygnąć wniesioną petycję z dnia 22 listopada 2017 roku, zgodnie z treścią pisma stanowiącego załącznik do niniejszej uchwały.
2. Rozstrzygnięcie przekazać wnoszącym petycję.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza się Zarządowi Województwa Śląskiego.

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Stanisław Gmitruk

Przewodniczący Sejmiku Województwa Śląskiego

załącznik do uchwały
Nr V/49/7/2018
Sejmiku Województwa Śląskiego
z dnia 12 lutego 2018 roku

Pan
---------------------------------
---------------------------------
---------------------------------

Dot.: Petycja nr RP-2017/012 w sprawie:

1. skutecznego egzekwowania zakazu spalania śmieci na terenie wszystkich województw, jak również podjęcia we wszystkich województwach działań edukacyjnych, szkoleniowych i informacyjnych, w tym szkoleń, konferencji, prelekcji, pokazów, zamieszczenia informacji w prasie oraz na stronach urzędowych, na temat zakazu palenia śmieci;
2. podjęcia przez wszystkie sejmiki wojewódzkie wspólnych działań i prac, celem ujednolicenia przez wszystkie województwa zarówno uchwalonych jak i planowanych uchwał antysmogowych, które posiadają umocowanie w treści art. 96 ustawy Prawo ochrony środowiska, w tym niezwłocznego podjęcia stosownych uchwał przez Sejmik Małopolski i Śląski, celem wprowadzenia zmian do treści obecnie przyjętych uchwał antysmogowych na terenie Małopolski i Śląska, według postulatów opisanych w treści petycji;
3. podjęcia we wszystkich województwach działań edukacyjnych, szkoleniowych i informacyjnych, w tym szkoleń, konferencji, prelekcji, pokazów, zamieszczania informacji w prasie oraz na stronach urzędowych, na temat prawidłowej obsługi i utrzymania domowych instalacji grzewczych, stosowania ekologicznych i nowoczesnych technik palenia węglem i drewnem.

