Projekt 
Śląskie dla Seniora – Śląska Karta Seniora

 Katowice 2015	

Wprowadzenie
1.	Cel główny
2.	Zakres podmiotowy projektu
2.1.	Adresaci wsparcia
2.2.	Partnerzy
3.	Zakres uprawnień przysługujących adresatom projektu
4.	Zasady realizacji projektu
4.1.	Opracowanie oferty dla seniorów
4.2.	Potwierdzenie możliwości skorzystania z oferty przez seniora
4.3.	Zasady przystępowania partnerów do projektu
4.3.1.	Podmioty powiązane strukturalnie i kapitałowo z Województwem Śląskim
4.3.2.	Pozostałe podmioty
4.4.	Prawa i obowiązki stron projektu
4.4.1.	Działania informacyjno-promocyjne
4.4.2.	Działania organizacyjno-administracyjne
4.4.3.	Działania sprawozdawcze
5.	Realizatorzy projektu
Załącznik nr 1 Minimalna oferta dla seniorów w ramach projektu przygotowana przez jednostki powiązane strukturalnie i kapitałowo z Województwem Śląskim

Wprowadzenie
Na terenie województwa śląskiego obserwowany jest proces demograficznego starzenia się ludności. Według stanu na koniec grudnia 2013 roku w województwie śląskim mieszkało 4 599,4 tys. osób, w tym 888,6 tys. osób było w wieku poprodukcyjnym 
(60+ kobiety i 65+ mężczyźni). Stanowiły one 19,3% populacji województwa śląskiego.  W ciągu ostatnich lat nastąpił znaczny wzrost zarówno liczby osób w wieku poprodukcyjnym, jak i udziału tej kategorii ludności w populacji województwa. W latach 2000-2013 liczba ta wzrosła o 214 263 osób. Prognoza ludności do 2050 roku przewiduje utrzymanie się istniejącej tendencji. Udział osób w wieku poprodukcyjnym ma w 2050 roku wynieść 30,5%.
Zważywszy na konsekwencje postępującego starzenia się społeczeństwa, niezbędne okazało się zintensyfikowanie działań związanych z prowadzeniem regionalnej polityki senioralnej, umożliwiającej tworzenie podstaw do pełnego uczestnictwa osób starszych w życiu społecznym.
Znalazło to odzwierciedlenie w strategicznych dokumentach regionu zakładających zrównoważony rozwój województwa śląskiego, realizowany w oparciu o zasadę spójności społecznej (m.in. w Strategii Rozwoju Województwa Śląskiego „Śląskie 2020+” – Obszar priorytetowy: (B) Szanse rozwojowe mieszkańców, Cel operacyjny: B.3. Harmonia społeczna i wysoki kapitał zaufania oraz dogodne warunki życia mieszkańców; jak również w zaktualizowanej Strategii Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na lata 2006 - 2020 – m.in. w celu strategicznym 2: Tworzenie warunków do pełnego uczestnictwa osób starszych w życiu społecznym, w tym zawodowym). 
Zarówno w przypadku ww. dokumentów regionalnych, jak również w ramach dokumentów ogólnokrajowych m.in. w Założeniach Długofalowej Polityki Senioralnej w Polsce na lata 2014–2020, podkreślono potrzebę realizacji działań na rzecz aktywnego starzenia się, zakładającego czynny udział seniorów w życiu społecznym (w tym kulturalnym, gospodarczym), oraz dostosowania rynku dóbr i usług do potrzeb starzejącego się społeczeństwa.
Mając na uwadze obserwowane tendencje demograficzne w województwie śląskim oraz dostrzegane potrzeby i wskazywane rekomendacje w zakresie kształtowania środowiska przyjaznego osobom starszym, przygotowano projekt Śląskie dla Seniora – Śląska Karta Seniora. 
1.	
