Załącznik do uchwały nr 520/145/III/2008
Zarządu Województwa Śląskiego
z dnia 18.03.2008 r.

ZAŁOŻENIA DO OPRACOWANIA 
PROGRAMU PRAC URZĄDZENIOWO-ROLNYCH
DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

______________________________________________________________________________
Wydział Geodezji, Kartografii i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego oraz Częstochowskie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w Częstochowie

SPIS TREŚCI

PODSTAWA PRAWNA DO OPRACOWANIA ZAŁOŻEŃ..................................................3
WSTĘP......................................................................................................................................4
POJĘCIA I DEFINICJE Z ZAKRESU URZĄDZEŃ ROLNYCH..........................................5
SCHEMAT OPRACOWANIA ROGRAMU PRAC URZĄDZENIOWO-ROLNYCH..........8
ZASADY OPRACOWANIA PROGRAMU PRAC URZĄDZENIOWO-ROLNYCH...........9
I.	Prace przygotowawcze.............................................................................................9
II.	Inwentaryzacja stanu istniejącego..........................................................................10
III.	Analiza stanu istniejącego......................................................................................10
IV.	Ustalenia programu prac urządzeniowo-rolnych...................................................15
V.	Wytyczne ogólne....................................................................................................17
VI.	Wytyczne do cyfrowego opracowania kartograficznego.......................................18
VII.	Rozwarstwienie obiektów......................................................................................19
WYKAZ TABEL.....................................................................................................................21
WZORY TABEL.....................................................................................................................23

PODSTAWA PRAWNA DO OPRACOWANIA ZAŁOŻEŃ

1.	Ustawa z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 240 poz.2027 z póź. zm.);
2.	Ustawa z dnia 20.04.2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. z 2004 r. nr 116, poz. 1206 z póź. zm.);
3.	Ustawa z dnia 26.03.1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. nr 178, poz. 1749 z póź. zm.);
4.	Ustawa z dnia 03.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. nr 121, poz. 1266 z póź. zm.);
5.	Ustawa z dnia 08.06.2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz. U. z 2001 r. nr 73, poz. 764 z póź. zm.);
6.	Ustawa z dnia 11.04.2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2003 r. nr 64, poz. 592);
7.	Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454);
8.	Spójna polityka strukturalna rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa. Dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 13.07.1999 r., Warszawa lipiec 1999 r.

WSTĘP

Rolnictwo charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem regionalnym, niekorzystną strukturą agrarną zachowującą w większości tradycyjny charakter. Zadecydowały o tym czynniki historyczne, przyrodnicze i ekonomiczno-społeczne oraz w dużym stopniu tradycja.

Słabością polskiego rolnictwa jest rozdrobnienie struktury obszarowej gospodarstw. Struktura obszarowa gospodarstw rolnych wykazuje znaczne zróżnicowanie regionalne. 

W tej sytuacji zasadniczym celem rozwoju obszarów wiejskich musi być dokonanie w nim wszechstronnych zmian strukturalnych, które umożliwią między innymi kształtowanie właściwej struktury agrarnej w tym struktury obszarowej gospodarstw. Na poprawę struktury agrarnej w istotny sposób będą wpływały: obrót ziemią, scalenie i wymiana gruntów, sprzyjanie osadnictwu na gruntach Skarbu Państwa z możliwością zamiany nieruchomości, preferencje w zakupie ziemi z Agencji Nieruchomości Rolnych, system rent strukturalnych oraz tworzenie grup producenckich.

Podstawowym celem niniejszych wytycznych jest określenie niezbędnych działań, których realizacja powinna wpływać na zrównoważony rozwój obszarów wiejskich w gminie poprzez: 
-	poprawę struktury agrarnej i funkcjonowania gospodarstw rolnych,
-	poprawę warunków życia i pracy ludności rolniczej,
-	ochronę i kształtowanie środowiska przyrodniczego.

	POJĘCIA I DEFINICJE Z ZAKRESU URZĄDZEŃ ROLNYCH

- Urządzenia rolne › system planowanych zabiegów technicznych i organizacyjnych uwzględniający uwarunkowania przyrodnicze, ekonomiczne i społeczne, mający na celu dostosowanie struktury przestrzennej danego obszaru do potrzeb racjonalnej organizacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej.
- Obszar wiejski › jest to terytorium pozostające poza granicami administracyjnymi miast. 
- Rolnicza przestrzeń produkcyjna › część terenów wiejskich, bezpośrednio związana 
z procesem produkcji rolniczej. 
- Organizacja rolniczej przestrzeni produkcyjnej › całokształt działalności zmierzającej 
do optymalnego wykorzystania określonej przestrzeni do celów produkcji rolniczej. 
- Rozłóg gruntów › przestrzenne rozmieszczenie użytków gruntowych, działek i pól uprawnych względem działki siedliskowej (zagrodowej) lub ośrodka gospodarczego. 
- Siedlisko › zagrodowa działka budowlana, wyodrębniona działka gruntu lub jej część obejmująca budynki mieszkalne i gospodarcze gospodarstwa rolnego, przestrzeń komunikacyjną (podwórze dojazdy) oraz ogród przydomowy 
- Scalenie gruntów rolnych i leśnych › tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów 
i gruntów leśnych; likwidację rozdrobnienia i rozproszenia gruntów, szachownicy gruntów; racjonalne ukształtowani rozłogów gruntów; dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg, rzeźby terenu. 
- Szachownica gruntów › nieprawidłowy układ gruntów, polegający na rozrzuceniu na dużym obszarze działek należących do jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy działkami innych gospodarstw. 
- Rozdrobnienie gruntów › występowanie gruntów w wielu powierzchniowo małych konturach lub działkach ewidencyjnych. 
- Rozproszenie gruntów › występowanie na danym obszarze gruntów, w wielu od siebie oddalonych działkach, należących do tej samej osoby fizycznej lub prawnej. 
- Transformacja gruntów ornych na użytki zielone (łąki i pastwiska) › zmiana sposobu użytkowania gruntów ornych (zwłaszcza nadmiernie wilgotnych). 
- Wymiana gruntów › działanie mające na celu uzyskanie racjonalnego ukształtowania rozłogów gruntów rolnych na zgodny wniosek właścicieli (zarządców użytkowników) tych gruntów. 
- Melioracje wodne › zabiegi techniczne mające na celu dostosowanie właściwości gleb 
do wymagań ekologicznych określonych roślin poprzez regulację stosunków wodnych:
a)	melioracje podstawowe › regulacja rzek, budowa ujęć do poboru wody, zabezpieczeń przeciwpowodziowych, kanałów, zbiorników wodnych,
b)	melioracje szczegółowe › odwadnianie (gleb stale lub okresowo mających nadmierną wilgotność) lub nawadniane (gleb zbyt suchych) siecią kanałów, rowów, drenów. 
- Melioracje agrotechniczne (agromelioracje) › polepszenie żyzności gleby i zwiększenie plonów poprzez regulowanie zawartości wody i powietrza w glebie zabiegami uprawowymi (orka wzdłuż warstwic, tarasowanie stoków itp.). 
- Melioracje fitotechniczne › poprawa warunków uprawy gleby i warunków wodnych przez zakładanie upraw roślin drzewiastych i krzewiastych (leśne pasy wiatrochronne, zadrzewienia śródpolne, zalesianie nieużytków, wydm, stoków, zlewni potoków górskich, zalesianie 
i zakrzewianie brzegów cieków wodnych. 
- Melioracje biologiczne (fitomelioracje) › poprawa stosunków mikroklimatycznych 
i produktywności gleby przez wprowadzenie odpowiedniej roślinności zasilającej glebę nawozami mineralnymi i polepszającej naturalne zdolności produkcyjne siedlisk. 
- Rekultywacja gruntów › działalność polegająca na przywracaniu wartości użytkowej lub przyrodniczej gruntom, zdewastowanym i zdegradowanym:
a)	rekultywacja techniczna (podstawowa) › ukształtowanie rzeźby terenu, uregulowanie stosunków wodnych, odtwarzanie gleby metodami technicznymi (pokrycie gruntów toksycznych warstwą gleby), budowa dróg dojazdowych, umocnienie skarp,
b)	rekultywacja biologiczna › stosowanie zabiegów mających na celu wytworzenie 
na powierzchni nieużytku warstwy gleby np. uprawa mechaniczna, nawożenie, wprowadzenie roślin próchnicotwórczych. 
- Grunty zdewastowane › grunty, które całkowicie utraciły swą wartość użytkową rolniczą lub leśną w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności rolniczej. 
- Grunty zdegradowane › grunty, których rolnicza lub leśna wartość użytkowa zmalała, 
w szczególności w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności rolniczej. 
- Grunty odłogowane › powierzchnie gruntów ornych nie dające plonów, które co najmniej przez dwa lata nie były uprawiane. 
- Zabiegi przeciwerozyjne › zabiegi techniczne (tarasowanie pól, budowa rowów, drenaż zboczy, zalesianie, zadrzewianie, zadarnianie), agrotechniczne i urządzeniowo-rolne (właściwa organizacja rolniczej przestrzeni produkcyjnej) przeciwdziałające erozji wodnej i wietrznej gleb. 
- Obszar zalewowy › obszar zalewany wodami rzeki w okresie wysokich jej stanów (wezbrań) może być zabezpieczony od zalewów przez obwałowania. 
- Ochrona środowiska i krajobrazu › działania zmierzające do ochrony elementów przyrodniczych (woda, powietrze, gleba) i krajobrazu, znajdujących się zarówno w stanie naturalnym jak i zmienionym przez człowieka, celem zachowania lub przywrócenia równowagi przyrodniczej (ochrona przyrody, krajobrazu i dziedzictwa kulturowego). 
- Kształtowanie krajobrazu › racjonalne i planowane oddziaływanie na cechy i komponenty przyrodnicze i społeczno-ekonomiczne krajobrazu w kierunku optymalnego wykorzystania jego walorów estetycznych i ekonomicznych. 
- Obszar chroniony › system obszarów tworzonych dla zachowania naturalnego układu przyrodniczego kraju i zabezpieczenia wybranych obszarów przed działalnością gospodarczą człowieka poprzez objęcie ich ochroną prawną w formie: parków narodowych, parków krajobrazowych, rezerwatów przyrody, obszarów chronionego krajobrazu. 
- Drogi transportu rolnego (drogi publiczne-ogólnodostępne) › drogi, którymi odbywa 
się transport związany z produkcją rolną.
- Granica rolno-leśna › linia zamykająca kontur gruntowy, określający aktualny 
i perspektywiczny sposób rolniczego lub leśnego użytkowania gruntów. Na jej przebieg mają wpływ: wartość bonitacyjna gruntów, granice naturalne i fizjograficzne. 
- Różniczanie › rolnicy posiadający działki siedliskowe w innym obrębie ewidencyjnym 
niż pozostałe grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. 
- Gospodarstwo rolne › grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem jeśli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, z prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. 
- Gospodarstwo agroturystyczne › gospodarstwo rolne prowadzące działalność turystyczną (zakwaterowanie, gastronomia, rekreacja, udział w pracach gospodarskich, rzemiośle artystycznym, obrzędach ludowych, przygotowaniu potraw regionalnych itp.).

