Zarząd Województwa Śląskiego – Instytucja Zarządzająca Departament Europejskiego Funduszu Społecznego
REGULAMIN WYBORU PROJEKTÓW
W SPOSÓB KONKURENCYJNY
w ramach programu
Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027
nr FESL.07.07-IZ.01-030/23
PRIORYTET FESL.07 Fundusze Europejskie dla społeczeństwa
DZIAŁANIE FESL.07.07 Wsparcie rodziny, dzieci i młodzieży oraz deinstytucjonalizacja pieczy zastępczej
Katowice, 29.06.2023r.

Spis treści
1.	Informacje o naborze
1.1	Jak wziąć udział w naborze
1.2	Ważne daty
1.3	Kto może ubiegać się o dofinansowanie - typy wnioskodawcy
1.4	Co możesz zrealizować w projekcie - typy projektów
1.4.1	Typ 1. Wsparcie rodzin przeżywających trudności opiekuńczo-wychowawcze lub w kryzysie.
1.4.2	Typ 2. Usługi dla dzieci wymagających wsparcia
1.4.3	Typ 3. Usługi w zakresie interwencji kryzysowej i przeciwdziałania przemocy
1.4.4	Typ 4. Wsparcie dzieci i młodzieży przebywającej w instytucjach całodobowych.
1.4.5	Typ 6. Budowanie zdolności organizacyjnych partnerów społeczeństwa obywatelskiego (typ uzupełniający) – możliwy do realizacji wyłącznie w połączeniu z pozostałymi typami w tym działaniu.
1.5	Jakie warunki musisz spełnić
1.6	Kto skorzysta na realizacji projektu
1.7	Informacje dotyczące partnerstwa
1.8	Zgodność z zasadami horyzontalnymi
1.8.1	Zasada równości szans i niedyskryminacji (w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami)
1.8.2	Zasada równości kobiet i mężczyzn
1.8.3	Zgodność z Kartą Praw Podstawowych
1.8.4	Zgodność z Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych
1.8.5	Zasada zrównoważonego rozwoju
1.8.6	Wydatki na dostępność
1.8.7	Kryteria szczegółowe dostępu
1.8.8	Kryteria szczegółowe dodatkowe
2.	Informacje finansowe
2.1	Podstawowe informacje finansowe
2.2	Środki przeznaczone na mechanizm racjonalnych usprawnień w naborze
2.3	Kwalifikowalność wydatków
2.3.1	Wkład własny
2.3.2	Podatek od towarów i usług (VAT)
2.3.3	Pomoc publiczna/Pomoc de minimis
2.3.4	Budżet projektu
2.3.5	Uproszczone metody rozliczania wydatków
2.3.6	Cross-financing
2.3.7	Personel w projekcie
3.	Wniosek o dofinansowanie projektu (WOD)
3.1	Sposób złożenia wniosku o dofinansowanie
3.2	Sposób, forma i termin składania załączników do WOD
3.3	Awaria LSI 2021
3.4	Unieważnienie postępowania w zakresie wyboru projektów
4.	Kryteria wyboru projektów i wskaźniki
4.1	Kryteria wyboru projektów
4.2	Wskaźniki
5.	Wybór projektów do dofinansowania
5.1	Sposób wyboru projektów
5.2	Opis procedury oceny projektów
5.3	Uzupełnienie i poprawa wniosków o dofinansowanie
5.4	Wyniki oceny
5.5	Procedura odwoławcza
6.	Umowa o dofinansowanie projektu
6.1	Warunki zawarcia umowy
6.2	Co musisz zrobić przed zawarciem umowy o dofinansowanie
6.3	Zabezpieczenie umowy
6.4	Zmiany w projekcie przed zawarciem umowy
7.	Komunikacja z ION
7.1	Dane teleadresowe do kontaktu
7.2	Komunikacja dotycząca procesu oceny wniosku
7.3	Udzielanie informacji przez wnioskodawcę podmiotom zewnętrznym
8.	Przetwarzanie danych osobowych
9.	Wykaz skrótów
10.	Słownik pojęć
11.	Podstawy prawne
12.	Załączniki do Regulaminu

1.	Informacje o naborze
Celem naboru jest wybór projektów do dofinansowania w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (FE SL 2021-2027).
Składając wniosek o dofinansowanie projektu, potwierdzasz, że zapoznałeś się z Regulaminem oraz akceptujesz jego postanowienia.
Instytucja Organizująca Nabór (ION): Zarząd Województwa Śląskiego (IZ FE SL) – Departament Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, Al. Korfantego 79, 40-160 Katowice 
Przedmiot naboru: 
Priorytet 7. Fundusze Europejskie dla społeczeństwa
Działanie 7.7 Wsparcie rodziny, dzieci i młodzieży oraz deinstytucjonalizacja pieczy zastępczej
Źródło finansowania: Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) 
1.1	Jak wziąć udział w naborze
Jeżeli chcesz wziąć udział w tym naborze, zapoznaj się z niniejszym Regulaminem.
Przystępując do naboru, musisz złożyć wniosek o dofinansowanie projektu (WOD) zawierający opis Twojego projektu. Zrobisz to w systemie teleinformatycznym – Lokalny System Informatyczny dla programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (LSI 2021).
1.2	Ważne daty
Rozpoczęcie naboru wniosków: 2023-06-29
Zakończenie naboru wniosków: 2023-08-25
Orientacyjny termin zakończenia postępowania: I kwartał 2024 r.
Pamiętaj!
WOD możesz złożyć w dowolnym momencie trwania naboru. Nie zalecamy jednak składania wniosków w ostatnim dniu naboru. W takiej sytuacji będziemy mogli pomóc w rozwiązaniu ewentualnych problemów technicznych tylko do godziny 15:30.
Uwaga! 
ION nie przewiduje możliwości skrócenia terminu składania wniosków o dofinansowanie.
1.3	Kto może ubiegać się o dofinansowanie - typy wnioskodawcy
Możesz ubiegać się o dofinansowanie, jeśli spełniasz wymagania określone w Regulaminie wyboru projektów. 
Jeśli należysz do jednej z poniższych grup, ten nabór jest dla Ciebie:
•	Partnerzy społeczni,
•	Przedsiębiorstwa,
•	Administracja publiczna,
•	Instytucje wspierające biznes,
•	Służby publiczne,
•	Instytucje ochrony zdrowia, 
•	Organizacje społeczne i związki wyznaniowe,
•	Instytucje nauki i edukacji.
NIE możesz ubiegać się o dofinansowanie, jeśli: 
•	Zostałeś wykluczony z możliwości otrzymania środków europejskich (na podstawie art. 207 ust. 4 ustawy o finansach publicznych)
•	jesteś osobą fizyczną (nie dotyczy osób prowadzących działalność gospodarczą lub oświatową na podstawie przepisów odrębnych),
•	należysz do podmiotów:
•	o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1745);
•	o których mowa w art. 9 ust 1 pkt 2a ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 659), które są wykluczone z możliwości otrzymania dofinansowania ze środków Unii Europejskiej na podstawie prawodawstwa unijnego i krajowego wprowadzającego sankcje wobec podmiotów i osób, które w bezpośredni lub pośredni sposób wspierają działania wojenne Federacji Rosyjskiej lub są za nie odpowiedzialne (w szczególności ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 129) oraz Rozporządzenia (UE) nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczące środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie).
Powyższe wymogi dotyczą również partnerów, w przypadku, gdy projekt jest realizowany w partnerstwie.
Pamiętaj! 
Aby otrzymać dofinansowanie nie możesz zalegać z płatnościami:
•	podatków,
•	składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, Fundusz Pracy, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,
•	innych należności wymaganych odrębnymi przepisami.
1.4	Co możesz zrealizować w projekcie - typy projektów
1.4.1	Typ 1. Wsparcie rodzin przeżywających trudności opiekuńczo-wychowawcze lub w kryzysie.
Decydując się na realizację projektu w ramach typu 1 Twoim celem powinno być podjęcie działań w zakresie rozwoju, podniesienia jakości oraz dostępności usług wsparcia dla rodzin, w tym rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych lub w kryzysie. 
Realizowane działania muszą odbywać się zgodnie z ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Musisz jednak pamiętać, że nie możesz finansować świadczeń wypłacanych na podstawie tej ustawy. Świadczenia te mogą stanowić wkład własny do projektu.
W ramach tego typu projektu możesz realizować m.in. następujące formy wsparcia:
a)	asystentura rodzinna i rodziny wspierające (udział rodzin wspierających w codziennym funkcjonowaniu rodziny przeżywającej trudności w opiece i wychowaniu dziecka, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz kształtowaniu i wypełnianiu podstawowych ról społecznych),
b)	praca z rodziną prowadzona w szczególności w formie:
•	usług dla rodzin z dziećmi w tym usługi opiekuńcze i specjalistyczne,
•	konsultacje i poradnictwo specjalistyczne odbywające się zarówno w formie indywidualnej jaki i grupowej,
•	pomoc prawna, szczególnie w zakresie prawa rodzinnego,
•	prowadzenie mediacji rodzinnych oraz terapii,
•	grupy wsparcia dla dzieci i rodziców, grupy samopomocowe mające na celu wymianę doświadczeń oraz zapobieganie izolacji,
•	treningi dla rodziców,
•	działania mające na celu partycypację dzieci w procesie ich wspierania, 
•	korepetycje przedmiotowe dla uczestników projektu jako forma wsparcia uzupełniającego do innych usług wsparcia rodziny,
c)	tworzenie i rozwój placówek wsparcia dziennego dla dzieci i młodzieży (tworzenie nowych placówek wsparcia dziennego, wsparcie istniejących placówek  poprzez zwiększenie liczby miejsc w placówce lub rozszerzenie oferty wsparcia),
d)	wsparcie kadry (szkolenia pracowników zaangażowanych bezpośrednio w pracę z uczestnikami, podnoszące ich kwalifikacje w zakresie pracy z rodziną, superwizja) - uzupełniająco.
Uzupełniająco możesz realizować inne wsparcie integrujące rodziny, służące budowaniu pozytywnych wzorców spędzania czasu wolnego, polegające na organizacji imprez okolicznościowych, wydarzeń kulturalnych dla rodzin np. wyjście do kina, teatru, na koncert czy do muzeum, finansowanie aktywności sportowej np. basen, ścianka wspinaczkowa, łyżwy itp. oraz jednodniowe wyjazdy integracyjne. 
Przykładowe wydatki:
•	koszty związane z zatrudnieniem asystentów rodziny (zalecamy zatrudnianie asystentów rodziny na podstawie umów o pracę), 
•	koszty związane z udzielaniem pomocy przez rodzinę wspierającą, 
•	wynagrodzenie specjalistów oraz osób prowadzących grupy wsparcia,
•	zakup materiałów i pomocy dydaktycznych dla pedagoga, psychologa i logopedy np. testy, narzędzia diagnostyczne, gry itp.,
•	wynagrodzenie prowadzących zajęcia w placówce wsparcia dziennego (np. plastyczne, taneczne, językowe, informatyczne),
•	zakup materiałów do zajęć (np. zabawki, gry, książki),
•	wyposażenie placówek wsparcia dziennego  w przypadku ich tworzenia (meble, sprzęty kwalifikowalne poza limitem cross-financingu),
•	wyposażenie istniejących placówek wsparcia dziennego (meble, sprzęty kwalifikowalne w ramach cross-financingu),
•	wyżywienie dla dzieci w placówkach wsparcia dziennego,
•	koszty szkoleń w tym: wynagrodzenie prowadzącego, materiały, catering
•	koszty eksploatacyjne budynku oraz związane z wynajmem sal, w których odbywa się wsparcie,
•	koszty związane z remontem/ adaptacją pomieszczeń w placówkach wsparcia dziennego (wydatki w ramach cross-financingu),
•	transport dzieci i opiekunów na  wycieczki oraz koszty biletów wstępu, 
•	koszty związane z realizacją form wsparcia integracyjnego np. koszty organizacji imprez okolicznościowych, zakupu biletów wstępu do kina, muzeum i teatru,
•	koszty związane z organizacją szkoleń dla kadry z zakresu pracy z cudzoziemcami i osobami należącymi do mniejszości etnicznych, osobami narażonymi na dyskryminację ze względu na cechy prawnie chronione, ze szczególnym uwzględnieniem dyskryminacji ze względu na orientację seksualną.
Pamiętaj!
Finansowanie usług zdrowotnych jest możliwe uzupełniająco, wyłącznie w zakresie działań o charakterze diagnostycznym.
Zaplanowane przez Ciebie szkolenia dla pracowników zaangażowanych bezpośrednio w pracę z uczestnikami muszą ściśle wynikać z indywidualnych potrzeb uczestników projektu.
Jeżeli zdecydujesz się na świadczenie w projekcie usług opiekuńczych lub specjalistycznych muszą być one zgodne z zapisami Wytycznych dotyczących realizacji projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w regionalnych programach na lata 2021–2027 Sekcja 4.3.5 Minimalne wymagania świadczenia usług społecznych w społeczności lokalnej.
1.4.2	Typ 2. Usługi dla dzieci wymagających wsparcia
Decydując się na realizację projektu w ramach typu 2 powinieneś za cel przyjąć realizację kompleksowych działań na rzecz dzieci, które wymagają wsparcia ze względu na problemy psychiczne, behawioralne lub niepełnosprawność, wynikające bezpośrednio z przeprowadzonej diagnozy konkretnej grupy dzieci. Realizowane projekty powinny zakładać zwiększenie dostępności do zrównoważonych, dobrej jakości usług zapobiegając wykluczeniu społecznemu, wyrównujących szanse, niwelujących deficyty i rozwijających potencjały, realizowanych głównie w środowisku z wykorzystaniem wszystkich dostępnych w nim zasobów.