Cel główny
Cel główny projektu Śląskie dla Seniora – Śląska Karta Seniora to:
zapewnienie dodatkowego wsparcia dla seniorów, poprzez zaoferowanie im specjalnych usług oraz ulg i/lub szczególnych uprawnień.
2.	Zakres podmiotowy projektu
2.1.	Adresaci wsparcia
Projekt Śląskie dla Seniora – Śląska Karta Seniora adresowany jest do osób starszych w wieku 60 lat lub więcej.
2.2.	Partnerzy 
Województwo Śląskie zakłada współpracę z partnerami, którzy w ramach własnej działalności udostępnią zasoby poprzez zaproponowanie specjalnej oferty usług oraz ulg i/lub szczególnych uprawnień dla seniorów. 
Zważywszy na chęć rozwijania polityki senioralnej w regionie oraz włączania kwestii starzenia się w strategiczne dokumenty Województwa Śląskiego, wśród partnerów znajdą się podmioty powiązane strukturalnie i kapitałowo z Województwem Śląskim tj. wojewódzkie samorządowe jednostki organizacyjne oraz wojewódzkie osoby prawne. Jednocześnie z uwagi na dostrzeżoną potrzebę wspierania inicjatyw przyspieszających rozwój gospodarki dostosowanej do potrzeb starzejącego się społeczeństwa, zakłada się współpracę z innymi partnerami, w szczególności z sektora prywatnego i jednostek samorządu terytorialnego.
3.	Zakres uprawnień przysługujących adresatom projektu
Seniorom zaproponowane zostaną specjalne usługi, ulgi i/lub uprawnienia o charakterze m.in.: 
—	kulturalnym,
—	edukacyjnym, 
—	sportowym, 
—	rekreacyjnym i turystycznym,
świadczone przez partnerów projektu na podstawie dowodu osobistego.
Załącznik nr 1 do niniejszego dokumentu zawiera minimalną ofertę przygotowaną przez jednostki powiązane strukturalnie i kapitałowo z Województwem Śląskim, która docelowo będzie rozszerzana w związku z planowanym przystępowaniem do projektu nowych partnerów.
4.	Zasady realizacji projektu
4.1.	Opracowanie oferty dla seniorów
Zakres oferty przysługującej seniorom wynikać będzie z propozycji przedstawionych przez partnerów przedsięwzięcia. Aktualna oferta specjalnych usług, ulg i/lub uprawnień opublikowana będzie na stronie internetowej prowadzonej przez Województwo Śląskie.
Miejsca, w których seniorzy będą mogli korzystać z przygotowanej oferty oznaczone będą naklejkami informacyjnymi lub innymi formami oznaczeń. 
4.2.	Potwierdzenie możliwości skorzystania z oferty przez seniora
Projekt Śląskie dla Seniora – Śląska Karta Seniora nie posiada własnego dokumentu legitymacyjnego. 
Możliwość skorzystania ze specjalnej oferty usług oraz ulg i/lub szczególnych uprawnień będzie potwierdzana w oparciu o okazany przez seniora ważny dowód osobisty, o którym mowa w ustawie z dnia 6 sierpnia 2010 roku o dowodach osobistych (Dz. U. z 2010 roku, poz.167, nr 1131 ze zm.). Dowód musi poświadczać, iż osoba ma 60 lat lub więcej.
4.3.	Zasady przystępowania partnerów do projektu
4.3.1.	 Podmioty powiązane strukturalnie i kapitałowo z Województwem Śląskim
W przypadku podmiotów powiązanych strukturalnie i kapitałowo z Województwem Śląskim, tj. wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych oraz wojewódzkich osób prawnych udział w projekcie uregulowany zostanie na mocy sukcesywnie zawieranych porozumień pomiędzy Województwem Śląskim i partnerami, zgodnie z propozycją przedstawioną w załączniku nr 1 do niniejszego dokumentu.