Rozpatrując petycję z dnia 22 listopada 2017 roku w sprawie jw. Sejmik Województwa Śląskiego informuje, co następuje.
Już od wielu lat w gminach województwa śląskiego prowadzone są kontrole spalania odpadów w paleniskach domowych. Z informacji przekazanych przez wybrane straże gminne wynika, że w przypadku średnio 12 % przeprowadzonych kontroli w 2016 roku stwierdzono proceder spalania odpadów, w wyniku których nałożono mandaty karne.
Wiele gmin od lat podejmuje działania edukacyjne i informacyjne na temat zakazu i szkodliwości spalania odpadów w instalacjach do tego nieprzeznaczonych. Dla przykładu 28 gmin i powiatów z terenu Subregionu Zachodniego województwa śląskiego podjęło akcję „Nie truj sąsiada !”, nad którą Marszałek Województwa Śląskiego objął patronat honorowy.
Ponadto Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego w 2017 roku zlecił opracowanie „Metodyki wykrywania nielegalnego spalania i współspalania odpadów w indywidualnych urządzeniach grzewczych”, które wykonał Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu. Opracowanie przekazane zostało wszystkim gminom i strażom gminnym w województwie oraz jest dostępne na stronie Urzędu.
Kompetencje dotyczące wprowadzania ograniczeń lub zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw w drodze uchwał, zostały przekazane sejmikom wojewódzkim z uwagi na fakt, że województwa różnią się między sobą pod względem uwarunkowań środowiskowych, społecznych, czy gospodarczych. Czynniki te kształtują jakość powietrza w danym regionie, co powoduje, że niemożliwe jest ujednolicenie zapisów uchwał antysmogowych we wszystkich województwach. 
Zgodnie z zapisami uchwały antysmogowej dla województwa śląskiego, wprowadzono zakaz spalania mułów i flotokoncentratów węglowych oraz węgla brunatnego w instalacjach o mocy do 1 MW.
Dopuszczenie do spalania paliwa o wielkości ziarna 0-3 mm nie oznacza zakazu stosowania wszystkich miałów węglowych. Miały charakteryzowane są jako paliwa o uziarnieniu od 0 do 31,5 mm, co oznacza, że te paliwa nadal można spalać w urządzeniach grzewczych o mocy do 1 MW, za wyjątkiem tych o uziarnieniu poniżej 3mm, które stanowią więcej niż 15 % udziału w węglu. Podczas spalania najdrobniejszych frakcji węgla kamiennego, ilość uwalnianego do atmosfery pyłu jest nawet kilkudziesięciokrotnie większa, niż podczas spalania węgla kawałkowego. Przekłada się to z kolei bezpośrednio na zdrowie. Wyniki badań jednoznacznie wskazują na silną zależność pomiędzy wysokimi stężeniami zanieczyszczeń a poważnymi dolegliwościami zdrowotnymi. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia narażenie na pył zawieszony, zwłaszcza tych najmniejszych frakcji, powoduje przedwczesne zgony, spowodowane chorobami układu oddechowego, układu krążenia, rakiem płuc. Z kolei wyniki badań prowadzonych w naszym kraju, gdzie dokonywano oceny zdrowotnej wpływu pyłu w aglomeracjach i miastach powyżej 100 tys. mieszkańców, wskazują, że najwyższą wartość współczynnika zgonów obserwuje się m.in. w aglomeracji górnośląskiej i Częstochowie.
Uchwała dopuszcza użytkowanie kotła minimum klasy 5 docelowo we wszystkich instalacjach użytkowanych w ogrzewnictwie indywidualnym, co wynika z faktu, że bardzo zła jakość powietrza w województwie śląskim wymusza ograniczenie emisji do poziomu możliwie najniższego. Potwierdza to analiza efektów dla wariantów regulacji ograniczających emisję z sektora indywidualnego ogrzewania przeprowadzona w ramach aktualnie obowiązującego Programu ochrony powietrza dla województwa śląskiego. Wykazała ona, że zarówno kontynuacja prowadzenia dotychczasowych działań bez uregulowania emisji z kotłów na poziomie województwa, jak również regulacje które wprowadzą łagodniejsze wymagania na poziomie klasy 3 lub 4 według normy PN-EN 303-5:2012, nie przyniosą wystarczającego efektu w postaci dotrzymania norm jakości powietrza. 
Ponadto zapisy Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań dla kotłów na paliwo stałe stanowią, że od 1 października 2017 roku kotły o mocy do 500 kW wprowadzane do obrotu i do użytkowania muszą spełniać graniczne wartości emisji zgodne z normą PN-EN 303-5: 2012.
Zgodnie z zapisami uchwały antysmogowej dla województwa śląskiego, dopuszczono do stosowania miejscowe ogrzewacze pomieszczeń, które spełniają minimalne poziomy sezonowej efektywności energetycznej i normy emisji zanieczyszczeń dla sezonowego ogrzewania pomieszczeń określone w punkcie 1 i 2 załącznika II do Rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1185 z dnia 24 kwietnia 2015 roku w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe. W instalacjach tych dopuszczono zastosowanie rozwiązań technicznych, które zapewnią redukcję emisji do wartości określonych w załączniku jak wyżej. 
Przedmiotowa uchwała nie wprowadza możliwości stosowania elektrofiltrów w użytkowanych instalacjach grzewczych w sektorze komunalno-bytowym, ponieważ nie ma na rynku dostępnych rozwiązań, które spowodują obniżenie emisji do wymaganego poziomu. O ile taka możliwość istnieje w przypadku producentów kotłów lub ogrzewaczy pomieszczeń, którzy taką ingerencją w urządzenie mogą osiągnąć spełnienie przez niewymaganych norm emisyjnych (co zostanie zweryfikowane w trakcie badań energetyczno-emisyjnych kotła w celu nadania mu certyfikatu, zanim trafi on do obrotu), o tyle w przypadku kotłów już eksploatowanych jest to niemożliwe. Wprawdzie na rynku obecne są filtry dedykowane do tego typu urządzeń, np. opracowane przez Politechnikę Śląską, jednak ich twórcy określają obniżenie emisji w sposób procentowy, a nie gwarantują osiągnięcia przez dane urządzenie norm emisyjnych określonych przepisami. 