W ramach tego typu projektu możesz realizować m.in. następujące formy wsparcia:
•	poradnictwo specjalistyczne (w tym indywidualna diagnoza i terapia zaburzeń rozwoju dzieci),
•	aktywizację społeczną, rozwijanie kompetencji społecznych, zainteresowań oraz alternatywnych form spędzania wolnego czasu,
•	wsparcie psychologiczne, terapeutyczne 
•	profilaktykę uzależnień,
•	działania wspierające rodziny z dziećmi z niepełnosprawnościami m.in. działania w zakresie opieki wytchnieniowej, poradnictwo psychologiczne, usługi asystenta osoby niepełnosprawnej,
•	działania w środowisku mające na celu budowanie świadomości w kontekście równości szans.
Przykładowe wydatki:
•	koszty związane z zatrudnieniem specjalistów (m.in. pedagoga, psychologa, logopedy, fizjoterapeuty, dietetyka),
•	koszty usług opiekuńczych, asystenckich, wytchnieniowych,
•	zakup materiałów i pomocy dydaktycznych niezbędnych do przeprowadzenia konsultacji specjalistycznych oraz do zajęć i warsztatów,
•	koszty związane z eksploatacją i wynajmem  sal do przeprowadzenia zajęć,
•	zakup doposażenia niezbędnego do przystosowania lokali do potrzeb osoby z niepełnosprawnością, 
•	zakup sprzętu oraz samochodu specjalistycznego,
•	koszty związane z remontem/ adaptacją pomieszczeń (wydatki w ramach cross-financingu),
•	koszty związane z organizacją szkoleń dla kadry z zakresu pracy z cudzoziemcami i osobami należącymi do mniejszości etnicznych, osobami narażonymi na dyskryminację ze względu na cechy prawnie chronione, ze szczególnym uwzględnieniem dyskryminacji ze względu na orientację seksualną.  
Pamiętaj!
Wskaż we wniosku cechę (zdiagnozowaną chorobę, dysfunkcję lub deficyt, problem), która wyróżnia grupę dzieci objętych wsparciem. Może to być np.: niepełnosprawność intelektualna czy ruchowa, uzależnienie od telefonów komórkowych, autyzm, zaburzenia lękowe. Pamiętaj jednak, że nie jest to katalog zamknięty. 
Opieka wytchnieniowa może być realizowana w formie krótkookresowego (do 12 tygodni w roku) całodobowego lub dziennego pobytu.
Jeżeli zdecydujesz się na świadczenie w projekcie usług opiekuńczych lub asystenckich muszą być one zgodne z zapisami Wytycznych dotyczących realizacji projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w regionalnych programach na lata 2021–2027 Sekcja 4.3.5 Minimalne wymagania świadczenia usług społecznych w społeczności lokalnej.
1.4.3	Typ 3. Usługi w zakresie interwencji kryzysowej i przeciwdziałania przemocy
Decydując się na realizację projektu w ramach typu 3 powinieneś za cel przyjąć realizację działań polegających na kompleksowym wsparciu osób w sytuacjach kryzysowych. 
Wsparcie zawsze musi być realizowane przez istniejący lub utworzony w ramach projektu Ośrodek Interwencji Kryzysowej (OIK). 
W ramach tego typu projektu możesz realizować następujące formy wsparcia:
a)	tworzenie i rozwój ośrodków interwencji kryzysowej 
Możesz podjąć działania mające na celu utworzenie OIK (np. poprzez przekształcenie istniejącego Punktu interwencji kryzysowej) lub rozwijać działalność istniejącego OIK.
Schronienie w ramach projektu nie może być udzielane w placówkach świadczących opiekę instytucjonalną.
Przykładowe wydatki:
•	koszty związane z remontem/ adaptacją pomieszczeń (w ramach cross-financingu),
•	wyposażenie ośrodka,
•	koszty związane z eksploatacją (media, czynsz),
•	wynagrodzenie personelu (np. psycholog, terapeuta, interwent kryzysowy),
•	wynagrodzenie członków zespołu interdyscyplinarnego,
•	koszty związane z utworzeniem interwencyjnych miejsc schronienia (do 8 miejsc),
•	superwizje dla pracowników ośrodka interwencji kryzysowej,
•	działania informacyjne - działania mające na celu informowanie (np. poprzez służby publiczne tj. szkoły, przedszkola, policja, spółdzielnie mieszkaniowe, itp.) społeczności lokalnej o ofercie OIK-u. W ramach tego wydatku nie mogą być finansowane działania informacyjno- promocyjne dotyczące projektu, które są kwalifikowalne w ramach kosztów pośrednich  zgodnie z katalogiem wskazanym w Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027,
•	pakiet pierwszej potrzeby dla osób, którym udzieli się schronienia np. zakupy żywnościowe, ubrania, środki higieniczne,
•	koszty związane z organizacją szkoleń dla kadry z zakresu pracy z cudzoziemcami i osobami należącymi do mniejszości etnicznych, osobami narażonymi na dyskryminację ze względu na cechy prawnie chronione, ze szczególnym uwzględnieniem dyskryminacji ze względu na orientację seksualną.
Pamiętaj!
Dopuszczalny poziom wydatków objętych limitem cross-financingu w przypadku tworzenia OIK wynosi 30%.
b)	zapewnienie dostępu do usług dla osób w sytuacjach kryzysowych realizowanych przez OIK
W ramach tej formy wsparcia możesz zaplanować usługi obejmujące między innymi:
•	poradnictwo psychologiczne, prawne lub socjalne,
•	konsultacje z terapeutą lub innymi specjalistami,
•	psychoterapię,
•	grupy wsparcia, 
•	mieszkania chronione/ wspomagane (cross-financing dla tej formy wynosi 30%).
Przykładowe wydatki:
•	koszty związane z remontem/ adaptacją pomieszczeń (w ramach cross-financingu),
•	wyposażenie mieszkania,
•	zatrudnienie specjalistów / koszty usług,
•	materiały wykorzystywane podczas spotkań ze specjalistami. 
Pamiętaj!
Tworząc mieszkanie wspomagane musisz stosować zapisy Wytycznych dotyczących realizacji projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w regionalnych programach na lata 2021–2027 Podsekcji 4.3.5.6. Mieszkania wspomagane, które określają standard mieszkania.
c)	usługi w zakresie przeciwdziałania przemocy, w tym przemocy w rodzinie realizowane w ramach OIK
W ramach tej formy wsparcia możesz zaplanować usługi obejmujące między innymi:
•	poradnictwo psychologiczne, prawne, socjalne, zawodowe i rodzinne, 
•	działania edukacyjne służące wzmocnieniu opiekuńczych i wychowawczych kompetencji rodziców w rodzinach zagrożonych przemocą w rodzinie,
•	programy dla osób stosujących przemoc domową (korekcyjno-edukacyjne, psychologiczno-terapeutyczne),
•	zwiększenie dostępności usług np. poprzez telefon zaufania.
Przykładowe wydatki:
•	wynagrodzenie specjalistów/ koszty usług np. prawnika, psychologa,
•	koszt badania lekarskiego w celu ustalenia przyczyn i rodzaju uszkodzeń ciała związanych z użyciem przemocy domowej oraz wydania zaświadczenia lekarskiego w tym przedmiocie,
•	koszty związane z prowadzeniem programów dla osób stosujących przemoc domową,
•	wynagrodzenie członków zespołu interdyscyplinarnego,
•	koszty związane z utworzeniem telefonu zaufania.
1.4.4	Typ 4. Wsparcie dzieci i młodzieży przebywającej w instytucjach całodobowych.
Decydując się na realizację projektu w ramach typu 4 Twoim celem powinno być podjęcie działań w zakresie wsparcia dzieci i młodzieży przebywającej w instytucjach całodobowych. Możesz objąć działaniami dzieci i młodzież przebywające w placówkach pieczy zastępczej, ale również innych formach instytucjonalnej opieki nad dziećmi (np. domach pomocy społecznej, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, placówkach opiekuńczo-wychowawczych).
Przykładowe formy wsparcia w ramach tego typu:
•	aktywizacja społeczna,
•	rozwój potencjałów i zainteresowań,
•	wsparcie psychologiczne,
•	poradnictwo specjalistyczne, w tym diagnoza i terapia zaburzeń;
•	wsparcie w procesie usamodzielniania poprzez m.in. wsparcie opiekunów/asystentów usamodzielniania, mentoring, budowanie kręgów wsparcia, mieszkania treningowe i wspierane, „usamodzielnianie na próbę”, monitoring losów wychowanków. 
Przykładowe wydatki:
•	koszty związane z wynagrodzeniem specjalistów (m.in. pedagoga, psychologa, coacha, trenera, korepetytora, itp.) pod warunkiem, że ich działania będą wykraczać ponad standardowość usług dotychczas świadczonych w placówce, 
•	zakup materiałów i pomocy dydaktycznych niezbędnych do przeprowadzenia konsultacji specjalistycznych oraz do zajęć i warsztatów,
•	koszty związane z adaptacją, remontami mieszkań chronionych lub wspomaganych dla usamodzielnianych wychowanków (w ramach cross-financingu),
•	koszty związane z funkcjonowaniem mieszkań chronionych lub wspomaganych,
•	koszty spotkań z usamodzielnionymi wychowankami w celu monitorowania ich losów (np. wspólne wyjścia do restauracji, na kręgle, itp.),
•	koszty związane z organizacją szkoleń dla kadry z zakresu pracy z cudzoziemcami i osobami należącymi do mniejszości etnicznych, osobami narażonymi na dyskryminację ze względu na cechy prawnie chronione, ze szczególnym uwzględnieniem dyskryminacji ze względu na orientację seksualną.
Pamiętaj!
Działania w ramach typu 4 nie mogą wzmacniać potencjału instytucjonalnego  placówek całodobowych (np. zatrudniania personelu, remonty, wyposażenie). Projekt może dotyczyć wyłącznie wsparcia dzieci i młodzieży oraz kadr w zakresie zgodnym z ideą deinstytucjonalizacji. 
Jeżeli zaplanujesz w projekcie utworzenie mieszkania chronionego musisz uwzględnić standard dotyczący tej formy wsparcia wynikający z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i aktów wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy. Natomiast w przypadku mieszkań wspomaganych, mieszkania te powinny spełniać definicję usług społecznych świadczonych w społeczności lokalnej w myśl Wytycznych dotyczących realizacji projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w regionalnych programach na lata 2021-2027 (podsekcja 4.3.5.6. Mieszkania wspomagane).
Ważne!
Planując wsparcie w postaci mieszkań chronionych lub wspomaganych we wniosku o dofinansowanie należy wskazać informację o aktualnym zasobie mieszkaniowym oraz określić czy rozwijasz dotychczasowy, istniejący zasób poprzez utworzenie nowych miejsc czy tworzysz nowe mieszkanie w projekcie. Wybierając formę wsparcia w postaci mieszkania masz zwiększony limit wydatków w kategorii limitowanej cross-financingu, tj. 30%.
Zwróć uwagę na liczbę miejsc w mieszkaniu wspomaganym, która nie może przekraczać 7, a pokoje w takim mieszkaniu powinny być 1-osobowe.
1.4.5	Typ 6. Budowanie zdolności organizacyjnych partnerów społeczeństwa obywatelskiego (typ uzupełniający) – możliwy do realizacji wyłącznie w połączeniu z pozostałymi typami w tym działaniu. 
Decydując się na realizację projektu w ramach typu 6 powinieneś za cel przyjąć realizację wsparcia w zakresie rozwijania dialogu obywatelskiego, podniesienia potencjału i rozwoju organizacji społeczeństwa obywatelskiego o zasięgu wojewódzkim, które działają na rzecz wsparcia rodzin, dzieci i młodzieży oraz rodzinnej pieczy zastępczej. 
Działania na rzecz budowania potencjału organizacji społeczeństwa obywatelskiego mogą obejmować kilka obszarów działań i szeroki katalog interwencji, m.in. 
•	działania na poziomie samych organizacji (wzmocnienie zasobów ludzkich w organizacjach, wsparcie dodatkowego zatrudnienia, wsparcie rozwoju wolontariatu, budowanie bazy członkowskiej, kształtowanie postaw i umiejętności liderów/liderek), 
•	działania skierowane bezpośrednio do organizacji zapewniające lepszą wydolność materialną i finansową, 
•	działania promujące budowanie relacji z innymi sektorami, 
•	działania budujące refleksyjność działania sektora organizacji pozarządowych,
•	działania w zakresie konsolidacji i samowiedzy środowiska organizacji pozarządowych, 
•	działania w zakresie aktywizmu obywatelskiego, 
•	działania w zakresie wsparcia i rozwoju partycypacji i rzecznictwa, 
•	działania w zakresie kształtowania i realizacji polityk publicznych w następujących wymiarach: programowania, realizacji działań, monitorowania, ewaluacji, 
•	działania w zakresie niezbędnego wsparcia technicznego i rozwoju instytucjonalnego (uzupełniająco, jako element kompleksowych działań zmierzających do budowania potencjału organizacji społeczeństwa obywatelskiego) 
•	działania w zakresie podnoszenia jakości (w tym poprzez rozwój kompetencji kadr) i dostępności usług świadczonych przez organizacje pozarządowe w obszarze EFS+ oraz innych instrumentów polityki spójności 2021 –2027. 
Pamiętaj!
Działania są adresowane do organizacji z regionu oraz skoncentrowane na budowaniu potencjału parterów społeczeństwa obywatelskiego. Wsparcie to może być realizowane wyłącznie w połączeniu z innym typem projektu i skierowane do organizacji realizujących wsparcie na rzecz uczestników projektu. 
Przykładowe wydatki:
•	specjalistyczne kursy i szkolenia wzmacniające kompetencje kadry, także związane z wypaleniem zawodowym,
•	szkolenia wzmacniające kompetencje miękkie, np. autoprezentacja, wystąpienia publiczne,
•	superwizje, 
•	szkolenia dla liderów.
UWAGA! 