Porozumienie powinno zawierać w szczególności:
—	strony porozumienia,

—	prawa i obowiązki stron porozumienia,
—	zasady i warunki rozwiązania porozumienia,
—	okres, na jaki jest zawierane porozumienie, 
—	informacje dotyczące zakresu i miejsc, w których udostępniane będą seniorom specjalne usługi, ulgi i/lub uprawnienia (w formie załącznika do porozumienia).
4.3.2.	Pozostałe podmioty
Pozostałe podmioty zainteresowane przystąpieniem do projektu w charakterze partnera (nie będące jednostkami powiązanymi z Województwem Śląskim) chęć udzielenia specjalnych usług, ulg i/lub uprawnień dla seniorów będą mogły deklarować poprzez wypełnienie odpowiedniego formularza i dostarczenie go wraz z załącznikami do siedziby Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego.
Formularz deklaracji przystąpienia do projektu powinien zawierać w szczególności:
—	dane dotyczące partnera (nazwę, adres, dane kontaktowe),
—	informacje na temat przygotowanej przez partnera specjalnej oferty dla seniorów,
—	oświadczenie potwierdzające przyjęcie przez partnera zobowiązania wynikającego z przystąpienia do projektu, tj. zaoferowania specjalnej oferty usług, ulg i/lub uprawnień, zgodnie z zasadami realizacji projektu wskazanymi w niniejszym dokumencie, 
—	oświadczenie, iż oferowane w ramach projektu dobra lub usługi są zgodne z jego celem, 
—	oświadczenie, iż partner zobowiązuje się do udzielania specjalnej oferty, ulg i/lub realizacji innych świadczeń na rzecz uprawnionych we własnym zakresie w szczególności przy wykorzystaniu posiadanych środków finansowych, bez angażowania z tego tytułu dodatkowych środków z budżetu Województwa Śląskiego, 
—	oświadczenie, iż partner udostępni koordynatorowi projektu dane statystyczne dotyczące udzielonego seniorom wsparcia w ramach projektu,
—	oświadczenie, iż partner zapoznał się z treścią aktualnego dokumentu – Projekt Śląskie dla Seniora - Śląska Karta Seniora. 
Formularz deklaracji przystąpienia do projektu będzie mógł zostać podpisany jedynie przez osobę uprawnioną do reprezentowania partnera lub inną osobę upoważnioną. 
Po otrzymaniu zgłoszenia koordynator projektu dokona oceny jego kompletności i poprawności. W przypadku, gdy wyniki powyższej oceny będą pozytywne, zainteresowany podmiot zostanie poinformowany o przystąpieniu do projektu. Jednocześnie koordynator może zwrócić się z prośbą o przedstawienie stosowanych uzupełnień/wyjaśnień lub dokonanie zmian w formularzu, gdy dostrzeże błędy formalne lub inne elementy mogące rodzić wątpliwości, co do słuszności udziału podmiotu w projekcie.  
Realizatorzy projektu zastrzegają możliwość odmowy przystąpienia do projektu w przypadku, gdy: 
—	podmiot zainteresowany nie złoży poprawnego i kompletnego formularza lub nie dostarczy odpowiednich wyjaśnień, mimo przesłanej przez koordynatora prośby,
—	zaoferowane dobra lub usługi nie są zgodne z celem projektu.
4.4.	Prawa i obowiązki stron projektu 
Partnerzy otrzymują możliwość włączenia się do realizowanego przez Województwo Śląskie projektu, polegającego na zapewnieniu specjalnych usług, ulg i/lub uprawnień dla seniorów. W związku z powyższym zyskują prawo do określania się mianem partnera projektu Śląskie dla Seniora - Śląska Karta Seniora, a także otrzymują nieodpłatnie oznaczenia potwierdzające udział w przedsięwzięciu.