SCHEMAT OPRACOWANIA PROGRAMU PRAC URZĄDZENIOWO - ROLNYCH

•	Nawiązanie współpracy z urzędami gmin i sołectwami.
•	Pozyskanie materiałów źródłowych.

PRACE PRZYGOTOWAWCZE

INWENTARYZACJA STANU ISTNIEJĄCEGO

ANALIZA STANU ISTNIEJĄCEGO

•	Gmina na tle powiatu i województwa.
•	Zróżnicowanie gminy pod względem demograficznym i poziomu bezrobocia.
•	Walory środowiska przyrodniczego.
•	Organizacja rolniczej przestrzeni produkcyjnej.
•	Wyposażenie gminy w infrastrukturę techniczną..
•	Produkcja rolnicza.
•	Obsługa rolnictwa.
•	Infrastruktura społeczna.
•	Wnioski z analizy stanu istniejącego.

USTALENIA PROGRAMU PRAC URZĄDZENIOWO-ROLNYCH

•	Kierunki rozwoju rolniczej przestrzeni produkcyjnej.
•	Gospodarka wodna.
•	Kształtowanie krajobrazu.
•	Gospodarka gruntami i poprawa struktury agrarnej.
•	Poprawa rozłogów gospodarstw rolnych.
•	Kierunki rozwoju produkcji rolniczej.
•	Zestawienie zaplanowanych prac urządzeniowo- rolnych w tym:
- Ustalenie rodzaju i zakresu niezbędnych zabiegów urządzeniowo-rolnych na poszczególnych wsiach
       (ze wskazaniem źródeł finansowania),
- Ustalenie kolejności wykonywania zabiegów urządzeniowo-rolnych.

KONSULTACJA SPOŁECZNA PROGRAMU PRAC URZĄDZENIOWO-ROLNYCH

OPRACOWANIE PROJEKTU PROGRAMU PRAC URZĄDZENIOWO-ROLNYCH

•	Opracowanie wniosków na podstawie Analizy stanu istniejącego i Ustaleń programu prac urządzeniowo-rolnych.
•	Opracowanie map przeglądowych, w formie cyfrowej i drukowanej, w zakresach:
	- Gospodarka wodna
	- Sieć drogowa
	- Zalesienia i zadrzewienia
	- Zainwestowanie terenu
	- Poprawa warunków wodnych i gospodarka wodna
	- Planowana modernizacja sieci dróg transportu rolnego
	- Krajobraz przyrodniczy oraz jego ochrona
	- Planowane wyłączenie użytków rolnych z produkcji rolnej
	- Program prac urządzeniowo-rolnych

•	Inwentaryzacja terenowa w zakresie:
	- lasów,
	- terenów zdewastowanych i zaniedbanych,
	- zadrzewień i zakrzewień,
	- dróg,
	- rowów,
	- terenów podmokłych i oczek wodnych.
•	Wykonanie dokumentacji fotograficznej w w/w zakresie.

OPRACOWANIE PROGRAMU PRAC URZĄDZENIOWO-ROLNYCH

KONSULTACJE SPOŁECZNE

ZASADY OPRACOWANIA PROGRAMU PRAC URZĄDZENIOWO-ROLNYCH

Prace związane z opracowaniem programu prac urządzeniowo – rolnych gminy należy przeprowadzić w czterech etapach:
I. Prace przygotowawcze
II. Inwentaryzacja stanu istniejącego
III. Analiza stanu istniejącego
IV. Ustalenia programu prac urządzeniowo – rolnych.

I Prace przygotowawcze.

W trakcie prac przygotowawczych należy pozyskać następujące materiały:
1. Skrócone wypisy z operatu ewidencji gruntów i budynków;
2. Mapy ewidencji gruntów i budynków;
3. Plan Zagospodarowania Przestrzennego Gminy (w przypadku braku Planu– Studium 
    Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy);
4. Granica Rolno – Leśna;
5. Istniejące opracowania dotyczące gminy (np. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy, Strategia 
    Rozwoju Gminy, Gminny Program Ochrony Środowiska, itd.);
6. Zasoby, wydobycie złóż i kopalin naturalnych;
7. Liczba ludności ogółem w obrębach, struktura wiekowa, zatrudnienie w rolnictwie, poziom 
    wykształcenia ludności rolniczej, obszary i obiekty chronione, infrastruktura 
    techniczna, struktura upraw, produkcja zwierzęca, wyposażenie w urządzenia obsługi 
    rolnictwa, wyposażenia gminy w infrastrukturę społeczną;
8. Przebieg i zasięg działania urządzeń melioracji wodnych podstawowych i szczegółowych;
9. Zasięg działania terenów zalewowych;
10. Dzierżawy gruntów;
11. Obiekty zabytkowe oraz obszary i obiekty chronione.

II. Inwentaryzacja stanu istniejącego

W trakcie inwentaryzacji terenowej na kopii mapy ewidencji gruntów i budynków należy:
- zaznaczyć lasy nieujawnione w operacie ewidencji gruntów i budynków,
- zaznaczyć tereny zdewastowane, zaniedbane,
- zaznaczyć zadrzewienia i zakrzewienia śródpolne, przydrożne, wzdłuż rowów,
- określić drogi aktualnie nieistniejące w terenie a ujawnione w operacie ewidencji gruntów i budynków,
- zlokalizować drogi istniejące w terenie a nieujawnione w operacie ewidencji gruntów
i budynków,
- określić stan techniczny i rodzaj nawierzchni dróg istniejących,
- określić stan techniczny rowów,
- zlokalizować tereny podmokłe, oczka wodne,
- wykonać dokumentację fotograficzną dla wyżej wymienionych miejsc.
W przypadku nie uzyskania danych z Urzędu Gminy na temat:
- zatrudnienia i poziomu wykształcenia ludności rolniczej,
- plonów podstawowych upraw,
- produkcji zwierzęcej,
- wyposażenia w mechaniczną siłę pociągową w gospodarstwach rolnych,
w trakcie przeprowadzania inwentaryzacji terenowej należy przeprowadzić wywiad z sołtysem lub przedstawicielem wsi i sporządzić notatkę służbową.