Wydatki związane z realizacją powyższego typu nie powinny przekraczać 20% wartości kosztów bezpośrednich całego projektu. Planując działania w ramach typu 6, wskaż je jako odrębne zadanie w projekcie.
Dowiedz się więcej:
Szczegółowe informacje dotyczące typów projektów znajdziesz w Szczegółowym Opisie Priorytetów dla programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (SZOP FE SL 2021-2027) pod adresem https://funduszeue.slaskie.pl/dokument/eszop_fesl_2021_2027_v02 
1.5	Jakie warunki musisz spełnić
1.	Okres, w którym musisz zrealizować projekt nie powinien przekraczać 31.12.2029 r.
Uwaga!
Zalecamy, aby projekt zaplanować w taki sposób, by rozpoczął się najpóźniej w pierwszym półroczu 2024 r., natomiast jego zakończenie przypadało przed 30 czerwca 2029 r.
2.	Twój projekt musi spełniać kryteria wyboru projektów opisane w załączniku nr 1 do niniejszego Regulaminu wyboru projektów.
1.6	Kto skorzysta na realizacji projektu
Projekty realizowane przy dofinansowaniu z funduszy europejskich mają na celu wesprzeć określoną grupę docelową (bezpośrednich odbiorców wsparcia). 
Grupę docelową/ostatecznych odbiorców wsparcia w ramach przedmiotowego naboru stanowią: 
•	Dzieci, młodzież i młodzi dorośli wymagający wsparcia, w tym przebywający w instytucjonalnej pieczy zastępczej i innych placówkach całodobowych o charakterze długoterminowym, z uwzględnieniem osób uczących się i opuszczających młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii i inne.
Potwierdzenie kwalifikowalności uczestnika: dokument wystawiony przez odpowiedniego specjalistę potwierdzający zasadność udzielenia wsparcia, zaświadczenie z placówki całodobowego pobytu lub inny dokument potwierdzający przebywanie dziecka w placówce.
•	Dzieci, młodzież i młodzi dorośli wymagający wsparcia, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci z niepełnosprawnością i ich otoczenie.
Potwierdzenie kwalifikowalności uczestnika: dokument wystawiony przez odpowiedniego specjalistę potwierdzający zasadność udzielenia wsparcia, orzeczenie lub inny dokument potwierdzający stan zdrowia.
•	Członkowie rodzin z dziećmi, w tym doświadczający trudności opiekuńczo-wychowawczych lub w kryzysie.
Potwierdzeniem kwalifikowalności uczestnika jest dokument wystawiony przez odpowiedniego specjalistę, który potwierdza zasadność udzielenia wsparcia.
•	Pracownicy, członkowie i wolontariusze podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.
Potwierdzenie kwalifikowalności uczestnika: dokument potwierdzający zatrudnienie, wolontariat lub członkostwo w danej organizacji.
•	Osoby opuszczające pieczę zastępczą oraz inne instytucje opieki całodobowej, w których przebywają dzieci i młodzież.
Potwierdzenie kwalifikowalności uczestnika: zaświadczenie z placówki całodobowego pobytu lub inny dokument potwierdzający przebywanie dziecka w placówce.
•	Osoby potrzebujące interwencji kryzysowej.
Potwierdzenie kwalifikowalności uczestnika: dokument wystawiony przez odpowiedniego specjalistę potwierdzający zasadność udzielenia wsparcia. 
•	Osoby doświadczające przemocy, w tym przemocy w rodzinie i ich otoczenie.
Potwierdzenie kwalifikowalności uczestnika: dokument wystawiony przez odpowiedniego specjalistę potwierdzający zasadność udzielenia wsparcia. 
•	Otoczenie ww. grup docelowych.
Potwierdzeniem kwalifikowalności uczestnika jest dokument wystawiony przez odpowiedniego specjalistę potwierdzający zasadność udzielenia wsparcia. 
•	Osoby świadczące usługi na rzecz w/w grup.
Potwierdzenie kwalifikowalności uczestnika: umowa o pracę, umowa cywilno-prawna, umowa o wolontariat lub inny dokument potwierdzający świadczenie usług. 
•	Podmioty organizujące system wsparcia rodziny, pieczy zastępczej i adopcji oraz jego otoczenie.
Potwierdzenie kwalifikowalności uczestnika: rejestr, statut lub inny dokument potwierdzający możliwość realizacji zadań z zakresu systemu wsparcia rodziny, pieczy zastępczej i adopcji.
W ramach rekrutacji do projektu należy preferować:
•	osoby o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
•	 osoby z niepełnosprawnością sprzężoną,
•	osoby z chorobami psychicznymi,
•	osoby z niepełnosprawnością intelektualną,
•	osoby z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi (w rozumieniu zgodnym z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD10),
•	osoby korzystające z programu FE PŻ, 
•	dzieci wychowujące się poza rodziną biologiczną.
Pamiętaj!
Twoje zaplanowane wsparcie w projekcie musi być dostosowane do indywidualnych potrzeb, potencjału i osobistych preferencji odbiorców tych usług (zwłaszcza w przypadku osób potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu i osób
z niepełnosprawnościami). Ponadto niezbędne jest dopasowanie wsparcia dla
osób wykluczonych komunikacyjnie (zgodnie z tabelami nr 1 i 2 wskazanymi w załączniku nr 8 do Regulaminu wyboru projektu).
Należy pamiętać, że warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu lub podmiotu otrzymującego wsparcie jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, w szczególności zaświadczeniem lub innym dokumentem wystawionym przez właściwy podmiot, albo oświadczeniem uczestnika projektu (w uzasadnionych przypadkach, gdy nie jest możliwe uzyskanie innego dokumentu) lub podmiotu otrzymującego wsparcie, jeżeli kryterium kwalifikowalności nie może zostać potwierdzone dokumentem wystawionym przez właściwy podmiot.
Co do zasady, kwalifikowalność uczestnika projektu lub podmiotu otrzymującego wsparcie jest potwierdzana bezpośrednio przed udzieleniem mu pierwszej formy wsparcia w ramach projektu, przy czym jeżeli charakter wsparcia uzasadnia prowadzenie rekrutacji na wcześniejszym etapie realizacji projektu – kwalifikowalność uczestnika projektu lub podmiotu otrzymującego wsparcie potwierdzana może być na etapie rekrutacji do projektu
1.7	Informacje dotyczące partnerstwa 
Masz możliwość realizacji swojego projektu wspólnie z partnerem. Możliwość realizacji projektu w partnerstwie opisuje art. 39 ustawy wdrożeniowej, a wybór partnera powinien zostać dokonany zgodnie z ust. 2-4 tego art. Aby realizować projekt w partnerstwie, partner wiodący musi wykazać się odpowiednim potencjałem ekonomicznym zapewniającym prawidłową realizację projektu partnerskiego.
Należy podkreślić, że istotą realizacji projektu w partnerstwie jest wspólna realizacja projektu przez podmioty wnoszące do partnerstwa różnorodne zasoby (ludzkie, organizacyjne, techniczne, finansowe). Należy jednak mieć na uwadze, że aby uznać zawiązane partnerstwo za zasadne i racjonalne niezbędna jest realizacja przez partnera/ów zadań merytorycznych zaplanowanych w ramach kosztów bezpośrednich i tym samym korzystanie przez partnera/ów projektu z dofinansowania UE, które musi być przewidziane dla partnera/ów w budżecie projektu.
Realizacja projektów partnerskich w ramach FE SL 2021-2027 wymaga spełnienia łącznie następujących warunków:
a)	posiadania partnera wiodącego, który jest jednocześnie beneficjentem projektu (stroną umowy o dofinansowanie). 
UWAGA! Partnerem wiodącym w projekcie partnerskim może być wyłącznie podmiot inicjujący projekt partnerski oraz o potencjale ekonomicznym zapewniającym prawidłową realizację projektu partnerskiego. Ponadto zadania realizowane przez poszczególnych partnerów w ramach projektu partnerskiego nie mogą polegać na oferowaniu towarów, świadczeniu usług lub wykonywaniu robót budowlanych na rzecz pozostałych partnerów. 
b)	uczestnictwa partnerów w realizacji projektu na każdym jego etapie, co oznacza również wspólne przygotowanie wniosku o dofinansowanie projektu oraz wspólne zarządzanie projektem, przy czym partner może uczestniczyć w realizacji tylko części zadań w projekcie,
c)	adekwatności udziału partnerów, co oznacza odpowiedni udział partnerów w realizacji projektu (wniesienie zasobów ludzkich, organizacyjnych, technicznych lub finansowych odpowiadających realizowanym zadaniom).
Pamiętaj! 
Każdy partner podobnie jak wnioskodawca powinien być podmiotem uprawnionym do ubiegania się o dofinansowanie (zgodnie z pkt.1.3 niniejszego Regulaminu Kto może ubiegać się o dofinansowanie - typy wnioskodawcy). 
W systemie LSI 2021 partnerzy są oznaczani jako realizatorzy. 
Wybierz partnera/ów i podpisz z nim/i porozumienie/umowę o partnerstwie przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Wskaż imiennie każdego partnera we wniosku.
Wspólna realizacja projektu partnerskiego opiera się na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie i umowie/porozumieniu o partnerstwie. Zakres informacji jakie powinny znaleźć się w porozumieniu oraz umowie o partnerstwie znajduje się w art. 39 ust. 9 ustawy wdrożeniowej. Integralną częścią umowy pomiędzy partnerami powinno być również pełnomocnictwo/pełnomocnictwa dla partnera wiodącego do reprezentowania partnera/partnerów projektu.
W przypadkach uzasadnionych koniecznością zapewnienia prawidłowej i terminowej realizacji projektu, za zgodą IZ, może nastąpić zmiana partnera. Do zmiany partnera stosuje się art. 39 ust. 5 ustawy wdrożeniowej.
Pamiętaj!
Zadania realizowane przez poszczególnych partnerów w ramach projektu partnerskiego nie mogą polegać na oferowaniu towarów, świadczeniu usług lub wykonywaniu robót budowlanych na rzecz pozostałych partnerów.
1.8	Zgodność z zasadami horyzontalnymi
Twój projekt musi mieć pozytywny wpływ na realizację zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz być zgodny z zasadą równości kobiet i mężczyzn. Ponadto, projekt musi być zgodny z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych oraz zasadą zrównoważonego rozwoju.
1.8.1	Zasada równości szans i niedyskryminacji (w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami) 
Wsparcie polityki spójności będzie udzielane wyłącznie projektom i wnioskodawcom, którzy przestrzegają przepisów antydyskryminacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 3 Rozporządzenia PE i Rady nr 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (dalej zwanym „Rozporządzeniem PE i Rady nr 2021/1060)”.
Beneficjent nie może dopuszczać się działań lub zaniedbań noszących znamiona dyskryminacji pośredniej lub bezpośredniej, w szczególności ze względu na takie cechy jak: płeć, rasa, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Rezultaty projektu będą dostępne dla społeczeństwa bez dyskryminacji ze względu na przywołane powyżej cechy, a sama treść projektu nie będzie dyskryminacyjna. Beneficjent ma obowiązek zapewnienia wszystkim osobom jednakowego dostępu do m.in. informacji, produktów, usług, infrastruktury. Różnicowanie w traktowaniu osób ze względu na obiektywnie uzasadnione przyczyny (tzw. działania pozytywne) nie stanowi przypadku dyskryminacji.
Głównym celem tej zasady w zakresie dostępności jest zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami (np.: ruchową, narządu wzroku, słuchu i intelektualną), na równi z osobami pełnosprawnymi, dostępu do funduszy europejskich w zakresie:
•	udziału w projektach, 
•	użytkowania, 
•	zrozumienia, 
•	komunikowania się, 
•	oraz korzystania z ich efektów.
Standardy dostępności dla osób z niepełnosprawnościami zostały wskazane 
w załączniku nr 2 do Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027.Jeżeli w projekcie pojawi się nieprzewidziany na etapie planowania wydatek związany z zapewnieniem dostępności uczestnikowi/uczestniczce (lub członkowi/członkini personelu) projektu, możliwe jest zastosowanie mechanizmu racjonalnych usprawnień (MRU), o którym mowa w sekcji 4.1.2 ww. wytycznych.
1.8.2	Zasada równości kobiet i mężczyzn
Wsparcie polityki spójności będzie udzielane wyłącznie projektom i wnioskodawcom, którzy przestrzegają przepisów w zakresie równości kobiet i mężczyzn, o których mowa w art. 9 ust. 2 Rozporządzenia PE i Rady nr 2021/1060.
Głównym celem tej zasady w projekcie jest zapewnienie równości płci na każdym etapie projektu, w szczególności na etapie diagnozy problemów w obszarze tematycznym projektu, planowania i wdrażania działań w odpowiedzi na te problemy, określania wskaźników realizacji tych działań oraz całościowego zarządzania projektem.
Działania zmierzające do przestrzegania zasady zostały szczegółowo wskazane 
w dokumencie pn. Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn 
w ramach projektów współfinansowanych z EFS+.
1.8.3	Zgodność z Kartą Praw Podstawowych
Projekt musi być zgodny z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 
26 października 2012 r. (Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, str. 391), w zakresie odnoszącym się do sposobu realizacji, zakresu projektu i wnioskodawcy.
Zgodność tę należy rozumieć jako brak sprzeczności pomiędzy zapisami projektu 
a wymogami tego dokumentu. Żaden aspekt projektu, jego zakres oraz sposób jego realizacji nie może naruszać zapisów Karty. Wymóg dotyczy też wnioskodawcy.  