Jednocześnie partnerzy zobowiązani są do: 
—	oferowania specjalnych usług, ulg i/lub dodatkowych uprawnień seniorom na podstawie okazanego dowodu osobistego (we własnym zakresie w szczególności przy wykorzystaniu posiadanych środków finansowych, bez angażowania z tego tytułu dodatkowych środków z budżetu Województwa Śląskiego),
—	podawania do publicznej wiadomości informacji o udziale w projekcie i stosowania m.in. w miejscach udzielania ulg i uprawnień oznaczeń projektu, 
—	udostępniania koordynatorowi projektu danych statystycznych dotyczących udzielonego seniorom wsparcia. 
Natomiast Województwo :
•	przekazuje partnerom niezbędne informacje o projekcie, 
•	w ramach akcji informacyjnej przedstawia w materiałach informacyjnych oraz na stronie internetowej prowadzonej przez Województwo Śląskie przedmiotowe przedsięwzięcie oraz zakres oferty dla seniorów przygotowanej przez każdego z partnerów. 
Ponadto Województwo Śląskie jako realizator projektu odpowiadać będzie za jego koordynowanie i realizowanie szeregu działań o charakterze promocyjno-informacyjnym, organizacyjno-administracyjnym oraz sprawozdawczym.
4.4.1.	Działania informacyjno-promocyjne 
Działania informacyjno-promocyjne będą związane m.in. z: 
•	prowadzeniem działalności informacyjno-promocyjnej na temat projektu na stronach internetowych prowadzonych przez Województwo Śląskie,
•	przygotowaniem i dystrybucją materiałów promocyjnych,
•	dbałością o zachowanie spójnej identyfikacji wizualnej projektu z wykorzystaniem logo Województwa Śląskiego zawierającego logotyp (napis) Śląskie. Pozytywna energia oraz znak graficzny. 
4.4.2.	Działania organizacyjno-administracyjne
W ramach projektu realizowane będą działania organizacyjno-administracyjne związane przede wszystkim z: 
—	przygotowywaniem, zawieraniem i aktualizowaniem porozumień z partnerami będącymi podmiotami powiązanymi strukturalnie i kapitałowo z Województwem Śląskim,
—	przyjmowaniem i weryfikowaniem zgłoszeń do projektu od pozostałych partnerów,
—	prowadzeniem bazy partnerów wraz z wykazem przygotowanej przez nich oferty na stronie prowadzonej przez Województwo Śląskie. 
4.4.3.	Działania sprawozdawcze
W oparciu o dane corocznie zbierane od partnerów, opracowywana będzie przez koordynatora projektu pisemna informacja z jego realizacji. Będzie ona przedkładana Zarządowi Województwa Śląskiego, w terminie do końca pierwszego kwartału następującego po roku, którego dotyczy informacja. 
5.	Realizatorzy projektu 
Projekt będzie realizowany przez Województwo Śląskie, a za jego koordynowanie odpowiadać będzie Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego. 
Działania prowadzone będą przy współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego, organizacjami pozarządowymi przy wsparciu środowisk naukowych i gospodarczych oraz innych instytucji prowadzących działania na rzecz seniorów, jak również partnerami tj. wojewódzkimi samorządowymi jednostkami organizacyjnymi, wojewódzkimi osobami prawnymi oraz innymi podmiotami, w tym sektora prywatnego i jednostek samorządu terytorialnego.
Katalog partnerów pozostaje otwarty,  pozwalając na sukcesywne poszerzanie zasobów oraz oferty ulg i uprawnień dla osób starszych.

Załącznik nr 1
Minimalna oferta dla seniorów w ramach projektu przygotowana przez jednostki powiązane strukturalnie i kapitałowo z Województwem Śląskim*

Lp.	Nazwa partnera	Proponowana oferta dla seniorów	
1	Biblioteka Śląska	Osobom, które ukończyły 60 rok życia karta biblioteczna wydawana będzie bezpłatnie	
2	Filharmonia Śląska im. Henryka Mikołaja Góreckiego w Katowicach 	a. Muzykoterapia: zajęcia muzykoterapeutyczne dla seniorów. 
b. Si Señor!: darmowe uczestnictwo w specjalnie oznaczonych piątkowych próbach generalnych koncertów w godzinach 9.30-13.00.	