III. Analiza stanu istniejącego

Na podstawie danych pozyskanych w I etapie prac technicznych i danych z inwentaryzacji terenowej z II etapu należy dokonać analizy stanu istniejącego w zakresie następujących zagadnień:
1.  Gmina na tle powiatu i województwa 
Przedstawić ogólna charakterystykę gminy z uwzględnieniem:
- położenia geograficznego i administracyjnego,
- ilości obrębów,
- ilości sołectw,
- obszaru,
- ukształtowania terenu,
- klimatu i gleb.
TABELA NR 1-(Gmina na tle powiatu i województwa)

2. Zróżnicowanie gminy pod względem demograficznym i poziomu bezrobocia  

Określić stan i strukturę ludności wiejskiej poprzez ustalenie:
- gęstości zaludnienia w poszczególnych obrębach,
- struktury wiekowej ludności wiejskiej,
- struktury zatrudnienia w rolnictwie,
- poziomu wykształcenia ludności rolniczej,
- poziomu i struktury bezrobocia.
TABELA NR 2-(Powierzchnia i ludność gminy)
TABELA NR 3-(Struktura wiekowa ludności) + kartogram (gęstość zaludnienia)
TABELA NR 4-(Zatrudnienie w rolnictwie ) + kartogram (ludność rolnicza w wieku produkcyjnym))
TABELA NR 5-(Poziom wykształcenia ludności rolniczej) + kartogram (poziom wykształcenia zatrudnionych w rolnictwie w % ludności rolniczej z wykształceniem średnim i wyższym)
TABELA NR 6-(Bezrobotni w grupach wiekowych)
TABELA NR 7-(Bezrobotni wg wykształcenia)

3. Walory środowiska przyrodniczego

Charakterystyka przyrodnicza gminy powinna zawierać informacje na temat:
- ukształtowania powierzchni,
- zasobów surowców naturalnych,
- sieci wód z określeniem ich zlewni,
- klimatu,
- ochrony przyrody i krajobrazu (użytki ekologiczne, pomniki przyrody),
- lesistości,
- oceny przydatności obszarów wiejskich dla rozwoju rolnictwa w tym:
•	jakość środowiska glebowego,
•	waloryzacji jakości gleb.
TABELA NR 8- (Powierzchnia wód otwartych i sieci rzek)
TABELA NR 9-(Obszary i obiekty chronione)
TABELA NR 10-(Powierzchnia lasów i lesistość) + kartogram (aktualna lesistość z uwzględnieniem lasów zinwentaryzowanych a nie ujawnionych w ewidencji gruntów)
TABELA NR 11-(Gleboznawcza klasyfikacja gruntów)
TABELA NR 12-(Charakterystyka jakości użytków rolnych) + kartogram (udział gleb dobrych w powierzchni użytków rolnych)
TABELA NR 13-(Waloryzacja jakości gleb) + kartogram (jakość gleb wg punktacji określona metodą IUNG w Puławach)

4. Organizacja rolniczej przestrzeni produkcyjnej

Dokonać analizy w zakresie:
	- użytkowania gruntów wraz z charakterystyką gruntów odłogowanych,
- władania gruntami ogółem,
- władania i użytkowania w sektorze publicznym i prywatnym,
- władania użytkami rolnymi,
- struktury gospodarstw rolnych w sektorze prywatnym (struktury obszarowej i ilościowej 
  gospodarstw rolnych, rozdrobnienia gruntów w gospodarstwach rolnych, struktury 
  gruntów dzierżawionych przez rolników - wg ewidencji gruntów).
TABELA NR 14-(Struktura użytkowania gruntów ogółem)+ kartogram (udział użytków rolnych w powierzchni ogólnej obrębów) + kartogram (udział gruntów ornych w powierzchni użytków rolnych) + kartogram (kierunki użytkowania ziemi)
TABELA NR 15-(Struktura władania gruntami wg rejestru ewidencji gruntów) + kartogram (udział sektora publicznego w strukturze władania gruntami) + kartogram (udział gruntów Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa w ogólnej powierzchni obrębów)
TABELA NR 16-(Struktura użytkowania gruntów w sektorze publicznym)
TABELA NR 17-(Struktura użytkowania gruntów w sektorze prywatnym)
TABELA NR 18-(Charakterystyka gruntów odłogowanych
TABELA NR 19-(Struktura władania użytkami rolnymi ogółem) + kartogram (władanie użytkami rolnymi)
TABELA NR 20-(Struktura ilościowa gospodarstw w grupach obszarowych) + kartogram (średnia powierzchnia gospodarstw w obrębie wg gruntów własnych i dzierżawionych) + kartogram (udział liczby gospodarstw o określonej wielkości w ogólnej liczbie gospodarstw rolnych wg gruntów własnych i dzierżawionych) + kartogram (udział powierzchni gospodarstw o określonej wielkości w ogólnej liczbie gospodarstw rolnych wg gruntów własnych i dzierżawionych)
TABELA NR 21-(Rozdrobnienie gruntów gospodarstw w grupach obszarowych) + kartogram (średnia liczba działek ewidencyjnych w gospodarstwach rolnych wg gruntów własnych i dzierżawionych) + kartogram (średnia powierzchnia działek ewidencyjnych w gospodarstwach rolnych wg gruntów własnych i dzierżawionych)
TABELA NR 22-(Wskaźnik rozdrobnienia średniego gospodarstwa w obrębie)
TABELA NR 23-(Struktura gruntów dzierżawionych przez rolników).

5.  Wyposażenie gminy w infrastrukturę techniczną

Dokonać analizy w zakresie stanu zaopatrzenia gminy:
- w sieć wodociągową
- w sieć kanalizacyjną
- w sieć telefoniczną
- w sieć elektroenergetyczną
- w sieć gazową
Ocenić gospodarowanie odpadami stałymi.
Scharakteryzować wyposażenie rolniczej przestrzeni produkcyjnej w zakresie:
- melioracji podstawowych
- terenów zalewowych,
- melioracji szczegółowych
- dróg transportu rolnego
TABELA NR 24-(Wyposażenie w infrastrukturę techniczną)
TABELA NR 25-(Stan melioracji podstawowych)
TABELA NR 26-(Stan melioracji szczegółowych)
TABELA NR 27-(Drogi transportu rolnego - stan istniejący) + kartogram (gęstość sieci dróg transportu rolnego)

6. Produkcja rolnicza

Dokonać analizy w strukturze zasiewów i wysokości plonów uzyskanych w poszczególnych obrębach.
TABELA NR 28-(Plony podstawowych upraw) 
TABELA NR 29-(Struktura upraw)
TABELA NR 30-(Produkcja zwierzęca) 
TABELA NR 31-(Obsada inwentarza) + kartogram (obsada inwentarza w sztukach dużych na 100 ha użytków rolnych)

7. Obsługa rolnictwa

Ustalić stan wyposażenia gospodarstw w sprzęt mechaniczny tj. ciągniki rolnicze, kombajny zbożowe, stan wyposażenia gminy w urządzenia obsługi rolnictwa tj. punkty zaopatrzenia, punkty skupu, zakłady rolno-spożywcze.
TABELA NR 32-(Wyposażenie w mechaniczną siłę pociągową w gospodarstwach rolnych) + kartogram (mechaniczna obsługa pól w gospodarstwach rolnych (ilość hektarów użytków rolnych na 1 ciągnik przeliczeniowy)
TABELA NR 33-(Wyposażenie gminy w urządzenia obsługi rolnictwa) + kartogram (Wyposażenie gminy w urządzenia obsługi rolnictwa)

8. Infrastruktura społeczna

Ustalić ilość szkół, przedszkoli, bibliotek, urzędów parafialnych i pocztowych, Ochotniczych Straży Pożarnych, przychodni i gabinetów lekarskich, aptek, świetlic wiejskich, i sklepów w gminie.
TABELA NR 34-(Wyposażenie gminy w infrastrukturę społeczną) + kartogram (Wyposażenie gminy w infrastrukturę społeczną)

9. Wnioski z analizy stanu istniejącego

Opracować wnioski w zakresie:
- demografii,
- środowiska przyrodniczego,
- organizacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej,
- infrastruktury technicznej,
- obsługi rolnictwa,
- infrastruktury społecznej.