Wymagane będzie wskazanie przez wnioskodawcę deklaracji we wniosku o dofinansowanie (oraz przedłożenie oświadczenia na etapie podpisywania umowy o dofinansowanie), że również do tej pory nie podjął jakichkolwiek działań dyskryminujących / uchwał, sprzecznych z zasadami, o których mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 2021/1060, nie opublikowane zostały wyroki sądu ani wyniki kontroli świadczące o prowadzeniu takich działań, nie rozpatrzono pozytywnie skarg na wnioskodawcę w związku z prowadzeniem działań dyskryminujących oraz nie podano do publicznej wiadomości niezgodności działań wnioskodawcy z zasadami niedyskryminacji. Dotyczy to wszystkich wnioskodawców, w szczególności jednostek samorządu terytorialnego (JST), a w przypadku gdy wnioskodawcą jest podmiot kontrolowany przez JST lub od niej zależny, wymóg dotyczy również tej JST.
Pamiętaj!
W przeciwnym razie wsparcie w ramach polityki spójności nie może być udzielone.
1.8.4	Zgodność z Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych
Projekt musi być zgodny z Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych, sporządzoną w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169, 
z późn. zm.), w zakresie odnoszącym się do sposobu realizacji, zakresu projektu 
i wnioskodawcy. Zgodność tę należy rozumieć jako brak sprzeczności pomiędzy zapisami projektu a wymogami tego dokumentu.
Dowiedz się więcej:
Szczegółowe informacje na temat zgodności z zasadami równościowymi znajdziesz w Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027 i w Instrukcji wypełniania i składania wniosku o dofinansowanie projektu stanowiącej załącznik nr 4 do Regulaminu oraz na stronie https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-europejskie-bez-barier/dostepnosc-plus/
1.8.5	Zasada zrównoważonego rozwoju
Projekt musi być zgodny z zasadą zrównoważonego rozwoju. Zgodność ta oznacza, że stosownie do podejmowanych w projekcie działań (zarówno w ramach zarządzania projektem, jak i realizacji działań merytorycznych) zastosowane zostaną rozwiązania proekologiczne tj. m.in.: oszczędność wody i energii, powtórne wykorzystywanie zasobów, ograniczenie wpływu na bioróżnorodność, w tym upowszechnione zostaną ekologiczne praktyki. Na przykład materiały projektowe 
i promocyjne zostaną udostępnione elektronicznie lub wydrukowane zostaną na papierze z recyklingu, odpady będą segregowane, użytkowane będzie energooszczędne oświetlenie, wykorzystywany będzie niskoemisyjny transport, itp. Proces zarządzania projektem również będzie się odbywał w ww. sposób – 
z ograniczeniem zużycia papieru, zdalną formą współpracy ograniczającą ślad węglowy, stosowaniem zielonych klauzul w zamówieniach, korzystaniem 
z energooszczędnych rozwiązań, promocją działań i postaw proekologicznych itp. Efekty i produkty projektów nie będą wpływać negatywnie na środowisko naturalne.
1.8.6	Wydatki na dostępność
W perspektywie finansowej 2021-2027 wydatki związane z zapewnieniem dostępności na poziomie projektów będą monitorowane. W LSI 2021 w części dotyczącej budżetu umożliwiono oznaczenie wydatków związanych z zapewnianiem dostępności przy pomocy pola pn. „Wydatki na dostępność”, znajdującym się przy każdym wydatku w budżecie projektu w części poświęconej kategoriom limitowanym. 
Jeśli dany wydatek znajdujący się w budżecie projektu wiąże się z zapewnieniem dostępności, należy przypisać go do kategorii „Wydatki na dostępność”.
Szczegółowe informacje dotyczące sposobu prezentacji takich wydatków w polu E.3 znajdują się w Instrukcji wypełniania wniosku. 
1.8.7	Kryteria szczegółowe dostępu 
Brzmienie kryterium:
Projekt obejmuje działania szkoleniowe dotyczące przeciwdziałania dyskryminacji 
i uwzględniania specyficznych potrzeb osób narażonych na dyskryminację ze względu na cechy prawnie chronione.
Weryfikowane będzie, czy w projekcie zaplanowano szkolenie dla kadr świadczących usługi społeczne dla dzieci i rodziny (kadra świadczy usługi w projekcie) realizujące jedno z następujących zagadnień:
a) wsparcie lub praca z cudzoziemcami i osobami należącymi do mniejszości etnicznych;
b) wsparcie lub praca z osobami narażonymi na dyskryminację ze względu na cechy prawnie chronione, ze szczególnym uwzględnieniem dyskryminacji ze względu na orientację seksualną.
1.8.8	Kryteria szczegółowe dodatkowe 
Brzmienie kryterium:
Projekt spełnia standard maksimum zasady równości kobiet i mężczyzn.
W ramach kryterium premiowane będą projekty, które otrzymają maksymalną liczbę punktów tj. 5 w standardzie minimum zasady równości szans K i M), zgodnie z Instrukcją do Standardu minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn 
w ramach projektów współfinansowanych z EFS+.

2.	Informacje finansowe 
2.1	Podstawowe informacje finansowe

Tabela 1. Podstawowe informacje finansowe dotyczące naboru
Kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w naborze	25 278 382,33 PLN
5 588 235,29 EUR	
poziom dofinansowania	95,00%	
Kwota środków UE	22 617 500,00 PLN
5 000 000,00 EUR	
poziom dofinansowania UE	85,00%	
Wkład budżetu państwa	2 660 882,33 PLN
588 235,29 EUR	
poziom dofinansowania BP	10,00%	
Wkład własny	1 330 441,19 PLN
294 117,65 EUR	
poziom wkładu własnego	5,00%	
Minimalna wartość projektu	100 000,00 PLN	
Dopuszczalny cross-financing (%)	30,00% - projekty zakładające utworzenie mieszkań chronionych/wspomaganych oraz utworzenia ośrodków interwencji kryzysowej.
15% - 
projekty zakładające pozostałe formy wsparcia.	
Pamiętaj! 
Kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w naborze może zmieniać się w wyniku zmian kursu PLN wobec EUR i będzie ostatecznie ustalana w dniu zatwierdzenia wyników oceny wniosków o dofinansowanie.
2.2	Środki przeznaczone na mechanizm racjonalnych usprawnień w naborze 
ION przewiduje zastosowanie MRU w ramach przedmiotowego naboru. 
1.	Jeżeli w Twoim projekcie pojawią się wydatki związane z zapewnieniem uczestnikom dostępności niezaplanowane na etapie tworzenia projektu możesz zastosować MRU.
Co do zasady środki na finansowanie MRU nie są planowane w budżecie projektu na etapie wnioskowania o jego dofinansowanie.
2.	W celu sfinansowania MRU będziesz mógł skorzystać z przesunięcia środków w budżecie projektu lub wykorzystania oszczędności. W przypadku braku możliwości skorzystania z bieżącego budżetu projektu będziesz miał możliwość zwiększenia wartości projektu o niezbędne koszty MRU – pod warunkiem dostępności środków.
3.	Planując wydatki związane z MRU musisz pamiętać, że ich koszt nie może przekroczyć 15 tysięcy złotych brutto na jedną osobę.
4.	Pamiętaj, każdy wydatek w ramach MRU jest kwalifikowalny, o ile na mocy przepisów unijnych oraz wytycznych dotyczących kwalifikowalności, czy innych dokumentów programowych nie stanowi wydatku niekwalifikowalnego.
2.3	Kwalifikowalność wydatków
Zasady dotyczące kwalifikowalności znajdziesz w Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027
2.3.1	Wkład własny
Wkład własny to twój pieniężny lub niepieniężny wkład, który nie zostanie ci przekazany w formie dofinansowania (różnica między kwotą wydatków kwalifikowalnych, a otrzymaną przez ciebie kwotą dofinansowania, zgodnie z ustaloną stopą dofinansowania dla projektu rozumianą jako % dofinansowania wydatków kwalifikowalnych). Wkład własny musisz wnieść na poziomie 5% wydatków kwalifikowalnych. W projektach rozliczanych na podstawie rzeczywiście poniesionych wydatków nie ma możliwości wniesienia wkładu własnego w kosztach pośrednich. Natomiast nie dotyczy to projektów rozliczanych za pomocą kwot ryczałtowych – patrz wzory umowy „zwykłej” oraz „ryczałtowej”. 
Wkład niepieniężny polega na wniesieniu (wykorzystaniu na rzecz projektu) nieruchomości, urządzeń, materiałów (surowców), wartości niematerialnych i prawnych, ekspertyz lub nieodpłatnej pracy wykonywanej przez wolontariuszy na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie lub nieodpłatnej pracy społecznej członków stowarzyszenia wykonywanej na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2020 r. poz. 2261) – ze składników majątku beneficjenta lub majątku innych podmiotów, jeżeli możliwość taka wynika z przepisów prawa oraz zostanie to ujęte w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie projektu.
Szczegółowe zasady wnoszenia wkładu niepieniężnego zostały uregulowane w punkcie 3.3 Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027.
2.3.2	Podatek od towarów i usług (VAT)
Podatek od towarów i usług (VAT) w projekcie, którego łączny koszt jest mniejszy niż 5 mln EUR (włączając VAT) jest kwalifikowalny z zachowaniem ogólnych zasad wynikających z Podrozdziału 3.5. Wytycznych kwalifikowalności.
2.3.3	Pomoc publiczna/Pomoc de minimis
Na etapie tworzenia projektu musisz ustalić, czy projekt podlega zasadom pomocy publicznej i/lub pomocy de minimis i wypełnić określone pola we wniosku. Powinieneś przede wszystkim określić czy będziesz odbiorcą pomocy de minimis lub pomocy publicznej oraz czy będziesz udzielać pomocy de minimis podmiotom, które są przedsiębiorcami i prowadzą działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów dotyczących pomocy publicznej. 
Ustalenie, czy w danym przypadku pomoc publiczna występuje, możliwe jest po zbadaniu, czy zostały spełnione poniższe przesłanki (przesłanki te ustalone zostały na podstawie art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), tj. czy wsparcie:
a)	jest udzielane przedsiębiorcy;
b)	jest przyznawane przez państwo lub pochodzi ze środków państwowych;
c)	jest udzielane na warunkach korzystniejszych niż oferowane na rynku;
d)	ma charakter selektywny;
e)	zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi Unii Europejskiej.
W regulacjach unijnych dotyczących pomocy publicznej uznaje się natomiast, że pomoc de minimis, ze względu na niewielką kwotę wsparcia, jaka może zostać udzielona jednemu przedsiębiorstwu, to pomoc niespełniająca wszystkich kryteriów określonych w ww. artykule Traktatu. Pomoc tę uznaje się za niespełniającą przesłanek dotyczących wpływu na handel między państwami członkowskimi i/lub groźby zakłócenia lub zakłócenia konkurencji. Pozostałe przesłanki muszą zostać jednak spełnione.
Zgodność założeń projektu z przepisami dotyczącymi udzielania pomocy publicznej weryfikowana jest na etapie oceny projektu.
Szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy publicznej oraz pomocy de minimis zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis oraz pomocy publicznej w ramach programów finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+), dalej zwane rozporządzeniem krajowym. 
Rozporządzenie krajowe przenosi na grunt krajowy przepisy rozporządzeń Komisji Europejskiej:
• Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu,
• Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis. 
Rozporządzenie krajowe określa szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania przedsiębiorcom pomocy de minimis oraz pomocy publicznej, w ramach programów operacyjnych finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego plus (EFS+)  na lata 2021-2027 oraz podmioty udzielające tej pomocy. 
ION zaleca zapoznanie się z tym aktem prawnym oraz innymi dotyczącymi udzielania pomocy publicznej i pomocy de minimis, w tym unijnymi. 
W ramach projektu, możesz ubiegać się o udzielenie pomocy publicznej. Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia krajowego, pomoc publiczna może być udzielona tylko przez IZ FESL. Podmiotem udzielającym pomocy publicznej nie może być beneficjent ani partner. W perspektywie finansowej 2021-2027 nie ma bowiem możliwości udzielania pomocy publicznej przez beneficjenta/partnera – na tzw. „drugim poziomie”.
Możesz również ubiegać się o udzielenie pomocy de minimis lub zaplanować jej udzielenie innym podmiotom (np. partnerowi, uczestnikom projektu). Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia krajowego podmiotem udzielającym pomocy de minimis nie może być partner projektu. 
Pomoc publiczna, o jaką możesz się ubiegać, została określona w rozporządzeniu krajowym. Jej przeznaczenie oraz warunki udzielania w odniesieniu do poszczególnych jej przeznaczeń zostały wskazane w rozdziałach od 3 do 5 ww. rozporządzenia, tj.:
- w rozdziale 3 – pomoc publiczna na szkolenia; 
- w rozdziale 4  – pomoc publiczna na usługi doradcze na rzecz mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, 
- w rozdziale 5  – pomoc publiczna na subsydiowanie zatrudnienia, obejmująca swym zakresem: pomoc publiczną na subsydiowanie zatrudnienia pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji oraz pracowników znajdujących się w bardzo niekorzystnej sytuacji i pomoc publiczną na subsydiowanie zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych. 
Pomoc publiczna musi wywołać efekt zachęty, zgodnie z § 8 rozporządzenia krajowego. 
W przypadku projektów objętych zasadami pomocy publicznej za kwalifikowalne mogą być uznane tylko te wydatki, które spełniają łącznie warunki określone 
w Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków 2021-2027 i warunki wynikające z odpowiednich regulacji w zakresie ww. przeznaczeń pomocy publicznej, przyjętych na poziomie unijnym lub krajowym.
W przypadku projektów objętych zasadami pomocy de minimis za kwalifikowalne mogą być uznane tylko te wydatki, które spełniają łącznie warunki określone w Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków 2021-2027 i warunki wynikające z odpowiednich regulacji w zakresie pomocy de minimis, przyjętych na poziomie unijnym lub krajowym. Rozporządzenie krajowe w § 10 wskazuje przykładowe przeznaczenie pomocy de minimis. Katalog kosztów kwalifikowalnych w ramach pomocy de minimis jest katalogiem otwartym. 