3	Instytucja Filmowa SILESIA FILM	a. KINOTEATR RIALTO - FILMOWY KLUB SENIORA bilety: 6 zł; częstotliwość: 2 seanse w miesiącu; godzinę przed seansem gra pianista Marek Maliszczak + zniżka dla seniorów na transmisje Teatru Bolszoj.
b. KINO KOSMOS - PORA DLA SENIORA bilety: 5 zł, częstotliwość: co dwa tygodnie, we środy o godz. 11.00 + zniżki na transmisje oper z Metropolitan Opera.
c. KINO ŚWIATOWID - repertuarowe seanse przed południem i w godzinach okołopołudniowych. 
d. MEDIATEKA FILMOTEKI ŚLĄSKIEJ - możliwość bezpłatnego skorzystania ze zbiorów FŚ. Jednorazowa opłata za kartę wynosi 6 zł. 
e. KINO JANOSIK - KLUB SENIORA bilety: 5 zł, częstotliwość: raz w miesiącu. 
F. KINO BAŁTYK- KLUB KONESERA bilet z Karnetem Klubu Konesera: 2 zł; koszt KKK - 30 zł; częstotliwość: raz w tygodniu, we wtorek wieczorem.	
4	Muzeum Górnictwa Węglowego 	Bilet dla seniora uprawniający do nabywania biletów zniżkowych na wystawy stałe MGW, na następujących zasadach: 
a. Bilet dla seniora możliwy jest do realizacji w każdy czwartek z wyłączeniem tych dni, w które dany obiekt MGW nie jest udostępniony do ruchu turystycznego. 
b. Uprawniona do nabycia biletu dla seniora jest osoba, która osiągnęła 60 rok życia i potrafi to udokumentować za pomocą wiarygodnego dokumentu ze zdjęciem, do wyboru spośród wymienionych poniżej: dowód osobisty lub prawo jazdy. 
c. Cena biletu dla seniora odpowiada cenie biletu ulgowego określonego w cenniku zwiedzania obiektów MGW w dniach od wtorku do piątku, lub innych Zarządzeniach Dyrektora, za zwiedzanie, odpowiednio, danego poziomu Kopalni Guido, obiektu lub wystawy.                                                     	
5	Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny" w Chorzowie 	a. Dodatkowa ulga w wysokości 50% do ceny biletu ulgowego, który przysługuje wszystkim emerytom i rencistom. Dotyczy to zarówno biletów zwykłych, jak i imprezowych. Ceny mogą ulec zmianie, jednak mechanizm zniżki pozostanie taki sam. Ulgi udzielone w ramach projektu nie będą się kumulować z innymi zniżkami, rabatami czy promocjami. 
b. Wprowadzenie do oferty edukacyjnej Muzeum zwiedzania z przewodnikiem, dostosowanego do potrzeb seniorów i osób niepełnosprawnych (w tym również niewidomych i niedowidzących).	
6	Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej 	a. Bilet senior dla osób w wieku 60+ 
b. 53% ulgi na bilety wstępu do Zamku książąt Sułkowskich 
c. 58% ulgi na bilety wstępu do Starej Fabryki 
d. 50% ulgi na bilety wstępu do Domu Tkacza 
e. 50% ulgi na bilety wstępu do Fałatówki
 f. 10% ulgi na bilety wstępu na warsztaty	
7	Muzeum Śląskie w Katowicach 	a. Bilety ulgowe w cenie 66% i bilety grupowe ulgowe w cenie 50% biletu normalnego dla osób 60+ 
b. Klub dyskusyjny. Spotkania w luźnej, towarzyskiej formule, poświęcone wymianie poglądów i osobistych interpretacji wybranych dzieł z kolekcji Muzeum Śląskiego – wstęp wolny.	