IV. Ustalenia programu prac urządzeniowo – rolnych

W ramach realizacji IV etapu należy opracować mapy konsultacyjne, które powinny zawierać informacje o drogach (stan techniczny i rodzaj nawierzchni), informacje o rowach (stan techniczny), informacje  na temat zalesień gruntów. Tak opracowane mapy powinny zostać przedłożone do konsultacji społecznych z udziałem przedstawicieli wsi (rady sołeckie) oraz pracowników Urzędu Gminy. Ustalić należy koncepcję dotyczącą modernizacji sieci drogowej, sieci rowów, terenów do rekultywacji (zalesienia gruntów, wyrobiska poeksploatacyjne).
Na podstawie inwentaryzacji stanu istniejącego oraz wniosków z analizy warunków przyrodniczych rolniczej przestrzeni produkcyjnej, warunków społeczno – gospodarczych, infrastruktury technicznej rolniczej przestrzeni produkcyjnej opracowanych w III etapie prac urządzeniowo-rolnych dotyczących gminy należy opracować następujące zagadnienia:

1. Kierunki rozwoju rolniczej przestrzeni produkcyjnej gminy
Wskazać powiązania programu prac urządzeniowo – rolnymi z innymi opracowaniami planistycznymi dotyczących gminy. Wykazać słabe i mocne strony rolniczej przestrzeni produkcyjnej, opisać zagrożenia, uwypuklić szanse rozwoju gminy. Określić potrzeby na prace urządzeniowo – rolne, ich rodzaj i zakres.

2. Gospodarka wodna:
- melioracji podstawowych,
- melioracji szczegółowych.
TABELA NR 35-(Stan i potrzeby melioracji podstawowych)
TABELA NR 36-(Stan i potrzeby melioracji szczegółowych)
3. Kształtowanie krajobrazu:
- walory przyrodniczo-krajobrazowe,
- zalesienia gruntów,
- zadrzewienia i zakrzewienia.
TABELA NR 37-(Obszar gruntów planowanych do zalesienia)
TABELA NR 38-(Lesistość obecna i prognozowana)

4. Gospodarka gruntami i poprawa struktury agrarnej:
- wyłączenia gruntów z użytkowania rolniczego,
- kształtowanie struktury obszarowej gospodarstw.
TABELA NR 39-(Planowana powierzchnia użytków rolnych)

5. Poprawa rozłogów gospodarstw rolnych:
- scalenia gruntów, kartogram (stopień zapotrzebowania na prace scaleniowe)
- drogi transportu rolnego.
TABELA NR 40-(Wykaz dróg planowanych do przebudowy)
TABELA NR 41-(Planowana przebudowa lub modernizacja sieci dróg transportu rolnego)
TABELA NR 42-(Gęstość planowanej sieci dróg transportu rolnego o trwałej nawierzchni)
6. Kierunki rozwoju produkcji rolnej:
- produkcja roślinna,
- produkcja zwierzęca.

7. Zestawienie zaplanowanych prac urządzeniowo – rolnych
- ustalenia rodzaju i zakresu niezbędnych zabiegów urządzeniowo – rolnych,
- ocena rozmiaru potrzeb wykonania prac urządzeniowo – rolnych,
- ogólne koszty niezbędnych prac urządzeniowo – rolnych,
- źródła finansowania prac urządzeniowo – rolnych.
TABELA NR 43-(Uczestnicy spotkań konsultacyjnych)
TABELA NR 44-(Wykaz gospodarstw do objęcia projektami programu prac urządzeniowo - rolnych)
TABELA NR 45-(Rodzaj i zakres niezbędnych zabiegów urządzeniowo – rolnych) + kartogram (stopień zapotrzebowania na prace urządzeniowo-rolne)
TABELA NR 46-(Koszt podstawowych zabiegów urządzeniowo – rolnych)
TABELA NR 47-(Planowane źródła finansowania prac urządzeniowo - rolnych)

V. Wytyczne ogólne

Końcowym efektem opracowania programu prac urządzeniowo – rolnych dla gminy powinno być kompendium w zakresie:
- treści zagadnień z III i IV etapu, 
- tabel,
- kartogramów, diagramów i dokumentacji zdjęciowej dla istotnych elementów programu 
   prac urządzeniowo – rolnych (niezależnych od części tabelarycznej),
- map przeglądowych (dla całej gminy) w tematach:
			1. Gospodarka wodna
			2. Sieć drogowa
			3. Zalesienia i zadrzewienia
			4. Zainwestowanie terenu
			5. Poprawa warunków wodnych i gospodarka wodna
			6. Planowana modernizacja sieci dróg transportu rolnego
			7. Krajobraz przyrodniczy oraz jego ochrona
			8 Planowane wyłączenie użytków rolnych z produkcji rolnej
			9. Program prac urządzeniowo-rolnych

Opracowanie należy wykonać w dwóch jednolitych egzemplarzach w postaci papierowej oraz dwóch kopiach w postaci elektronicznej. Wszelkie załączone w opracowaniu kopie dokumentów poświadczyć za zgodność z oryginałem.
W opracowaniu należy podać:
- autorów opracowania,
- aktualne podstawy prawne,
- źródła pozyskanych informacji wg stanu na dzień,
- lokalizację dokumentacji fotograficznej,
Do wykonania powyższego opracowania należy:
- przy redagowaniu podstawowego tekstu przyjąć czcionkę Times New Roman rozmiar 12,
- tekst wyjustować,
- w stopce umieścić nazwę jednostki oraz nazwę gminy,
- sporządzić spis treści, wykaz tabel, rysunków, map.

VI. Wytyczne do cyfrowego opracowania kartograficznego

1.	W opracowaniu należy określić źródła uzyskania wszystkich danych wektorowych.
2.	Dla danych wektorowych należy przyjąć PUWG lub układ współrzędnych „1965”.
3.	Obiekty przestrzeni geograficznej w postaci wektorowej przekazać w postaci odrębnych plików shape z odpowiednimi atrybutami albo plików dgn/dwg lub dxf. o rozwarstwieniu zgodnym 
z załącznikiem.
4.	Istotne dla programu prac urządzeniowo-rolnych obiekty przestrzeni geograficznej występujące 
w planach zagospodarowania przestrzennego, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub innych źródłach a niewymienione w załączonym rozwarstwieniu należy zapisywać w odpowiednich tematycznie plikach dgn na kolejnych warstwach. Dokładny opis zawartości plików należy dołączyć do opracowania w postaci pliku txt/doc.
5.	W przekazywanych plikach dgn z obiektami geograficznymi nie używać w symbolizacji szrafur.
6.	Wymagane w wytycznych mapy tematyczne należy opracować w odrębnych plikach 
i wydrukować w skalach. Dla każdej mapy przygotować opis warstw jakie zawiera plik dgn/dxf 
i zapisać go w pliku. txt/doc.
7.	Każda mapa powinna zawierać tytuł, nazwę gminy, skalę mapy, legendę umieszczoną 
z prawej strony arkusza, ramkę z informacją o nazwie opracowania, wykonawcy i dacie opracowania umieszczoną w prawym dolnym narożniku mapy.
8.	Należy zachować jednolity układ graficzny wszystkich map, takie same rodzaje i wielkości czcionek użytych w tytułach i legendach dla wszystkich map.
9.	Na mapach umieścić nazwy sąsiednich gmin.
10.	W przypadku wykorzystania plików rastrowych jako źródła danych wektorowych, należy załączyć 
je w formacie geotiff lub JPG z georeferencjami, do odpowiedniego układu współrzędnych.
11.	Załączyć w miarę potrzeb wykaz współrzędnych punktów pomiarowych do lokalizacji obiektów 
w postaci arkusza Excel, zawierającego: nr punktu, współrzędną X, współrzędną Y, nr zdjęcia.
12.	Wszystkie dane zapisać na płycie CD-R. Okładka i opis płyty powinny zawierać nazwę opracowania, nazwę wykonawcy i zleceniodawcy, datę opracowania. Okładka płyty powinna zawierać dodatkowo opis zawartości płyty