Jeżeli będziesz występował jako podmiot udzielający pomocy de minimis, to zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia krajowego, przedsiębiorca ubiegający się o pomoc de minimis będzie zobowiązany złożyć do twojej instytucji wniosek o udzielenie pomocy de minimis wraz załączonymi dokumentami, wymienionymi w z § 7 ust. 2. 
Zgodnie z § 6 ust. 4 rozporządzenia krajowego pomoc de minimis może być udzielona na podstawie umowy o dofinansowanie projektu, decyzji o dofinansowaniu projektu lub innego dokumentu będącego podstawą jej udzielenia, która określa szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania pomocy de minimis na rzecz przedsiębiorcy.
Informacje dotyczące sposobu wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu,
w ramach którego przewiduje się udzielanie pomocy publicznej i/lub de minimis,
znajdują się w Instrukcji wypełniania i składania wniosku o dofinansowanie 
w Lokalnym Systemie Informatycznym (LSI2021) dla naborów ogłaszanych 
w ramach FE SL.
2.3.4	Budżet projektu
1.	Budżet projektu jest podstawą do oceny kwalifikowalności i racjonalności kosztów i powinien bezpośrednio wynikać z opisanych zadań i ich etapów. 
2.	Koszty bezpośrednie projektu powinny zostać oszacowane z zastosowaniem warunków i procedur kwalifikowalności określonych w Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027 oraz z uwzględnieniem stawek rynkowych. 
3.	Koszty pośrednie projektu są kwalifikowalne w ramach naboru i stanowią koszty administracyjne związane z techniczną obsługą realizacji projektu. 
4.	Katalog kosztów pośrednich został wskazany w podrozdziale 3.12. Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027 i obejmuje: 
a.	koszty koordynatora lub kierownika projektu oraz innego personelu bezpośrednio angażowanego w zarządzanie, rozliczanie, monitorowanie projektu lub prowadzenie innych działań administracyjnych w projekcie, w tym koszty wynagrodzenia tych osób, wyposażenia ich stanowiska pracy, ich przejazdów, delegacji służbowych i szkoleń oraz koszty związane z wdrażaniem polityki równych szans przez te osoby,
b.	koszty zarządu (koszty wynagrodzenia osób uprawnionych do reprezentowania jednostki, których zakresy czynności nie są przypisane wyłącznie do projektu, np. kierownik jednostki),
c.	koszty personelu obsługowego (obsługa kadrowa, finansowa, administracyjna, sekretariat, kancelaria, obsługa prawna, w tym ta dotycząca zamówień) na potrzeby funkcjonowania jednostki,
d.	koszty obsługi księgowej (wynagrodzenia osób księgujących wydatki w projekcie, w tym zlecenia prowadzenia obsługi księgowej projektu biuru rachunkowemu),
e.	koszty utrzymania powierzchni biurowych (czynsz, najem, opłaty administracyjne) związanych z obsługą administracyjną projektu,
f.	wydatki związane z otworzeniem lub prowadzeniem wyodrębnionego na rzecz projektu subkonta na rachunku płatniczym lub odrębnego rachunku płatniczego,
g.	działania informacyjno-promocyjne projektu (np. zakup materiałów promocyjnych i informacyjnych, zakup ogłoszeń prasowych, utworzenie i prowadzenie strony internetowej o projekcie, oznakowanie projektu, plakaty, ulotki, itp.), z wyłączeniem działań, o których mowa w art. 50 ust. 1 lit. e rozporządzenia ogólnego,
h.	amortyzację, najem lub zakup aktywów (środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych) używanych na potrzeby osób, o których mowa w lit. a - d,
i.	opłaty za energię elektryczną, cieplną, gazową i wodę, opłaty przesyłowe, opłaty za sprzątanie, ochronę, opłaty za odprowadzanie ścieków w zakresie związanym z obsługą administracyjną projektu,
j.	koszty usług pocztowych, telefonicznych, internetowych, kurierskich związanych z obsługą administracyjną projektu,
k.	koszty biurowe związane z obsługą administracyjną projektu (np. zakup materiałów biurowych i artykułów piśmienniczych, koszty usług powielania dokumentów),
l.	koszty zabezpieczenia prawidłowej realizacji umowy,
m.	koszty ubezpieczeń majątkowych.
5.	Koszty pośrednie projektu EFS+ są rozliczane wyłącznie z wykorzystaniem następujących stawek ryczałtowych:
a.	25% kosztów bezpośrednich – w przypadku projektów o wartości kosztów bezpośrednich do 830 tys. PLN włącznie,
b.	20% kosztów bezpośrednich – w przypadku projektów o wartości kosztów bezpośrednich powyżej 830 tys. PLN do 1 740 tys. PLN włącznie,
c.	15% kosztów bezpośrednich – w przypadku projektów o wartości kosztów bezpośrednich powyżej 1 740 tys. PLN do 4 550 tys. PLN włącznie,
d.	10% kosztów bezpośrednich – w przypadku projektów o wartości kosztów bezpośrednich przekraczającej 4 550 tys. PLN.
6.	Niedopuszczalna jest sytuacja, w której koszty pośrednie zostaną rozliczone w ramach kosztów bezpośrednich. 
7.	Stawka ryczałtowa kosztów pośrednich jest wskazywana w umowie o dofinansowanie projektu. 
8.	IZ może obniżyć stawkę ryczałtową kosztów pośrednich w przypadku rażącego naruszenia przez beneficjenta postanowień umowy o dofinansowanie projektu w zakresie zarządzania projektem EFS+.
2.3.5	Uproszczone metody rozliczania wydatków
1.	W przypadku, jeżeli wartość Twojego projektu nie będzie przekraczać równowartości 200 tys. EUR, tj. 904 700,00 PLN w dniu zawarcia umowy o dofinansowanie projektu (do przeliczenia łącznego kosztu projektu stosuje się miesięczny obrachunkowy kurs wymiany waluty stosowany przez KE, aktualny na dzień ogłoszenia naboru), rozliczany będzie obligatoryjnie za pomocą uproszczonych metod rozliczania wydatków. W takim przypadku zastosujesz zatem kwoty ryczałtowe.
2.	Kwotą ryczałtową jest kwota uzgodniona za wykonanie określonego w projekcie zadania na etapie zatwierdzenia wniosku o dofinansowanie projektu. Jedno zadanie stanowi jedną kwotę ryczałtową.
3.	W przypadku projektów rozliczanych z zastosowaniem kwot ryczałtowych, nie dopuszcza się możliwości rozliczania kwotami ryczałtowymi jedynie części zadań w ramach projektu, natomiast pozostałych zadań na podstawie rzeczywiście poniesionych wydatków.
4.	Weryfikacja wydatków zadeklarowanych według uproszczonych metod dokonywana jest w oparciu o faktyczny postęp realizacji projektu i osiągnięte wskaźniki produktu i rezultatu. Tworząc budżet projektu oraz w oparciu o niego kwoty ryczałtowe pamiętaj, że taki projekt rozlicza się w systemie „spełnia – nie spełnia”, czyli jeżeli nie zrealizujesz w pełni wskaźników produktu lub rezultatu objętych daną kwotą ryczałtową, wówczas kwota ta w pełni zostaje uznana ze niekwalifikowalną. Masz zatem możliwość rozliczenia 100% kwoty przy wykonaniu założonych zgodnie z WOD i umową wskaźników (niezależnie od faktycznie poniesionych wydatków ujętych w danej kwocie ryczałtowej), a jeśli nie osiągniesz danego wskaźnika na zakładanym poziomie w WOD rozliczasz 0,00% kwoty ryczałtowej. Zobacz wzór umowy „ryczałtowej”. 
5.	Do każdej kwoty ryczałtowej należy przypisać odpowiednie wskaźniki z części G wniosku o dofinansowanie (wszystkie wskaźniki z części G muszą zostać rozpisane w ramach kwot ryczałtowych, w takim samym brzmieniu, bez modyfikowania nazwy wskaźnika). Ponadto, jeśli wskaźniki z części G są niewystarczające do pomiaru realizacji działań w ramach każdej kwoty ryczałtowej, możesz określić dodatkowe wskaźniki dla kwoty ryczałtowej. Osiągnięcie wyznaczonych wartości docelowych wskaźników będzie stanowić podstawę do kwalifikowania wydatków objętych daną kwotą ryczałtową i w związku z tym uznania tej kwoty.
6.	Wydatki rozliczane uproszczoną metodą traktujemy jako wydatki poniesione. Nie masz obowiązku zbierania ani opisywania dokumentów księgowych w ramach projektu na potwierdzenie ich poniesienia.
Ważne!
W ramach wskaźników przypisanych do danej kwoty ryczałtowej powinieneś wybrać z dostępnej listy lub przygotować odpowiednie narzędzia pomiaru potwierdzające wykonanie produktów, rezultatów lub zrealizowania działań zgodnie z zatwierdzonym WOD. 
Pełen opis wskaźników wraz z ich narzędziami pomiaru znajdziesz w załączniku nr 2 do niniejszego Regulaminu.
2.3.6	Cross-financing
1.	Cross-financing - zasada elastyczności, polegająca na możliwości komplementarnego, wzajemnego finansowania działań ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i EFS + w przypadku, gdy dane działanie z jednego funduszu objęte jest zakresem pomocy drugiego funduszu. 
2.	Cross-financing dotyczy wyłącznie takich kategorii wydatków, których poniesienie wynika z potrzeby realizacji danego projektu. 
3.	W przypadku wydatków ponoszonych w ramach cross-financingu stosuj zasady kwalifikowalności określone w Podrozdziale 2.4. Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027
4.	Konieczność poniesienia wydatków w ramach cross-financingu musisz bezpośrednio wskazać w WOD i uzasadnić. Kategorie wydatków podlegają rozliczeniu w Twoich wnioskach o płatność.
5.	Wydatki ponoszone w ramach cross-financingu sprawozdajesz we wnioskach o płatność, składanych w ramach projektu. Pamiętaj, że wydatki te poniesione powyżej dopuszczalnego limitu (wynikającego z zatwierdzonego WOD) są niekwalifikowalne.
6.	Wydatki objęte cross-financingiem w projekcie nie mogą być wykazywane w ramach kosztów pośrednich, niemniej koszty pośrednie od kwoty wydatku stanowiącego cross-financing, wykazanego w kosztach bezpośrednich, wliczane są do limitu cross-financingu określonego w projekcie. Oznacza to, że należy wyliczyć kwotę kosztów pośrednich objętych cross-financingiem (za pomocą stawki ryczałtowej) od kosztów bezpośrednich objętych cross-financingiem; po zsumowaniu kwoty kosztów bezpośrednich objętych cross-financingiem oraz kosztów pośrednich objętych cross-financingiem uzyskamy kwotę kosztów projektu objętych cross-financingiem.
Uwaga!
Limit wydatków w ramach cross-financingu na poziomie projektu nie może stanowić więcej niż 30% finansowania unijnego w przypadku projektów zakładających utworzenie mieszkań chronionych/wspomaganych oraz utworzenia ośrodków interwencji kryzysowej lub nie więcej niż 15% finansowania unijnego w przypadku projektów zakładających pozostałe formy wsparcia.
LSI wskazuje udział cross-financingu w przedstawionych wydatkach, jednak zalecamy, abyś przeliczył poziom wykorzystania limitu cross-financingu we własnym zakresie przed złożeniem wniosku.
7.	Trwałość projektów współfinansowanych ze środków funduszy strukturalnych lub Funduszu Spójności musi być zachowana przez okres 5 lat (3 lat w przypadku MŚP – w odniesieniu do projektów, z którymi związany jest wymóg utrzymania inwestycji lub miejsc pracy) od daty płatności końcowej na rzecz beneficjenta. Zapis dotyczy tylko wydatków w ramach cross-financingu. W przypadku, gdy przepisy regulujące udzielanie pomocy publicznej wprowadzają inne wymogi w tym zakresie, wówczas stosuje się okres ustalony zgodnie z tymi przepisami. 
2.3.7	Personel w projekcie
1.	Szczegółowe zasady angażowania personelu projektu oraz katalog wydatków kwalifikowalnych w ramach jego wynagrodzenia określa podrozdział 3.8 Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027. 
2.	Personel projektu stanowią osoby zaangażowane do realizacji zadań lub czynności w ramach projektu na podstawie stosunku pracy i wolontariusze wykonujący świadczenia na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2023 r. poz. 571). Personelem projektu jest również osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą będąca beneficjentem oraz osoby z nią współpracujące w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, z późn. zm.). 
3.	Zgodnie z Wytycznymi dotyczącymi kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027, wydatki związane z zaangażowaniem personelu projektu mogą być kwalifikowalne, o ile konieczność zaangażowania personelu projektu wynika z charakteru projektu. 
4.	Kwalifikowalne składniki wynagrodzenia personelu to wynagrodzenie brutto oraz koszty ponoszone przez pracodawcę zgodnie z właściwymi przepisami prawa, w szczególności składki na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Pracownicze Plany Kapitałowe, odpisy na ZFŚS lub wydatki ponoszone na Pracowniczy Program Emerytalny. 
5.	Niekwalifikowalne koszty personelu projektu zostały wskazane w podrozdziale 2.3. Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027. 
6.	Wydatki związane z wynagrodzeniem personelu projektu są ponoszone zgodnie z przepisami krajowymi, w szczególności zgodnie z ustawą z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 1510 z późn. zm.). 
7.	Wnioskodawca wykazuje we wniosku o dofinansowanie projektu formę zaangażowania i szacunkowy wymiar czasu pracy personelu projektu niezbędnego do realizacji zadań merytorycznych (etat/liczba godzin), co jest podstawą do oceny zasadności i racjonalności wydatków związanych z personelem projektu. 