8	Muzeum Zamkowe w Pszczynie 	Wprowadzenie dodatkowych uprawnień dla seniorów - dodanie do każdego wykupionego biletu wstępu na wystawę "Wnętrza XIX-XX wieczne" biletu na jedną, wybraną wystawę stałą lub czasową prezentowaną aktualnie w pszczyńskim Zamku.	
9	Opera Śląska w Bytomiu 	a. Zniżka "- 20%" od ceny biletu normalnego 
b. Preferencyjne ceny za wynajem autokaru 
c. Działania edukacyjne (bezpłatne) - zwiedzanie Opery, lekcje tematyczne 
d. Możliwość wejścia na próby generalne	
10	Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej 	a. Przegląd Chórów Seniora w ramach XI Międzynarodowego Festiwalu "Gaude Cantem" w Bielsku-Białej (16.10.2015); impreza organizowana we współpracy z bielskim oddziałem Polskiego Związku Chórów i Orkiestr. 
b. 49. Wojewódzki Przegląd Wiejskich Zespołów Artystycznych w Brennej (2-3.07.2016); spośród 700-800 wykonawców ponad 80 proc. stanowią seniorzy; impreza o charakterze konkursowym organizowana jest wspólnie z samorządem gminy Brenna. 
c. Współpraca ze Stowarzyszeniem Twórców Ludowych, którego członkami są przede wszystkim seniorzy, w tym m.in. wystawa w Galerii Sztuki ROK pt. "Sztuka ludowa w powiecie bielskim" (18.12.2015-29.01.2016) oraz Targi sztuki Ludowej podczas 53. Tygodnia Kultury Beskidzkiej w Żywcu (sierpień 2016).	
11	Regionalny Ośrodek Kultury w Częstochowie 	Organizacja wyjazdów na imprezy kulturalne na terenie powiatu, województwa, kraju	
12	Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach 	Ośrodek będzie współpracował podczas realizacji projektów międzypokoleniowych dla odbiorców - seniorów:
- „Uwolnić ciało” (Fundacja Teatralna w Katowicach) – 2015 r. 
- „ARTbabcia i ARTdziadek – czyli seniorzy na topie” (Dom Dziennego Pobytu „Rodzina” Caritas Diecezji Gliwickiej) – 2016 r. 
- realizacja filmu „Integrowane” (Fundacja Teatralna w Katowicach) – 2015 r. 
Kontynuowana będzie współpraca ROK w Katowicach z podmiotami przy realizacji organizowanych przedsięwzięć kulturalnych, których zasadniczą grupę stanowią seniorzy, np.:
- Zarządem Głównym Polskiego Związku Chórów i Orkiestr,
- Katowicką Spółdzielnią Mieszkaniową,
- Domem Dziennego Pobytu „Rodzina” Caritas Diecezji Gliwickiej,
- Centrum Kultury Śląskiej w Świętochłowicach,
- Polskim Związkiem Emerytów, Rencistów i Inwalidów,
- Związkiem Górnośląskim,
- Domem Śląskim,
- Stowarzyszeniem „Wielka Liga”.
ROK w Katowicach będzie także współorganizatorem imprez cyklicznych, skierowanych do seniorów:
„Złota Lira”, „Wojewódzka Biesiada Zespołów Artystycznych Klubów Złotego Wieku”, „Ślązak Roku”, „Górny Śląsk – Świat Najmniejszy”, Wielka Zabawa Rodzinna”, „Gdzie mieszka zdrowie”, „Przegląd Zespołów Artystycznych Złota Jesień”, „Na klepisku”, „Szopienicki Talent”.	