VII. Rozwarstwienie obiektów

L.p.	Nazwa pliku /dgn/dxf	Nazwa obiektu	Typ obiektu	Numer poziomu i nazwa warstwy CAD
(skrót nazwy-opis skrótu w pliku txt,doc)	Opis/Tekst	
1	Granice 	granice gminy	obszar	1- granice gminy	nazwa gminy	
		granice obrębów	obszar	2- granice obrębów	nazwa obręb.	
	Zalesienie	zalesienie gruntów	obszar	1 -    lasy ujawnione w ewidencji gruntów 	LS	
				2 -    lasy z inwentaryzacji 	LS_INW	
				3 -    zadrzewienia i zakrzewienia ujawnione w ewidencji gruntów	LZ	
				4 -    zadrzewienia i zakrzewienia z inwentaryzacji 	LZ_INW	
				5 -    projektowane zalesienia	LS_PROJ	
				6 -    projektowane zadrzewienia	LZ_PROJ	
			linia	7 -    zadrzewienia i zakrzewienia przydrożne istniejące 		
				8 - zadrzewienia i zakrzewienia przydrożne planowane		
3	Wody	wody stojące	obszar	1 -        wody stojące	WS	
				2 -        zbiorniki retencyjne projektowane	WS_PROJ	
		wody płynące	linia	3 -        cieki melioracji podstawowej	nazwy własne	
				4 -         cieki melioracji podstawowej do     modernizacji		
				5 -         cieki melioracji podstawowej projektowane		
		rowy	linia	6 -        rowy melioracji szczegółowej	 	
				7 -         rowy melioracji szczegółowej  do konserwacji		
				8 -     rowy melioracji szczegółowej  projektowane		
				9 -    istniejąca drenarka		
				10 -    drenarka do odbudowy		
				11 -    drenarka projektowana		
		przepusty	punkt	12 -    przepusty 	 	
				13 -    przepusty do odbudowy		
				14 -    przepusty projektowane		
		melioracja użytków	obszar	15 -    użytki zmeliorowane	MEL	
				16 -    użytki wymagające nowych melioracji	MEL_PROJ	
		tereny zalewowe	obszar	17 -    tereny zalewowe	TZ	
		źródła stałe	punkt	18 -    źródła	 	

4	Komunikacja	drogi	linia	1 -   drogi asfaltowe w dobrym stanie technicznym		
				2 -   drogi asfaltowe w złym stanie technicznym		
				3 -   drogi utwardzone w dobrym stanie technicznym		
				4 -   drogi utwardzone w złym stanie technicznym		
				5 -   drogi gruntuwe w dobrym stanie technicznym		
				6 -   drogi gruntowe w złym stanie technicznym		
				7 -   drogi do modernizacji  - nawierzchnia asfaltowa 		
				8 -   drogi do modernizacji  - nawierzchnia utwardzona 		
				9 -   drogi do modernizacji  - nawierzchnia profilowana gruntowa		
				10 -   drogi nowoprojektowane
  - nawierzchnia asfaltowa 		
				11 -    drogi nowoprojektowane
  - nawierzchnia utwardzona 		
				12 -   drogi nowoprojektowane
  - nawierzchnia profilowana gruntowa		
				13 -   drogi do likwidacji		
		kolej	linia	14 -   linie kolejowe		
5	Inwestycje	tereny zainwestowane	obszar	1 -   użytki rolne 	UR	
				2 -   tereny zabudowane	TR	
				3 -   planowane zainwestowanie	P_B	
6	Środowisko	tereny chronione	obszar	1 -   obszary chronionego krajobrazu	nazwa	
				2 -   parki krajobrazowe	obiektu i symbol	
				3 -   rezerwaty przyrody	 	
				4 -   użytki ekologiczne	 	
				5 -   zespoły przyrodniczo-krajobrazowe	 	
				6 -   tereny wskazane do ochrony prawnej	 	
			punkt	7 -   pomniki przyrody	 	
				8 -   stanowiska dokumentacyjne (archeologiczne)	 	
7	Zabytki	obiekty zabytkowe	obszar	1 -   strefa ochrony krajobrazu kulturowego	nazwa obiektu  i symbol	
				2 -   obiekty zabytkowe		
				3 -   tereny wskazane do ochrony prawnej		
8	Scalenia	obszary scalone	obszar			
9	PPUR	A	obszar	1 -   Wysoki stopień zapotrzebowania na prace urządzeniowo - rolne	A	
		B	obszar	2 -   Średni stopień zapotrzebowania na prace urządzeniowo - rolne	B	
		C	obszar	3 -   Niski stopień zapotrzebowania na prace urządzeniowo - rolne	C	
		zdjęcia	Punkt	4 -   numer zdjęcia	Numer zdjęcia	
			linia	5 -   kierunek zdjęcia		

WYKAZ TABEL STANOWIĄCYCH ZAŁĄCZNIKI DO PROGRAMU
PRAC URZĄDZENIOWO-ROLNYCH

TABELA NR 1-(Gmina na tle powiatu i województwa)
TABELA NR 2-(Powierzchnia i ludność gminy)
TABELA NR 3-(Struktura wiekowa ludności)
TABELA NR 4-(Zatrudnienie w rolnictwie)
TABELA NR 5-(Poziom wykształcenia ludności rolniczej)
TABELA NR 6-(Bezrobotni w grupach wiekowych)
TABELA NR 7-(Bezrobotni wg wykształcenia)
TABELA NR 8- (Powierzchnia wód otwartych i sieci rzek)
TABELA NR 9-(Obszary i obiekty chronione)
TABELA NR 10-(Powierzchnia lasów i lesistość)
TABELA NR 11-(Gleboznawcza klasyfikacja gruntów)
TABELA NR 12-(Charakterystyka jakości użytków rolnych)
TABELA NR 13-(Waloryzacja jakości gleb)
TABELA NR 14-(Struktura użytkowania gruntów ogółem)
TABELA NR 15-(Struktura władania gruntami)
TABELA NR 16-(Struktura użytkowania gruntów w sektorze publicznym)
TABELA NR 17-(Struktura użytkowania gruntów w sektorze prywatnym)
TABELA NR 18-(Charakterystyka gruntów odłogowanych)
TABELA NR 19-(Struktura władania użytkami rolnymi ogółem)
TABELA NR 20-(Struktura ilościowa gospodarstw w grupach obszarowych)
TABELA NR 21-(Rozdrobnienie gruntów gospodarstw w grupach obszarowych)
TABELA NR 22-(Wskaźnik rozdrobnienia średniego gospodarstwa w obrębie)
TABELA NR 23-(Struktura gruntów dzierżawionych przez rolników).
TABELA NR 24-(Wyposażenie w infrastrukturę techniczną)
TABELA NR 25-(Stan melioracji podstawowych)
TABELA NR 26-(Stan melioracji szczegółowych)
TABELA NR 27-(Drogi transportu rolnego - stan istniejący)
TABELA NR 28-(Plony podstawowych upraw) 
TABELA NR 29-(Struktura upraw)
TABELA NR 30-(Produkcja zwierzęca) 
TABELA NR 31-(Obsada inwentarza)
TABELA NR 32-(Wyposażenie w mechaniczną siłę pociągową w gospodarstwach rolnych)
TABELA NR 33-(Wyposażenie gminy w urządzenia obsługi rolnictwa)
TABELA NR 34-(Wyposażenie gminy w infrastrukturę społeczną)
TABELA NR 35-(Stan i potrzeby melioracji podstawowych)
TABELA NR 36-(Stan i potrzeby melioracji szczegółowych)
TABELA NR 37-(Obszar gruntów planowanych do zalesienia)
TABELA NR 38-(Lesistość obecna i prognozowana)
TABELA NR 39-(Planowana powierzchnia użytków rolnych)
TABELA NR 40-(Wykaz działek dróg planowanych do przebudowy)
TABELA NR 41-(Planowana przebudowa lub modernizacja sieci dróg transportu rolnego)
TABELA NR 42-(Gęstość planowanej sieci dróg transportu rolnego o trwałej nawierzchni)
TABELA NR 43-(Uczestnicy spotkań konsultacyjnych)
TABELA NR 44-(Wykaz gospodarstw do objęcia projektami programu prac urządzeniowo – 
    rolnych)
TABELA NR 45-(Rodzaj i zakres niezbędnych zabiegów urządzeniowo – rolnych)
TABELA NR 46-(Koszt podstawowych zabiegów urządzeniowo – rolnych)
TABELA NR 47-(Planowane źródła finansowania prac urządzeniowo - rolnych)