8.	Dodatkowo, wnioskodawca wskazuje we wniosku o dofinansowanie projektu uzasadnienie proponowanej kwoty wynagrodzenia personelu projektu odnoszące się do zwyczajowej praktyki beneficjenta w zakresie wynagrodzeń na danym stanowisku lub przepisów prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 Kodeksu pracy lub statystyki publicznej, co stanowi podstawę do oceny kwalifikowalności wydatków na etapie wyboru projektu oraz w trakcie jego realizacji. 
9.	W ramach projektów partnerskich wzajemne zlecanie przez partnerów realizacji zadań przez personel projektu jest niedopuszczalne. 
10.	Niekwalifikowalne jest wynagrodzenie personelu projektu zatrudnionego jednocześnie na podstawie stosunku pracy w instytucji uczestniczącej w realizacji Programu, tj. IZ lub IP, gdy zachodzi konflikt interesów (rozumiany jako naruszenie zasady bezinteresowności i bezstronności poprzez w szczególności wykonywanie zadań mających związek lub kolidujących ze stanowiskiem służbowym, mających negatywny wpływ na sprawy prowadzone w ramach obowiązków służbowych, lub na bezstronność prowadzenia spraw służbowych z uwagi na względy rodzinne, emocjonalne, sympatie polityczne lub związki z jakimkolwiek krajem, interes gospodarczy lub jakiekolwiek inne bezpośrednie lub pośrednie interesy osobiste) lub podwójne finansowanie. 
11.	Beneficjent jest obowiązany do wprowadzania na bieżąco do systemu teleinformatycznego danych w zakresie angażowania personelu projektu: danych dotyczących personelu projektu (takich jak: numer PESEL, imię, nazwisko) oraz danych dotyczących formy zaangażowania personelu w ramach projektu (forma zaangażowania w projekcie, okres zaangażowania osoby w projekcie).

3.	Wniosek o dofinansowanie projektu (WOD)
3.1	Sposób złożenia wniosku o dofinansowanie
Aplikowanie o środki w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 odbywa się za pomocą przeznaczonego do tego systemu teleinformatycznego – LSI 2021, dzięki któremu sprawnie uzupełnisz i złożysz wniosek o dofinansowanie projektu.
Wzór wniosku o dofinansowanie projektu znajdziesz w załączniku nr 3 do niniejszego Regulaminu.
Pamiętaj! 
Wniosek o dofinansowanie projektu składasz wyłącznie elektronicznie w systemie LSI 2021. Wniosek o dofinansowanie projektu nie jest podpisywany. Założenie profilu odpowiednio wcześniej, umożliwi Ci dostęp do systemu i zapoznanie się z jego funkcjonowaniem.
Dowiedz się więcej: 
Zapoznaj się z dostępnymi instrukcjami dotyczącymi LSI 2021, które znajdziesz na stronie programu FE SL 2021-2027. 
Znajdziesz w nich m.in. wskazówki jak wypełnić wniosek o dofinansowanie projektu.
Pamiętaj!
Obowiązuje zasada, że jeden podmiot może założyć w systemie tylko jeden profil. 
Właściciel profilu odpowiedzialny jest za zarządzanie użytkownikami - może przyłączyć do danego profilu konto innego użytkownika i tym samym przydzielić użytkownikom uprawnienia w ramach wniosków o dofinansowanie.
 Jak skutecznie złożyć WOD w 5 krokach: 
1.	Zarejestruj konto użytkownika pod adresem http://lsi2021.slaskie.pl 
(jeżeli posiadasz konto użytkownika – pomiń ten krok);
2.	Stwórz profil – skorzystaj z przycisku „utwórz nowy profil”, po jego utworzeniu staniesz się właścicielem profilu i będziesz miał możliwość przyłączania kont użytkowników do swojego profilu (jeżeli posiadasz konto przyłączone do interesującego Cię profilu – pomiń ten krok i wybierz właściwy profil z listy dostępnych profili): 
•	jeżeli podmiot, w imieniu którego chcesz złożyć WOD, posiada już profil, zgłoś się do osoby nim zarządzającej, aby przyłączyła Cię do profilu; Pamiętaj o stosownym upoważnieniu do złożenia WOD!
•	jeżeli uzupełniasz wniosek o dofinansowanie jako jednostka organizacyjna innego podmiotu (nie posiadająca osobowości prawnej ani zdolności prawnej), zgłoś się do jednostki nadrzędnej, aby przyłączyła Cię do profilu; Pamiętaj o stosownym upoważnieniu do złożenia WOD!
3.	Wybierz interesujący Cię nabór i kliknij „rozpocznij projekt”; 
4.	Utwórz i wypełnij wniosek o dofinansowanie projektu zgodnie z instrukcją wypełniania i składania wniosku o dofinansowanie projektu, stanowiącej załącznik nr 4 do Regulaminu wyboru projektów; 
5.	Złóż wniosek o dofinansowanie projektu za pomocą przycisku “złóż”. Pamiętaj o wcześniejszym uzupełnieniu wszystkich niezbędnych danych. 
Pamiętaj o terminach! 
Wniosek musi zostać złożony w LSI 2021 do momentu zakończenia naboru, którego czas jest określony precyzyjnie, co do sekundy. Po jego upływie system zablokuje możliwość złożenia wniosku o dofinansowanie projektu. 
3.2	Sposób, forma i termin składania załączników do WOD 
Wymagane załączniki do wniosku o dofinansowaniu składasz w sekcji załączniki do wniosku.  Pamiętaj o jej uzupełnieniu.
Załączniki niezbędne do wniosku o dofinansowanie projektu: 
Jeżeli jesteś przedsiębiorcą ubiegającym się o pomoc de minimis zobowiązany jesteś załączyć do wniosku:
•	kopie zaświadczeń o pomocy de minimis, zaświadczeń o pomocy de minimis w rolnictwie, zaświadczeń o pomocy de minimis w rybołówstwie albo oświadczenie o wielkości takiej pomocy, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej
•	informacje, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (załącznik Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis - stosuje się do pomocy de minimis udzielanej na warunkach określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 1) do pobrania na stronie www.uokik.gov.pl w zakładce Pomoc publiczna: Wzory formularzy oraz zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis) - dotyczy projektów, w których występuje pomoc de minimis (Projektodawca jest jednocześnie Beneficjentem pomocy de minimis w ramach projektu).
Każdy załącznik powinien stanowić jeden dokument zapisany w formacie .pdf i oznaczony nazwą np.: zaświadczenie/oświadczenie/formularz. Załączniki do wniosku składane są wyłącznie za pośrednictwem systemu LSI.
UWAGA!
Powyższe załączniki złóż razem z wnioskiem o dofinansowanie, gdyż po jego złożeniu nie będziesz miał możliwości edycji wniosku.
3.3	Awaria LSI 2021
W przypadku awarii LSI 2021 każdorazowo zostanie podjęta decyzja o sposobie postępowania w zależności od zaistniałej sytuacji.
W przypadku awarii krytycznej, która spełnia łącznie następujące warunki: 
•	wystąpiła po stronie instytucji, która ogłosiła nabór wniosków o dofinansowanie projektu,
•	jest awarią o charakterze technicznym, potwierdzoną przez administratorów LSI 2021,
•	nie pozwala Ci na złożenie wniosku o dofinansowanie projektu,
•	wystąpiła nie wcześniej niż 2 dni przed dniem zakończenia naboru,
wydłużymy termin na złożenie przez Ciebie wniosku o dofinansowanie projektu o czas, jakiego będziemy potrzebować na jej usunięcie.
Taka informacja zamieszczona zostanie również na stronie internetowej programu FE SL 2021-2027. 
Jeżeli w trakcie trwania naboru wniosków o dofinansowanie projektów pojawią się problemy techniczne, które nie pozwolą Ci na złożenie WOD, skontaktuj się z nami: 
•	pod numerem telefonu (32) 77 44 727 (w dni robocze w godz. 7:30-13:30) 
lub 
•	e-mailowo: lsi2021@slaskie.pl  systemyFS@slaskie.pl
Uwaga!
Do każdego e-mailowego zgłoszenia koniecznie podaj poniższe informacje, które pomogą sprawnie rozwiązać problem: 
1.	imię i nazwisko, 
2.	login w LSI 2021, 
3.	numer telefonu, 
4.	nr ID projektu, 
5.	datę i godzinę wystąpienia błędu, 
6.	wersję przeglądarki internetowej, 
7.	szczegółowy opis błędu, 
8.	zrzut ekranu potwierdzający wystąpienie błędu.
Pamiętaj, aby w tytule e-maila podać numer naboru, w ramach którego składany jest wniosek o dofinansowanie projektu. 
3.4	Unieważnienie postępowania w zakresie wyboru projektów
1.	Jeśli wystąpią okoliczności, o których mowa w art. 58 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, postępowanie zostanie unieważnione.
Postępowanie unieważnimy, gdy:
a)	w terminie składania wniosków o dofinansowanie projektu nie złożono żadnego wniosku lub
b)	 wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że wybór projektów do dofinansowania nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć lub
c)	postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą prawną.
2.	Unieważnienie postępowania może nastąpić w jego trakcie, gdy zaistnieje co najmniej jedna z trzech przesłanek z pkt 1.
3.	Unieważnienie postępowania może nastąpić po jego zakończeniu w wyniku zaistnienia przesłanek z pkt 1 lit. b lub c.
4.	Postępowanie nie zostanie unieważnione z powodu przesłanki z pkt 1 lit. a, jeśli złożono przynajmniej jeden wniosek. 
5.	W przypadku wycofania przez wnioskodawców wszystkich wniosków o dofinansowanie projektu, które wpłynęły w ramach naboru, unieważnimy postępowanie, informację o tym zamieścimy na swojej stronie internetowej i na portalu. 
6.	Informację o unieważnieniu postępowania wraz z uzasadnieniem zamieścimy na swojej stronie internetowej oraz na portalu, w terminie 7 dni od dnia unieważnienia postępowania. 
7.	Zawarcie w wyniku postępowania przynajmniej jednej umowy o dofinansowanie lub podjęcie jednej decyzji o dofinansowaniu oznacza, że postępowania nie można już unieważnić. Zawarcie umowy lub podjęcie decyzji oznacza, że nie wystąpiła żadna z przesłanek z pkt 1. Zgodnie z zasadami przejrzystości i równego traktowania wnioskodawcy nie mogą być traktowani pod tym względem odmiennie.
8.	Informacja o unieważnieniu postępowania nie może być powodem złożenia przez wnioskodawcę protestu, o którym mowa w art. 63 ustawy wdrożeniowej. Wynika to z tego, że unieważnienie postępowania nie jest tożsame z oceną negatywną, o której mowa w art. 56 ust. 5 i 6 ustawy. 

4.	Kryteria wyboru projektów i wskaźniki
4.1	Kryteria wyboru projektów
Twój projekt zostanie oceniony w oparciu o kryteria wyboru projektów przyjęte przez Komitet Monitorujący program Fundusze Europejskie dla Śląskiego (KM FE SL). Kryteria znajdziesz w załączniku nr 1 do Regulaminu wyboru projektów.
W ramach niniejszego naboru stosowane są: 
a) kryteria ogólne: 
– formalne, 
– merytoryczne, 
– horyzontalne, 
– negocjacyjne (dotyczy projektów, które zostały skierowane do negocjacji), 
b) kryteria szczegółowe: 
– dostępu, 
– dodatkowe, 
W ramach naboru stosowane będą następujące rodzaje kryteriów: 
Kryteria ogólne ustalane dla wszystkich działań wdrażanych przez Departament Europejskiego Funduszu Społecznego. 
W przypadku, gdy przewidziano, że kryteria podlegają uzupełnieniom lub poprawie, przedmiotowego uzupełnienia/poprawy dokonuje się na etapie negocjacji lub w przypadkach wskazanych w Podrozdziale 5.3 niniejszego Regulaminu na etapie oceny formalno-merytorycznej. Uzupełnienie polega na poprawie lub przedstawieniu informacji/wyjaśnień  w zakresie wskazanym w Karcie oceny formalno-merytorycznej (KOFM), wynikającym z definicji kryterium.
Kryteria szczegółowe ustalane odrębnie dla każdego działania lub typu projektu wdrażanego przez Departament Europejskiego Funduszu Społecznego. 
Jeśli przewidziano, że kryteria podlegają uzupełnieniom lub poprawie, przedmiotowego uzupełnienia/poprawy dokonuje się na etapie negocjacji lub w przypadku wskazanym w Podrozdziale 5.3 pkt 2 niniejszego Regulaminu na etapie oceny formalno-merytorycznej. Uzupełnienie polega na poprawie lub przedstawieniu informacji/wyjaśnień w zakresie wskazanym w KOFM, wynikającym z definicji kryterium.
Załącznik nr 1 do Regulaminu wskazuje Ci sposób oceny kryterium: uznanie spełnienia kryterium  na zasadzie 0/1 w ramach poszczególnych kryteriów zerojedynkowych (spełnia/nie spełnia) oraz możliwą do uzyskania przez Ciebie liczbę punktów w ramach kryteriów punktowych.
4.2	Wskaźniki
Twój projekt musi zawierać informację o wskaźnikach, jakie planujesz osiągnąć dzięki realizacji projektu. Z ich wykonania będziesz rozliczony - nieosiągnięcie zaplanowanych wskaźników może stanowić podstawę do niewypłacenia lub zwrotu dofinansowania, a także do rozwiązania umowy o dofinansowanie.
We wniosku o dofinansowanie jesteś zobowiązany przedstawić wskaźniki produktu oraz wskaźniki rezultatu (w przypadku osób – w podziale na płeć). 