Dane opublikowane przez Europejską Agencję Środowiska (EEA) podają, że średnia wielkość emisji generowana przez pozaklasowy kocioł zasypowy wynosi ponad 900 mg/m3. Z pomiarów wykonanych przez Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla wynika, że wielkość emisji pyłu z pozaklasowego kotła opalanego węglem kamiennym wynosi ponad 950 mg/m3. W tym miejscu należy wspomnieć również o pomiarach emisyjności pozaklasowego kotła zasypowego przeprowadzonych z inicjatywy Urzędu Miasta Gliwice (we współpracy z firmą TESTO z Pruszkowa), podczas których mierzone wielkości emisji sięgały rzędu ponad 3000 mg/m3. Były to jedynie pomiary poglądowe, natomiast biorąc pod uwagę sprawność eksploatowanych kotłów, czy pieców w wielu gospodarstwach domowych oraz jakość paliw w nich spalanych, można domniemywać, że wartość ta niestety nie odbiega od rzeczywistości.
Zważywszy na fakt, że twórcy elektrofiltru określają obniżenie emisji w sposób procentowy, a nie gwarantują osiągnięcia przez dane urządzenie norm emisyjnych określonych przepisami, nie ma żadnych przesłanek, aby zastosowanie elektrofiltrów było alternatywą dla wymiany kotła. Nawet przy założeniu optymistycznej wersji obniżenia emisji przez elektrofiltr ze skutecznością 75 %, przy wartości początkowej 1000 mg/m3 lub 3000 mg/m3, wielkość emisji na wylocie z komina będzie wynosiła odpowiednio 150 i 300 mg/m3, co dalece odbiega od normowanej wartości 40 mg/m3.
Kolejną barierą w wykorzystaniu takiego rozwiązania jest brak możliwości kontroli użytkowanych urządzeń, ponieważ jedyną drogą weryfikacji w tym przypadku, czy dane urządzenie spełnia wymagane normy byłby pomiar emisji na kominie, co jest niemożliwe ze względów prawnych (brak odpowiednich norm) i technicznych (brak króćców pomiarowych na kominach).
Zgodnie z zapisami uchwały antysmogowej dla województwa śląskiego, dopuszczono do stosowania instalacje z ręcznym załadunkiem paliwa, w których następuje spalanie paliw stałych.
Zapisy dotyczące wsparcia finansowego dla właścicieli lub użytkowników instalacji nie znajdują się w treści uchwały antysmogowej, ponieważ wykraczają one poza zakres art. 96 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
W opracowywaniu założeń do uchwały antysmogowej dla województwa śląskiego brali udział członkowie Zespołu roboczego ds. ograniczania niskiej emisji powołanego przez Marszałka Województwa Śląskiego, którzy reprezentowali zarówno stronę społeczną, jak i środowisko naukowe oraz samorządowe. Zespół został podzielony na trzy grupy robocze: techniczną, edukacyjną i samorządową. W każdej grupie znaleźli się eksperci z danej dziedziny, dzięki czemu udało się wypracować założenia na ten czas najbardziej optymalne, uwzględniające zasady zrównoważonego rozwoju, proporcjonalności, sprawiedliwości społecznej, umożliwiające osiągnięcie celu uchwały.
Prawidłowa obsługa urządzenia grzewczego znajduje się zawsze w instrukcji, czy dokumentacji techniczno-rozruchowej dołączanej do każdej zakupionej instalacji. Ponadto na stronach producentów tych urządzeń niejednokrotnie zamieszczane są filmy z dokładnym instruktażem lub oferowana jest profesjonalna pomoc z ich strony. Poszczególne urządzenia charakteryzują się określoną specyfikacją, dlatego do każdego należy podchodzić indywidualnie, przez co nie jest możliwe podejmowanie działań ze strony Województwa Śląskiego w tym zakresie.
Ze swojej strony Województwo Śląskie podjęło i nadal podejmuje szereg działań edukacyjno-informacyjnych. Między innymi w ramach kampanii społecznej wytworzono filmy edukacyjne, infografiki, ulotki dotyczące szkodliwości spalania złej jakości paliw, używania wysokoemisyjnych urządzeń grzewczych, możliwości podjęcia działań przez każdego mieszkańca w kierunku poprawy jakości powietrza, wskazówek, jak zachować się podczas alarmu smogowego, których dystrybucja odbywa się w sposób ciągły. Zorganizowano konferencję regionalną o charakterze szkoleniowo-warsztatowym dla przedstawicieli samorządów i straży miejskich oraz gminnych nt. realizacji Programu ochrony powietrza oraz uchwały antysmogowej. Opracowano „Przewodnik dla pracowników gmin i straży miejskich. Aktywne wdrażanie zapisów uchwały antysmogowej w województwie śląskim”. Zorganizowano dwuczęściową konferencję wspartą kampanią promocyjną w ramach akcji społecznej „Oddychać po ludzku”. Zorganizowano konferencję szkoleniową dla pracowników miejskich i gminnych „Ograniczyć smog poprzez skuteczną kontrolę instalacji grzewczych do 1 MW na paliwa stałe”. Ponadto uruchomiono podstronę internetową „Śląskie. Pełne czystej energii” (http://www.powietrze.slaskie.pl), gdzie zamieszczane są na bieżąco informacje o stanie jakości powietrza, projektach i inicjatywach realizowanych w województwie śląskim oraz we współpracy z innymi regionami.

Otrzymują:		Adresat,
(do wiadomości)	kopia a/a.