WZORY TABEL

Gmina ………………..
 na  tle województwa ……………………… i powiatu ………………..	
	Tabela 1	
Lp.	Wyszczególnienie	Gmina 
……………	Powiat
……………	Województwo
……………	
1.	2.	3.	4.	5.	
1.	Powierzchnia obszarów wiejskich (km²)				
2.	Odsetek powierzchni obszarów wiejskich województwa				
3.	Odsetek powierzchni obszarów wiejskich powiatu				
4.	Ludność wiejska (tys.)				
5.	Odsetek ogółu ludności wiejskiej województwa				
6.	Odsetek ogółu ludności wiejskiej powiatu				
7.	Gęstość zaludnienia obszarów wiejskich (osób/km²)				
8.	Stopa bezrobocia				
9.	Powierzchnia użytków rolnych ogółem (tys. ha)				
10.	W tym grunty orne (%)				
11.	Liczba indywidualnych gospodarstw rolnych				
12.	Udział zbóż w powierzchni upraw
ogółem (%)				
13.	Bydło (szt./100 ha UR)				
14.	Trzoda chlewna (szt./100 ha UR)				
15.	Lesistość (%)				
16.	Udział obszarów prawnie chronionych
w powierzchni ogólnej (%)				

Powierzchnia i ludność gminy …………………	
Tabela 2	
Lp.	Obręb	Powierzchnia
ogólna obrębu
(ha)	Udział
w powierzchni
gminy
(%)	Liczba
sołectw	Liczba
miejscowości	Ludność
ogółem	Udział
w ludności
gminy
(%)	Gęstość
zaludnienia
na 1 km²	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	

									
Gmina ogółem								

Struktura wiekowa ludności	
												Tabela 3	
Lp.	Obręb	Liczba ludności ogółem	Ludność w kategoriach wiekowych	
			do 18 lat	18-40 lat	41-54 lat	55-65 lat	powyżej 65 lat	w wieku produkcyjnym 18 do 65 lat	
			osób	%	osób	%	osób	%	osób	%	osób	%	osób	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	

															
Gmina ogółem														

Zatrudnienie w rolnictwie	
								Tabela 4	
Lp.	Obręb	Zatrudnienie w rolnictwie wg wieku	
		Ogółem	w tym:	
			do 40 lat	41-54 lat	55-65 lat	% ludności w wieku produkcyjnym ogółem	
			liczba	%	liczba	%	liczba	%	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	

										
Gmina ogółem									

Poziom wykształcenia ludności rolniczej	
										Tabela 5	
Lp.	Obręb	Ludność rolnicza z wykształceniem	
		Ogółem	w tym:	
			podstawowym	zawodowym	średnim	wyższym	
			liczba	%	liczba	%	liczba	%	liczba	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	

											
Gmina ogółem										

Bezrobotni w grupach wiekowych	
			Tabela 6	
Lp.	Grupa
wiekowa	Liczba
bezrobotnych	
			
		liczba	%	
1.	2.	3.	4.	
1.	18 - 24			
2.	25 - 34			
3.	35 - 44			
4.	45 - 54			
5.	55 - 59			
6.	60 - 64			
Gmina ogółem			

Bezrobotni wg  wykształcenia	
			Tabela 7	
Lp.	Wykształcenie	Liczba bezrobotnych	
			
		Liczba	%	
1.	2.	3.	4.	
1.	wyższe			
2.	policealne i średnie zawodowe			
3.	średnie ogólnokształcące			
4.	zasadnicze zawodowe			
5.	gimnazjalne i podstawowe			
Gmina ogółem			

Powierzchnia wód otwartych i sieci rzek	
									Tabela 8	
Lp.	Obręb	Powierzchnia
ogólna obrębu
(ha)	Grunty pod wodami (udział w powierzchni obrębu)	
			razem	wody stojące	wody płynące	rowy	
			ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	

											
Gmina ogółem										

Obszary i obiekty chronione	
							Tabela 9	
Lp.	Obręb	Powierzchnia
ogólna obrębu
(ha)	Liczba pomników
przyrody
(szt.)	Użytki ekologiczne	Obszar chronionego krajobrazu	
				(szt.)	(ha)	(ha)	% pow. obrębu	w tym lasu (ha)	% powierzchni lasów obrębu podlegających ochronie	
1.	2.	3.	4.	5.	6	7.	8.	9.	10.	

										
Gmina ogółem									

		

Powierzchnia lasów i lesistość	
						Tabela 10	
Lp.	Obręb	Powierzchnia
obrębu ogółem	Grunty leśne	Stopień
lesistości	
			lasy
i grunty leśne wg ewidencji gruntów 	lasy i grunty leśne zinwentaryzowane 
w terenie a nie ujawnione w ewidencji gruntów 	grunty zadrzewione
i zakrzewione 		
		ha	ha	ha	ha	%	
1.	2.	3.	4.	5	6	7	

							
Gmina ogółem						

Gleboznawcza klasyfikacja gruntów	
Tabela 11	
Lp.	Obręb	jedn.	Grunty orne	Użytki zielone	Razem
GO + UZ	
			IIIa	IIIb	IVa	IVb	V	VI	VIz	razem	III	IV	V	VI	VIz	razem		
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	16.	17.	18.	
		ha																
		%																
		ha																
		%																
		ha																
		%																
Gmina ogółem	ha																
	%																
Charakterystyka jakości użytków rolnych	
								Tabela 12	
Lp.	Obręb	Powierzchnia ogólna
użytków rolnych
– bez sadów
(ha)	Powierzchnia użytków rolnych – bez sadów	
			gruntów
dobrej jakości	gruntów
średniej jakości	gruntów
słabej jakości	
			ha	%	ha	%	ha	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	

									
Gmina ogółem								

Waloryzacja jakości gleb	
(ocena punktowa wg IUNG)	
Tabela 13 	
Lp.	Obręb	Jedn.	Grunty orne	Użytki zielone	Razem pkt.
(GO+UZ)	
			IIIa
[83]	IIIb
[70]	IVa
[57]	IVb
[42]	V
[30]	VI
[18]	VIz
[9]	Razem	III
[65]	IV
[45]	V
[28]	VI
[15]	VIz
[8]	Razem		
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	16.	17.	18.	
		pkt.																
		%																
		pkt.																
		%																
		pkt.																
		%																
		pkt.																
		%																
Gmina ogółem	pkt.																
	%																

Struktura użytkowania gruntów ogółem	
Tabela 14	
Lp.	Obręb	Jedn.	Powierzchnia
ogólna obrębu	Użytki rolne	Grunty leśne 
oraz  zadrzewione i zakrzewione	Grunty pod wodami	Grunty zabudowane      i zurbanizowane	Nieużytki	Pozostałe	
				ogółem	grunty orne	sady	łąki	pastwiska	pozostałe			tereny
zabudowane	drogi	pozostałe			
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	16.	17.	
		ha															
		%															
		ha															
		%															
		ha															
		%															
Gmina ogółem	ha															
	%															

Struktura władania gruntami 	
(udział w powierzchni ogólnej obrębu)	
																					Tabela 15	
Lp.	Obręb	Powierzchnia
ogólna użytków
w obrębie	Sektor publiczny	Sektor prywatny	
			razem	ANRSP	PGL	własność
komunalna	pozostałe	razem	gospodarstwa
rolne	nieruchomości
rolne do 1 ha	grunty spółdzielni	pozostałe	
		ha	ha	%	ha	%	Ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	16.	17.	18.	19.	20.	21.	22.	23.	