Wskaźniki produktu mierzą wielkość i pokazują charakter oferowanego wsparcia lub grupę docelową objętą wsparciem w Programie lub projekcie. Produkt stanowi wszystko, co zostało uzyskane w wyniku działań współfinansowanych z EFS+. Są to zarówno wytworzone dobra, jak i usługi świadczone na rzecz uczestników podczas realizacji projektu. Wskaźniki produktu w Programie określone są na poziomie celu szczegółowego oraz odnoszą się, co do zasady, do osób lub podmiotów objętych wsparciem, ale mogą odwoływać się również do wytworzonych dóbr i usług; 
Wskaźniki rezultatu dotyczą oczekiwanych efektów wsparcia ze środków EFS+. Określają efekt zrealizowanych działań w odniesieniu do osób lub podmiotów, np. w postaci zmiany sytuacji na rynku pracy. W celu ograniczenia wpływu czynników zewnętrznych na wartość wskaźnika rezultatu bezpośredniego, powinien on być jak najbliżej powiązany z działaniami wdrażanymi w ramach odpowiedniego projektu. Oznacza to, że wskaźnik rezultatu obrazuje efekt wsparcia udzielonego danej osobie/podmiotowi i nie obejmuje efektów dotyczących grupy uczestników/podmiotów, która nie otrzymała wsparcia. Wskaźniki rezultatu odnoszą się w przypadku osób/podmiotów bezpośrednio do sytuacji po zakończeniu wsparcia, tj. do 4 tygodni od zakończenia udziału przez uczestnika lub podmiot obejmowany wsparciem w projekcie, o ile definicja wskaźnika nie mówi inaczej.
Wskaźniki monitoringowe są to wskaźniki, które masz obowiązek monitorować na etapie wdrażania projektu. Nie musisz wskazywać ich wartości docelowych na etapie przygotowywania wniosku o dofinansowanie projektu. Oznacza to, że przygotowując wniosek o dofinansowanie projektu wartości docelowe tych wskaźników mogą przybrać wartość „0”. Natomiast w trakcie realizacji projektu powinieneś odnotować faktyczny przyrost wybranego wskaźnika (w przypadku osób – w podziale na płeć). Wnioskodawca dokonuje wyboru z listy rozwijanej wskaźników produktu we wniosku o dofinansowanie.
Dowiedz się więcej:
Informacja dotycząca wskaźników znajduje się w załączniku nr 2 do Regulaminu wyboru projektów. 

5.	Wybór projektów do dofinansowania
5.1	Sposób wyboru projektów
1.	Niniejszy nabór jest naborem zamkniętym, co oznacza, że określiliśmy końcową datę składania wniosków o dofinansowanie. Projekty w tym naborze wybierane są w sposób konkurencyjny.
2.	Celem postępowania w ramach naboru jest wybór do dofinansowania projektów spełniających określone kryteria, które wśród projektów z wymaganą minimalną liczbą punktów uzyskały kolejno największą liczbę punktów. 
3.	Proces oceny rozpoczyna się w dniu następnym po zakończeniu naboru wniosków.
5.2	Opis procedury oceny projektów
Procedura oceny projektów podzielona jest na następujące etapy: 
•	ocena formalno-merytoryczna,
•	negocjacje.
Ocena formalno-merytoryczna
1.	 Przez ocenę formalno-merytoryczną rozumie się weryfikację wniosku o dofinansowanie pod kątem spełniania kryteriów, o których mowa w podrozdziale 4.1 Kryteria wyboru projektów. 
2.	Ocena formalno-merytoryczna odbywa się na zasadach określonych w Regulaminie dokonywania oceny projektów dla naborów ogłaszanych przez Departament Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 z uwzględnieniem zapisów innych dokumentów opracowanych i zatwierdzonych przez ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego oraz Instytucję Zarządzającą programem Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (IZ FE SL) wskazanych w niniejszym Regulaminie.
3.	Ocena każdego kryterium, dokonywana będzie przez jednego oceniającego.
4.	Ocena jest pozytywna, jeżeli wszystkie kryteria zerojedynkowe zostały ocenione pozytywnie (albo stwierdzono, że dane kryterium nie dotyczy danego projektu) i jednocześnie zostały spełnione wszystkie kryteria, w ramach których określono minimum punktowe. Projektodawca może uzyskać maksymalnie 70 punków za ocenę ogólnych kryteriów merytorycznych.
5.	Jeżeli projekt został pozytywnie oceniony, oceniający weryfikuje warunki spełniania przez projekt kryteriów dodatkowych. Wówczas w karcie oceny formalno-merytorycznej, zwanej dalej KOFM przyznaje dodatkowe punkty lub ich nie przyznaje, uzasadniając każdorazowo swoje stanowisko.
6.	 Ocena jest negatywna, jeżeli co najmniej jedno z kryteriów formalnych, merytorycznych zerojedynkowych, horyzontalnych lub dostępu nie zostało spełnione lub projekt nie uzyskał minimum punktowego określonego dla danego kryterium merytorycznego.
7.	 Jeżeli projekt został oceniony negatywnie, oceniający weryfikuje warunki spełnienia przez projekt kryteriów dodatkowych i wskazuje ile punktów otrzymałby projekt w każdym z kryteriów, gdyby został oceniony pozytywnie. Punkty nie są doliczane do wyniku oceny.
8.	W trakcie oceny Oceniający może:
a)	zaproponować zmniejszenie wnioskowanej kwoty dofinansowania w związku ze zidentyfikowaniem wydatków niekwalifikowalnych (niespełniających zasad kwalifikowalności określonych w Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027 lub wydatków zawyżonych),
b)	zaproponować zmiany dotyczące zakresu merytorycznego projektu, związane ze spełnieniem kryteriów wyboru projektów, dla których taka możliwość została przewidziana,
c)	zaproponować zwiększenie wartości projektu o maksymalnie 10% wartości projektu, jeśli uzna, że takie zmiany pozwolą w większym stopniu przyczynić się do osiągnięcia celów projektu,
d)	zwrócić się o dodatkowe informacje i wyjaśnienia dotyczące określonych zapisów we wniosku,
e)	zaproponować zmiany w zapisach wniosku nie dotyczące kryteriów, wynikające z oczywistych omyłek lub technicznych błędów.
9.	Na etapie oceny formalno-merytorycznej możemy wezwać Cię do przedstawienia wyjaśnień/uzupełnienia informacji i wyjaśnień i/lub poprawienia lub uzupełnienia zapisów wniosku w celu potwierdzenia spełnienia kryterium. Co do zasady odbywa się to przez sformułowanie warunków negocjacji. W przypadkach wskazanych w Podrozdziale 5.3 możemy wezwać Cię do złożenia wyjaśnień, poprawy lub uzupełnienia wniosku na etapie oceny formalno-merytorycznej. Takie wyjaśnienia mogą stanowić potwierdzenie spełnienia danego kryterium, co zostanie odnotowane w KOFM.
10.	W przypadku oceny negatywnej przekażemy Ci informację o wyniku oceny, zgodnie z art. 56. ust. 4 Ustawy wdrożeniowej. 
11.	Jeżeli Twój projekt zostanie skierowany do etapu negocjacji, zostaniesz powiadomiony o tym fakcie za pośrednictwem systemu LSI 2021. 
12.	Po zakończeniu oceny wszystkich projektów w ramach etapu oceny formalno-merytorycznej zamieścimy na stronie internetowej i portalu informację o projektach zakwalifikowanych do kolejnego etapu.
Negocjacje 
1.	Negocjacje to etap uzyskiwania informacji i wyjaśnień dotyczących Twojego projektu i korygowania go w oparciu o uwagi dotyczące spełniania kryteriów wyboru projektów.
2.	Do etapu negocjacji kierowane są projekty, które oceniający na etapie oceny formalno-merytorycznej ocenili pozytywnie lub skierowali do negocjacji.
3.	Projekty ocenione pozytywnie na etapie negocjacji analizowane są przez Przewodniczącego Komisji Oceny Projektów (KOP) pod kątem ustalenia, czy konieczne jest sformułowanie wobec nich warunków negocjacji. W przypadku, gdy nie ma takiej potrzeby nie jest sporządzany formularz negocjacji i nie jest oceniane kryterium negocjacyjne dla danego projektu.
4.	Dla projektów skierowanych do negocjacji warunki negocjacyjne ustala się na podstawie zatwierdzonych KOFM. Warunki negocjacyjne może także ustalić Przewodniczący KOP. W toku negocjacji mogą pojawić się dodatkowe ustalenia, które również będą uznawane jako warunki negocjacyjne i będą podlegać weryfikacji.
5.	Negocjacje prowadzi Przewodniczący KOP lub osoba przez niego wskazana, natomiast negocjacje danego projektu przygotowują Sekretarze KOP.
6.	Negocjacje prowadzone są do wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów, w pierwszej kolejności z wnioskodawcami projektów, które uzyskały najwyższą liczbę punktów na etapie oceny formalno-merytorycznej. 
7.	Negocjacje mogą dotyczyć projektów, których wartość jest większa niż kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów.
8.	Skierowanie projektu do etapu negocjacji nie jest jednoznaczne z rekomendowaniem wniosku do dofinansowania.
9.	Kierując projekt do negocjacji oceniający lub Przewodniczący KOP wskazuje zakres negocjacji, podając jakie korekty powinieneś wprowadzić w projekcie lub jakie informacje i wyjaśnienia dotyczące określonych zapisów we wniosku ION powinna uzyskać od Ciebie w trakcie negocjacji, aby mogły zakończyć się one wynikiem pozytywnym.
10.	Formularz negocjacyjny obejmuje kwestie wskazane przez oceniającego/oceniających w KOFM wskazane jako podlegające negocjacjom, związane z oceną kryteriów wyboru projektów oraz ewentualnie dodatkowe kwestie wskazane przez Przewodniczącego KOP.
11.	Po otrzymaniu Formularza negocjacyjnego masz obowiązek przedstawić w nim swoje stanowisko i złożyć go w LSI 2021 w terminie 7 dni roboczych, co jest równoznaczne z podjęciem negocjacji.
12.	W przypadku braku Twojej odpowiedzi w terminie, o którym mowa w pkt. 11 lub gdy przesłane przez Ciebie stanowisko nie jest sformułowane w sposób jednoznaczny lub przedstawione wyjaśnienia są niewystarczające, osoba prowadząca negocjacje przesyła do Ciebie Formularz negocjacyjny ze stanowiskiem KOP w zakresie kwestii będących przedmiotem negocjacji.
13.	W uzasadnionych przypadkach, na Twój wniosek, Przewodniczący KOP może przywrócić bieg terminu na podjęcie negocjacji. 
14.	Przewodniczący KOP może przyjąć (w całości lub w części) lub odrzucić (w całości lub w części) Twoje stanowisko wskazane w Formularzu negocjacyjnym
15.	Na etapie negocjacji jesteś zobowiązany do przedłożenia skorygowanego wniosku o dofinansowanie zgodnie z ustaleniami wskazanymi w Formularzu negocjacyjnym, w terminie 7 dni roboczych. Termin ten będzie liczony od dnia wysłania do Ciebie formularza negocjacyjnego ze stanowiskiem ION., 
16.	Na zakończenie procesu negocjacji oceniane jest zerojedynkowe kryterium negocjacyjne, w ramach którego weryfikowane jest czy Twój projekt spełnia warunki postawione przez oceniających lub Przewodniczącego KOP. Przedmiotowe kryterium jest oceniane przez Sekretarza.
17.	Zatwierdzenie wyniku oceny projektu może skutkować:
a)	wybraniem projektu do dofinansowania,
b)	negatywną oceną projektu w rozumieniu art. 56 ust. 5 i 6 Ustawy wdrożeniowej.
Pamiętaj! 
Po zakończeniu postępowania opublikujemy wyniki na stronie programu FE SL 2021-2027 oraz na portalu w formie informacji o projektach wybranych do dofinansowania oraz o projektach, które otrzymały ocenę negatywną. 
5.3	Uzupełnienie i poprawa wniosków o dofinansowanie
1.	W następujących przypadkach możemy wezwać Cię do złożenia wyjaśnień, poprawy lub uzupełnienia wniosku na etapie oceny formalno-merytorycznej:
•	błędnie podana suma bilansowa lub roczne obroty, rozumiane jako przychody
•	błędnie złożony wniosek o dofinansowanie tj. przez podmiot, który nie posiada osobowości prawnej
2.	W razie stwierdzenia oczywistej omyłki we wniosku o dofinansowanie projektu  możemy, zgodnie z art. 55 ust.3 Ustawy poprawić ją z urzędu o czym poinformujemy Cię bądź wezwiemy, abyś samodzielnie poprawił oczywiste omyłki we wniosku.
3.	Na wyjaśnienia, poprawę lub uzupełnienie wniosku oraz jego ponowne złożenie w LSI 2021 masz 7 dni kalendarzowych.
Pamiętaj! 
Termin wyznaczony na poprawę/uzupełnienie WOD (wskazany w wezwaniu) liczy się od dnia następującego po dniu przekazania Ci wezwania. 
Szczegółowe informacje znajdziesz w punkcie 7.2 Regulaminu wyboru projektów.
Jeśli nie uzupełnisz lub nie poprawisz WOD w wyznaczonym terminie albo zrobisz to niezgodnie z zakresem określonym w wezwaniu to możemy ponownie wezwać Cię do uzupełnienia lub poprawienia wniosku i wyznaczyć nowy termin.
Poprawa/uzupełnienie WOD następuje w LSI2021.
5.4	Wyniki oceny 
Kiedy zakończymy ocenę projektów i ją zatwierdzimy, poinformujemy Cię o tym. Informacje o projektach wybranych do dofinansowania oraz tych, które otrzymały ocenę negatywną publikowane będą także na stronie internetowej FE SL 2021-2027 oraz na portalu.
Zatwierdzenie oceny Twojego wniosku może zakończyć się:
•	pozytywną oceną projektu i wybraniem projektu do dofinansowania, 
•	negatywną oceną projektu w rozumieniu art. 56 ust. 5 i 6 ustawy wdrożeniowej. 
Uwaga!
Po zakończeniu postępowania możemy wybrać do dofinansowania na kwotę wyższą niż przewidziana w Regulaminie projekty, które zostały pierwotnie negatywnie ocenione z uwagi na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie, jeśli będziemy dysponować odpowiednimi środkami.