13	Teatr Rozrywki w Chorzowie 	a. Bilety dla seniorów w cenie 29 zł za sztukę w żółtej strefie oraz na wybrane spektakle 
b. Bilety dla seniorów w cenie 29 zł za sztukę w strefie zielonej	
14	Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach 	Ulga 30% na wszelkie spektakle Teatru Śląskiego dużej i małej sceny	
15	Zamek Cieszyn 	Bezpłatne spotkania dla seniorów poświęcone tematyce projektowania (w wyznaczony dzień, jeden raz w miesiącu). Tematyka spotkań zróżnicowana w zależności od aktualnej wystawy.	
16	Park Śląski (Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku im. gen. Jerzego Ziętka w Chorzowie)	Wypożyczenie rowerów, również rowerów elektrycznych – 3 zł/godz.	
17	Śląski Ogród Zoologiczny w Chorzowie 	Bezpłatny wstęp do Ogrodu Zoologicznego dla seniora po ukończeniu 60 r.ż. w każdą środę niezależnie od pory roku, za wyjątkiem kiedy środa przypada w święto lub dzień wolny od pracy.	
18	Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Gliwicach 	a. Porady dietetyka 
b. Zajęcia nordic walking (1 raz w tygodniu)	
19	Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Rybniku 	a. Bezpłatne masaże w dolegliwościach bólowych kręgosłupa 
b. Bezpłatne pomiary ciśnienia i tętna 
c. Wyznaczanie wskaźnika masy ciała BMI 
d. Spacery z kijami nordic – walking	
20	Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Zabrzu 	a. Zabiegi higienizacyjne dla pacjentów podejmujących protezowanie
b. 30% zniżki na wykonanie protezy 
c. Badania specjalistyczne: audiometria, EKG, spirometria	
21	Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Katowicach 	Ulgi w naprawie protez zębowych	
22	Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Raciborzu 	a. Spotkania edukacyjne i warsztaty w ramach Raciborskich Dni i Targów Zdrowia 
b. Zajęcia aktywizujące seniorów w siłowni szkolnej 
c. Wykłady i prelekcje dla Stowarzyszenia Diabetyków 
d. Spotkania edukacyjne dla Stowarzyszenia „Podaj Rękę” 
e. Spotkania wigilijne i festyny jesienne z emerytami szkoły i zlikwidowanego Kolegium Nauczycielskiego w Raciborzu f. Udział emerytów w wycieczkach organizowanych przez szkołę	
23	Regionalne Centrum Kształcenia Ustawicznego w Sosnowcu 	a. Zajęcia fitness (2 razy w miesiącu) 
b. Zabiegi kosmetyczne (1 raz w miesiącu) 
c. Wypożyczanie książek na zasadzie bookcrossingu 
d. Zajęcia artystyczne (malowanie, hafciarstwo, florystyka i in.) (2 razy w miesiącu) 
e. Podstawy technologii komputerowej (2 razy w miesiącu)	
24	Regionalny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli "WOM" w Częstochowie 	20% zniżka na nocleg w Ośrodku Szkoleniowym w Złotym Potoku (po dokonaniu wcześniejszej rezerwacji)	
25	Zespół Szkół Ogólnokształcących Mistrzostwa Sportowego w Raciborzu 	a. Zaproszenie do udziału w imprezach organizowanych przez szkołę ("Jasełka", "SMS szuka talentów", "Dzień Babci i Dziadka", zawody sportowe itp. - udział bezpłatny) 
b. Organizacja zajęć ruchowych (gimnastyka, gimnastyka w wodzie, przy muzyce itp.) prowadzonych 1-2 razy w miesiącu po 1 godzinie - 2 zł/wejście 
c. Organizacja zajęć dotyczących podstaw obsługi komputera prowadzonych przez uczniów pod opieką nauczyciela - opiekuna samorządu (1 raz w miesiącu po jednej godzinie - bezpłatne) 
d. Możliwość korzystania z zasobów bibliotecznych 
e. Udostępnienie obiektów sportowych - hala - bezpłatnie, pozostałe 2 zł/wejście	

* Opracowano na podstawie informacji uzyskanych z formularzy przekazanych przez partnerów projektu.