																							
Gmina ogółem																						

Struktura użytkowania gruntów w sektorze publicznym	
Tabela 16	
Lp.	Obręb	Jedn.	Powierzchnia
ogólna obrębu	Użytki rolne	Grunty leśne 
oraz  zadrzewione i zakrzewione	Grunty pod wodami	Grunty zabudowane i zurbanizowane	Nieużytki	Pozostałe	
				ogółem	grunty orne	sady	łąki	pastwiska	pozostałe			tereny
zabudowane	drogi	pozostałe			
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	16.	17.	
		ha															
		%															
		ha															
		%															
		ha															
		%															
Gmina ogółem	ha															
	%															

Struktura użytkowania gruntów w sektorze prywatnym	
Tabela 17	
Lp.	Obręb	Jedn.	Powierzchnia
ogólna obrębu	Użytki rolne	Grunty leśne 
oraz  zadrzewione i zakrzewione	Grunty pod wodami	Grunty zabudowane i zurbanizowane	Nieużytki	Pozostałe	
				ogółem	grunty orne	sady	łąki	pastwiska	pozostałe			tereny
zabudowane	drogi	pozostałe			
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	16.	17.	
		ha															
		%															
		ha															
		%															
		ha															
		%															
Gmina ogółem	ha															
	%															

Charakterystyka gruntów odłogowanych	
							Tabela 18	
Lp.	Obręb	Powierzchnia
użytków rolnych
ogółem (ha)	Powierzchnia gruntów
odłogowanych ogółem	Powierzchnia
użytków odłogowanych	
				Grunty orne	Użytki zielone	
			ha	%	ha	%	ha	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	

									
Gmina ogółem								

	

Struktura władania użytkami rolnymi ogółem	
						Tabela 19	
Lp.	Obręb	Powierzchnia ogólna
użytków rolnych
w obrębie
(ha)	Sektor publiczny	Sektor prywatny	
			powierzchnia UR ogółem	powierzchnia UR ogółem	
			ha	%	ha	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	

							
							
Gmina ogółem						
							
	UR - użytki rolne						

Struktura ilościowa gospodarstw w grupach obszarowych	
(grunty własne i dzierżawione wg EGiB)	
Tabela 20	
Lp.	Obręb	Pow. ogólna
gospodarstw
(ha)	Liczba Gospodarstw
ogółem	Średnia pow.
Gospodarstwa
(ha)	1,0 - 1,99	2,0 - 4,99	5,0 - 7,99	8,0 - 9,99	10,0 -14,99	≥ 15 ha	
					ilość
gospod.	średnia pow. gospodarstwa
(ha)	Udział w
powierzchni
ogólnej (w %)	ilość
gospod.	średnia pow.
gospodarstwa
(ha)	Udział w
powierzchni
ogólnej (w %)	ilość
gospod.	średnia pow.
gospodarstwa
(ha)	Udział w
powierzchni
ogólnej (w %)	ilość
gospod.	średnia pow.
gospodarstwa
(ha)	Udział w
powierzchni
ogólnej (w %)	ilość
gospod.	średnia pow. gospodarstwa
(ha)	Udział w
powierzchni
ogólnej (w %)	ilość
gospod.	średnia pow.
gospodarstwa
(ha)	Udział w
powierzchni
ogólnej (w %)	
					liczba	%			liczba	%			liczba	%			liczba	%			liczba	%			liczba	%			
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	16.	17.	18.	19.	20.	21.	22.	23.	24.	25.	26.	27.	28.	29.	

																													
																													
Gmina ogółem																												

Rozdrobnienie gruntów gospodarstw w grupach obszarowych	
												Tabela 21	
Lp.	Obręb	Ogółem	w przedziałach obszarowych	
			1 - 1,99	2 - 4,99	5 - 7,99	8 - 9,99	10 - 14,99	>15,0	
		a	b	a	b	a	b	a	b	a	b	a	b	a	b	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	16.	

																
Gmina ogółem															
										
	a - średnia powierzchnia działki w gospodarstwie (w ha)	
	b - średnia liczba działek w gospodarstwie	

Wskaźnik rozdrobnienia średniego gospodarstwa w obrębie	
			 			Tabela 22	
Lp.	Obręb	średnia powierzchnia gospodarstwa indywidualnego (ha)	średnia liczba działek w gospodarstwie	Średnia wielkość działki	liczba działek na 100 ha	wskaźnik rozdrobnienia gospodarstw*	
							
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	

							
Metoda analizy: *R wg. wzoru Van Duina			średnie R=0,20	

Struktura gruntów dzierżawionych przez rolników	
														Tabela 23	
Lp.	Obręb	Powierzchnia ogólna
gospodarstw prywatnych
wg użytkowania	Powierzchnia gruntów dzierżawionych przez rolników	Liczba gospodarstw
ogółem	Liczba
gospodarstw
dzierżawiących
grunty	
			ogółem	w tym:			
				od Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa	od prywatnych
właścicieli	od innych jednostek	od Gminy			
		ha	ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	ilość	ilość	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	16.	

 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Gmina ogółem	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	

Wyposażenie wsi w infrastrukturę techniczną	
			Tabela 24	
Lp.	Obręb	Ilość budynków mieszkalnych	Liczba mieszkańców	Wodociągi	Kanalizacja	Telefonizacja	Gazyfikacja	
				ilość przyłączy	ilość przyłączy na 100 budynków	ilość przyłączy	ilość przyłączy na 100 budynków	liczba numerów telefonicznych	ilość telefonów na 100 mieszkańców	ilość
przyłączy	ilość przyłączy na 100 budynków	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	

 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Gmina ogółem	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	

Stan  melioracji podstawowych	
	Tabela 25	
Lp.	Nazwa cieku	Długość cieku
(km)	Odcinki poddane zabiegom melioracji podstawowej	
			km	%	
1.	2.	3.	4.	5.	

 	 	 	 	 	
Gmina ogółem	 	 	 	

Stan melioracji szczegółowych	
							Tabela 26	
Lp.	Obręb	Powierzchnia użytków
rolnych
(ha)	Powierzchnia
użytków rolnych
zmeliorowanych	Powierzchnia
ogólna
(ha)	Powierzchnia terenów zalewowych	
			ha	%		ha	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	

 	 	 	 	 	 	 	 	
Gmina ogółem	 	 	 	 	 	 	

Drogi transportu rolnego - stan istniejący	
													Tabela 27	
Lp.	Obręb	Powierzchnia
ogólna obrębu
(ha)	Długość dróg istniejących ogółem
(km)	Długość dróg według ewidencji gruntów	Długość dróg nie ujawnionych w ewidencji gruntów	Długość dróg istniejących o trwałej nawierzchni	Gęstość istniejącej sieci dróg o trwałej nawierzchni (km/100 ha)	Gęstość istniejącej
sieci dróg ogółem
(km/100 ha)	
				ogółem	w tym długość dróg zaoranych	w tym długość dróg  istniejących					
											
				km	km	%	km	%	km	%	km			
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	

 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Gmina ogółem	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	

Plony podstawowych upraw	
							Tabela 28	
Lp.	Obręb	Plony upraw (w q/ha)	
		pszenica	żyto	jęczmień	owies	ziemniaki	buraki cukrowe	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	

								
Gmina ogółem							

Struktura upraw		
																									Tabela 29		
Lp.	Obręb	Powierzchnia upraw	ogółem powierzchnia upraw (ha)	Procentowy udział
w powierzchni zasiewów	
		Zboża	okopowe	warzywa (ha)	pozostałe (ha)			
		ogółem
(ha)	w tym:	ogółem
(ha)	w tym:				zboża	buraki cukrowe	ziemniaki	warzywa i pozostałe	
			pszenica	żyto	jęczmień	owies	pszenżyto	mieszanki zbożowe	kukurydza na ziarno		buraki
cukrowe	ziemniaki								
			ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	ha	%		ha	%	ha	%								
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17	18	19	20	21	22	23.	24.	25.	26.	27.	28.	29.	

									 																				
																													
Gmina ogółem																												

																		

Produkcja zwierzęca	
										Tabela 30	
Lp.	  Obręb	Pogłowie zwierząt
(w szt. fizycznych)	Obsada na 100 ha użytków rolnych
(w szt. fizycznych)	
		Bydło	Trzoda	Owce	Konie	Drób
(kury)	Bydło	Trzoda	Owce	Konie	Drób
(kury)	
		ogółem	w tym:
krowy	ogółem	w tym: 
  lochy									
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	

														
Gmina ogółem													

Obsada inwentarza na 100 ha UR w SD	
							Tabela 31	
Lp.	Obręb	Powierzchnia ogólna
użytków
rolnych
(ha)	Pogłowie zwierząt
(SD)	Obsada na 100 ha użytków rolnych
(SD)	
			Bydło	Trzoda	Pozostałe*	Ogółem	Bydło	Trzoda	Pozostałe*	Ogółem	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	

											
Gmina ogółem										
UR - użytki rolne			* - w tym: owce, konie, drób	
SD - sztuki duże				
				
Wyposażenie w mechaniczną siłę pociągową w gospodarstwach rolnych	
											Tabela 32	
Lp.	Obręb	Ciągniki rolnicze	Kombajny zbożowe	Razem	Ilość
cp/100 ha UR	Ilość
ha UR/1 cp	Ilość ha GO na
1 kombajn
zbożowy	
		sztuk	KM	cp*	sztuk	KM	cp*	sztuk	KM	cp*				
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	

														
Gmina ogółem													
	* - 1 cp (1 ciągnik przeliczeniowy) = 25 KM	

Wyposażenie gminy w urządzenia obsługi rolnictwa	
				Tabela 33	
Lp.	Lokalizacja	Punkty skupu	Punkty
zaopatrzenia	Zakłady przemysłu
rolno-spożywczego	Inne obsługujące rolnictwo	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	

						

						

						

Wyposażenie gminy w infrastrukturę społeczną	
											Tabela 34	
Lp.	Obręb	Oddziały
przedszkolne	Szkoły	Biblioteki	Urzędy
 parafialne	Urzędy
 pocztowe	Ochotnicze
Straże
Pożarne	Przychodnie
i gabinety
lekarskie	Apteki	Świetlice wiejskie	Sklepy 
(ilość	
			Szkoły podstawowe	Gimnazja	Średnie									
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	

													
													
Gmina ogółem												

												

Stan i potrzeby w zakresie melioracji podstawowych	
	Tabela 35	
Lp.	Nazwa cieku	Długość cieku
(km)	Obręb	Odcinki wymagające odbudowy lub modernizacji	
				km	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	

 	 	 	 	 	 	
Gmina ogółem	 	 	 	 	

Stan i potrzeby melioracji szczegółowych	
								Tabela 36	
Lp.	Obręb	Powierzchnia użytków rolnych	Powierzchnia
użytków rolnych
zmeliorowanych	Powierzchnia gruntów wymagających regulacji stosunków wodnych	Długość rowów melioracyjnych wymagających	
					przebudowy	konserwacji	
		ha	ha	%	ha	%	km	km	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	10.	11.	

 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Gmina ogółem	 	 	 	 	 	 	 	

Obszar gruntów planowanych do zalesienia	
																		Tabela 37	
Lp.	Obręb	Powierzchnia ewidencyjna (w ha)	Powierzchnia lasów zinwentaryzowanych a nie ujawnionych
w ewidencji gruntów ( w ha ) 	Powierzchnia gruntów projektowanych kompleksów leśnych (w ha)	Planowana powierzchnia leśna
(w ha)	
		obrębu	użytki rolne	Ls+Lz		Pow. do
zalesienia
ogółem	grunty orne	użytki zielone	razem
użytki rolne	nieużytki	pozostałe
grunty		
			ogółem	w tym: 
klasy
V, VI i VIz				IVa	IVb	V	VI, VIz	IV	V	VI					
1.	2.	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17	18	19	

																			
																			
Gmina ogółem																		

														

Lesistość obecna i prognozowana	
								Tabela 38	
Lp.	Obręb	Powierzchnia
ogólna
obrębu	Aktualna
lesistość	Proponowana
pow. gruntów
do zalesienia	Prognozowana
lesistość	Dynamika
zmian	
		ha	ha	%	ha	ha	%	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	

									
Gmina ogółem								

Planowana powierzchnia użytków rolnych	
									Tabela 39	
Lp.	Obręb	Aktualna powierzchnia ogólna obrębu	Aktualna powierzchnia ogólna użytków rolnych	Planowana powierzchnia wyłączeń użytków rolnych	Planowana
powierzchnia
użytków rolnych	Dynamika zmian 	
				pod inwestycje	pod zalesienia	ogółem			
		ha	ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	ha	%	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	

														
														
Gmina ogółem													

Wykaz dróg planowanych do przebudowy	
			Tabela 40	
Lp.	Obręb	Ogólna długość
dróg planowanych
do przebudowy
(km)	Numery dróg planowanych do przebudowy
(wg numeracji porządkowej)	
			drogi gruntowe do przebudowy	drogi utwardzone do modernizacji	drogi asfaltowe do modernizacji	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	

						

Planowana przebudowa lub modernizacja sieci dróg transportu rolnego	
Tabela 41	
Lp.	Obręb	Długość sieci dróg transportu rolnego ogółem (km)	Długość dróg przebudowanych
i planowanych do przebudowy  lub modernizacji	Ogólna
długość dróg przebudowanych
w dobrym stanie
(km)	Ogólna
długość dróg planowanych
do przebudowy
lub modernizacji	Ogólna długość
dróg rolniczych
nie przewidzianych do przebudowy
lub modernizacji	
			ogółem 	w tym:				
				asfaltowe w dobrym stanie (km)	asfaltowe do modernizacji (km)	utwardzone w dobrym stanie (km)	utwardzone do modernizacji (km)	gruntowe do przebudowy (km)				
			km	%						km	%	km	%	km	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	16.	

																
																
Gmina ogółem															

Gęstość planowanej sieci dróg transportu rolnego o trwałej nawierzchni	
Tabela 42	
Lp.	Obręb	Powierzchnia 
ogólna
użytków
rolnych
(ha)	Długość planowanej sieci dróg o trwałej nawierzchni	Gęstość planowanej sieci dróg o trwałej nawierzchni	
			ogółem
(km)	w tym:	ogółem
(km/100ha UR)	w tym:	
				w dobrym stanie
(km)	do przebudowy
lub modernizacji
(km)		w dobrym stanie
(km / 100ha UR)	do przebudowy
lub modernizacji
(km / 100ha UR)	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	

									
Gmina ogółem								
									
UR – użytki rolne

Uczestnicy spotkań konsultacyjnych	
			
Tabela 43	
 Lp. 	Imię i nazwisko	Funkcja	
1.	2.	3.	

	 	 	

Wykaz gospodarstw do objęcia projektami programu prac	
urządzeniowo - rolnych	
Tabela 44	
 
Lp.

Obręb
Nr gospodarstwa

Pozycja rejestrowa 
 	Powierzchnia 
gospodarstwa łącznie 
z dzierżawą (w ha)	
1.	2.	3.	4.	

	  	 	 	

Rodzaj i zakres niezbędnych zabiegów urządzeniowo-rolnych	
									Tabela 45	
Lp.	Obręb	Melioracje wodne	zalesienia	zadrzewienia (stopień zapotrzebowania*)	Budowa
i modernizacja
dróg transportu rolniczego	Scalenie gruntów	
		podstawowe (przebudowa , odbudowa i modernizacja)	szczegółowe				powierzchnia	liczba
uczestników	liczba działek
	stopień zapotrzebowania 	
			drenowanie gruntów	modernizacja i konserwacja rowów								
		(km)	(ha)	(km)	(ha)		(km)	(ha)	(ilość)	(ilość)	%	
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11. 		

												

Gmina ogółem	 	 	 	 	 	 	 	 			
												
	Źródło: Opracowanie własne.	
											
	Uwaga: * stopień zapotrzebowania na zadrzewienia lub zakrzewienia	
											
	+ 	- mały									
	+ + 	- średni									
	+ + + 	- duży									

Koszty podstawowych zabiegów urządzeniowo-rolnych	
														Tabela 46	
Lp.	Obręb	Melioracje wodne	Budowa dróg
rolniczych	Zalesienia gruntów	Scalenia
gruntów	Koszty podstawowych zabiegów 
ogółem w tys. zł	
		podstawowe	szczegółowe		przygotowanie gleby, sadzonek, robocizna , dowóz i wykonanie poprawek			
		odbudowa - przebudowa cieków	nowe melioracje	odbudowa - konserwacja rowów melioracyjnych					
									
		km	tys. zł	ha	tys. zł	km	tys. zł	km	tys. zł	ha	tys. zł	ha	tys. zł		
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	9.	10.	11.	12.	13.	14.	15.	

															

Gmina ogółem	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	

Planowane źródła finansowania programu prac urządzeniowo - rolnych	
							Tabela 47	
Rodzaj zabiegu 	Zadania w tym zakresie	Źródła
finansowania	Zakres finansowania lub dofinansowania	Projektodawca, instytucja realizująca	Instytucja zarządzająca, instytucja wdrażająca	
Lp.	Nazwa	Lp.	Nazwa					
1.	2.	3.	4.	5.	6.	7.	8.	

 	 	 	 	 	 	 	 	

46