5.5	Procedura odwoławcza
Jeśli Twój projekt otrzymał ocenę negatywną, możesz wnieść protest.
Protest możesz złożyć w ciągu 14 dni od dnia doręczenia informacji o negatywnej ocenie. 
Uwaga! 
W przypadku gdy kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w naborze albo w ramach rundy naboru nie wystarcza na wybranie projektu do dofinansowania, okoliczność ta nie może stanowić wyłącznej przesłanki wniesienia protestu.
Wymogi formalne protestu
Twój protest musi zawierać: 
•	dane instytucji, do której się zwracasz - Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, Departament Rozwoju i Transformacji Regionu,
•	Twoje dane (nazwę Wnioskodawcy, adres),
•	numer wniosku o dofinansowanie (którego oceny dotyczy protest),
•	kryteria wyboru projektów, z których oceną się nie zgadzasz (wraz z uzasadnieniem),
•	zarzuty proceduralne, jeżeli uważasz, że takie naruszenia miały miejsce (wraz z uzasadnieniem),
•	Twój podpis lub podpis osoby, która Cię reprezentuje (wraz z dokumentem, który potwierdza prawo tej osoby do występowania w Twoim imieniu).
Składanie protestu
Wymień wszystkie swoje zarzuty w jednym proteście. Jeśli uważasz, że ocena jest niezgodna z więcej niż jednym kryterium wyboru projektów, wymień wszystkie kryteria, względem których masz zastrzeżenia.
Pamiętaj! 
Możesz złożyć tylko jeden protest dla każdego etapu oceny.
Jeśli składasz protest, nie możesz:
•	podważać zasadności kryteriów oceny,
•	przedstawiać informacji ani dokumentów, których nie wskazałeś w trakcie oceny projektu, a które mogłyby wpłynąć na jej wynik,
•	rozszerzyć zakresu protestu w trakcie postępowania odwoławczego – w takim przypadku rozpatrzone zostaną tylko te zarzuty, które przedstawiłeś w pierwotnej wersji protestu.
Swój protest złóż do: Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, Departament Rozwoju i Transformacji Regionu
 - w wersji elektronicznej za pomocą skrzynki ePUAP, podpisując swój protest podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym, 
albo
- w wersji papierowej, podpisując swój protest własnoręcznie i wysyłając na adres:
Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego
Departament Rozwoju i Transformacji Regionu
ul. Ligonia 46, 40-037 Katowice
Jeśli Twój protest nie zostanie uwzględniony lub zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia, możesz wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Wycofanie protestu
Możesz wycofać protest przed zakończeniem postępowania odwoławczego.
Jeśli wycofasz protest: 
•	zostanie on pozostawiony bez rozpatrzenia,
•	nie będziesz mógł wnieść go ponownie,
•	nie będziesz mógł złożyć skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Dowiedz się więcej:
Twój protest rozpatrzymy w ciągu 21 dni od dnia jego otrzymania. W uzasadnionych przypadkach może to potrwać dłużej (maksymalnie 45 dni), o czym zostaniesz poinformowany.
W przypadku wniesienia protestu niespełniającego wymogów formalnych, zostaniesz wezwany do jego uzupełnienia, w terminie 7 dni, licząc od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia protestu bez rozpatrzenia.
O wyniku rozpatrzenia protestu (jego uwzględnieniu lub nie) zostaniesz poinformowany wraz z podaniem uzasadnienia oraz pouczeniem.
Szczegółowe zapisy dotyczące procedury odwoławczej znajdziesz w rozdziale 16 ustawy wdrożeniowej.

6.	Umowa o dofinansowanie projektu
6.1	Warunki zawarcia umowy
Podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu.
Umowa o dofinansowanie projektu może zostać zawarta, jeżeli: 
•	dokonałeś czynności niezbędnych przed zawarciem umowy zgodnie z pkt 6.2 Regulaminu wyboru projektów,
•	spełniłeś warunki umożliwiające udzielenie wsparcia,
•	złożyłeś dokumenty wskazane w Regulaminie wyboru projektów,
•	będą dostępne środki.
Dowiedz się więcej:
Wzór umowy o dofinansowanie projektu stanowi załącznik nr 5 oraz załącznik nr 6 do niniejszego Regulaminu wyboru projektów. 
W zależności od sposobu rozliczania się podpiszesz z IZ FESL umowę zwykłą albo ryczałtową. Pamiętaj, by zapoznać się szczegółowo z zasadami oraz obowiązkami jakie są zawarte w umowie, abyś prawidłowo rozliczył projekt i uniknął kosztów niekwalifikowalnych.
Umowa zostanie zawarta w formie elektronicznej. Elektroniczna postać umowy musi zostać podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym. 
Umowa o dofinansowanie projektu NIE może zostać zawarta w przypadku, gdy:
•	nie dokonałeś czynności wymaganych zgodnie z pkt 6.2 Regulaminu wyboru projektów,
•	zostałeś wykluczony z możliwości otrzymania dofinansowania na podstawie odrębnych przepisów,
•	 Twoi Partnerzy zostali wykluczeni z możliwości otrzymania dofinansowania na podstawie odrębnych przepisów,
•	zrezygnowałeś z dofinansowania,
•	doszło do unieważnienia postępowania w zakresie wyboru projektów.
Uwaga!
W uzasadnionych przypadkach możemy odmówić podpisania umowy o dofinansowanie, np. jeśli zachodzi obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym. 
Dowiedz się więcej:
Szczegółowe zapisy dotyczące umowy o dofinansowanie projektu znajdziesz w rozdziale 15 ustawy wdrożeniowej.
Przetwarzanie danych osobowych będzie odbywało się na zasadach określonych w umowie o dofinansowanie projektu.
6.2	Co musisz zrobić przed zawarciem umowy o dofinansowanie
Na etapie podpisywania umowy o dofinansowanie będziemy prosić Cię o dostarczenie niezbędnej dokumentacji (zaświadczeń/oświadczeń).
Musisz przedłożyć/dostarczyć nam: 
1)	Pełnomocnictwo do reprezentowania Wnioskodawcy (gdy dokumenty są składane przez osobę/y nie posiadające statutowych uprawnień do reprezentowania Wnioskodawcy) 
2)	Terminarz płatności, o którym mowa w Umowie o dofinansowanie projektu w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027, w wersji elektronicznej która znajduje się w LSI 2021.
3)	Oświadczenie dotyczące Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowiące załącznik nr 9 do niniejszego Regulaminu.
4)	Zaświadczenie o niezaleganiu ze składkami na ubezpieczenie społeczne, nie starsze niż 3 miesiące na dzień jego złożenia w ION.
5)	Zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o niezaleganiu w podatkach, nie starsze niż 3 miesiące na dzień jego złożenia w ION.
6)	Pozostałe oświadczenia beneficjenta wskazane w załączniku nr 10 (w przypadku gdy wydawana jest decyzja o dofinansowanie projektu)
7)	Kopie zaświadczeń o pomocy de minimis, zaświadczeń o pomocy de minimis w rolnictwie, zaświadczeń o pomocy de minimis w rybołówstwie albo oświadczenie o wielkości takiej pomocy, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - dotyczy projektów, w których występuje pomoc de minimis (Projektodawca jest jednocześnie Beneficjentem pomocy de minimis w ramach projektu).
8)	Informacje, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (załącznik Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis - stosuje się do pomocy de minimis udzielanej na warunkach określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 1) do pobrania na stronie www.uokik.gov.pl w zakładce Pomoc publiczna: Wzory formularzy oraz zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis) - dotyczy projektów, w których występuje pomoc de minimis (Projektodawca jest jednocześnie Beneficjentem pomocy de minimis w ramach projektu).
9)	Informacje, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, na formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc inną niż pomoc w rolnictwie lub rybołówstwie, pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, stanowiącym załącznik nr 1 do tego rozporządzenia, do pobrania na stronie www.uokik.gov.pl  w zakładce Pomoc publiczna: Wzory formularzy oraz zaświadczeń - Formularz przedstawiany przy ubieganiu się o pomoc inną niż pomoc de minimis) - dotyczy projektów, w których występuje pomoc publiczna (Projektodawca jest jednocześnie Beneficjentem pomocy publicznej w ramach projektu).
Informacje o konieczności uzupełnienia dokumentacji oraz obowiązujących terminach przekażemy Ci w formie elektronicznej.
Pamiętaj! 
Niezłożenie wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie może oznaczać rezygnację z ubiegania się o dofinansowanie.
6.3	Zabezpieczenie umowy
W przypadku podpisania umowy o dofinansowanie musisz wnieść poprawnie ustanowione zabezpieczenie prawidłowej realizacji umowy o dofinansowanie, na kwotę nie mniejszą niż wysokość kwoty dofinansowania.
•	forma zabezpieczenia:
a)	weksel in blanco wraz z wypełnioną deklaracją wystawcy weksla in blanco, z zastrzeżeniem ppkt b i c. Na uzasadniony wniosek beneficjenta, IZ FESL może wyrazić pisemną zgodę na wydłużenie przedmiotowego terminu.
b)	w przypadku, gdy wartość dofinansowania projektu udzielonego w formie zaliczki lub wartość dofinansowania projektu po zsumowaniu z innymi wartościami dofinansowania projektów, które są realizowane równolegle w czasie  przez beneficjenta na podstawie umów zawartych z IZ FE SL z EFS+, przekracza limit 10 mln PLN stosuje się zapisy wskazane w § 5 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 21 września 2022 r. w sprawie zaliczek w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich.
c)	zabezpieczenie prawidłowej realizacji umowy w przypadku projektów o wartości przekraczającej limit, o którym mowa w ppkt b, jest składane nie później niż w terminie 15 dni roboczych od dnia podpisania przez obie strony umowy.
•	termin wniesienia zabezpieczenia 10 dni roboczych, od dnia podpisania przez obie strony umowy, z zastrzeżeniem ppkt c. Na uzasadniony wniosek beneficjenta, IZ FE SL może wyrazić pisemną zgodę na wydłużenie przedmiotowego terminu.
•	Jeśli nie wniesiesz zabezpieczenia w wymaganej formie i terminie, umowa zostanie rozwiązana. 
•	Z powyższego obowiązku zwolnione są jednostki sektora finansów publicznych, fundacje, których jedynym fundatorem jest Skarb Państwa oraz Bank Gospodarstwa Krajowego (na podstawie art. 206 ust. 4 ustawy o finansach publicznych).
6.4	Zmiany w projekcie przed zawarciem umowy
Jeżeli wystąpią okoliczności, które mogą mieć negatywny wpływ na wynik oceny Twojego projektu, możliwe, że poddamy go ponownej ocenie. Zastosowanie znajdą wtedy zapisy rozdziału 5. Od Takiej oceny będzie Ci przysługiwać prawo do protestu.
Informację o poddaniu projektu ponownej ocenie wyślemy Ci na skrzynkę ePUAP, którą podałeś w sekcji „kontakty”. 

7.	Komunikacja z ION
7.1	 Dane teleadresowe do kontaktu
W przypadku pytań lub wątpliwości dotyczących naboru skontaktuj się z nami: 
•	telefonicznie lub e-mailowo za pośrednictwem właściwego punktu informacyjnego:
Główny Punkt Informacyjny o Funduszach Europejskich w Katowicach 
Al. Wojciecha Korfantego 79, 
40-160 Katowice
godziny pracy: pon. 7:00 – 17:00, wt. – pt. 7:30 – 15:30. 
Telefony konsultantów: 
+48 32 77 44 720 
e-mail: punktinformacyjny@slaskie.pl
•	w siedzibie ION 
Departamentu Europejskiego Funduszu Społecznego
Al. Wojciecha Korfantego 79, 
40-160 Katowice
w godzinach pracy: 7:30 – 15:30.
Telefon w celu ustalenia spotkania: +48 32 774 49 33
•	telefonicznie i mailowo do osób odpowiedzialnych za nabór:
gabriela.oziewicz@slaskie.pl (+48 32 774 49 33); 
joanna.michalik@slaskie.pl (+48 32 774 49 33);
alicja.nowak@slaskie.pl (+48 32 774 49 16); 
malgorzata.przybyla@slaskie.pl (+48 32 774 49 35).
Uwaga!
ION ma 7 dni na udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące naboru, chyba że pytanie dotyczy skomplikowanej sprawy. Jeżeli zadasz pytanie zbyt późno, możemy nie zdążyć odpowiedzieć przed zakończeniem naboru.

Przedmiotem zapytań nie mogą być konkretne zapisy czy rozwiązania zastosowane w danym projekcie celem ich wstępnej oceny. Pamiętaj, że odpowiedź udzielona przez ION nie jest równoznaczna z wynikiem weryfikacji/oceny wniosku. 
Na stronie internetowej FE SL 2021-2027 zamieścimy wyjaśnienia zawierające informacje o danym postępowaniu. Wyjaśnienie jest wiążące do czasu jego odwołania. O jego odwołaniu również poinformujemy na stronie.
Dowiedz się więcej
Odpowiedzi na najczęściej zadawana pytania lub zgłaszane wątpliwości zamieścimy również w odrębnej zakładce (FAQ) na stronie internetowej FE SL 2021-2027.
7.2	 Komunikacja dotycząca procesu oceny wniosku
Wezwania do czynności wymaganych na etapie oceny WOD znajdziesz w LSI 2021. Z chwilą, kiedy wezwanie zostanie zamieszczone w LSI 2021 (w procesie obsługi projektu, który znajdziesz w kolumnie Operacje), na e-mail, który podano we wniosku o dofinansowanie, wpłynie komunikat z adresu: lsi2021@slaskie.pl. Koniecznie zapoznaj się z jego treścią, w terminie wskazanym w wezwaniu. 
Pamiętaj!
Termin na podjęcie czynności z WOD biegnie od dnia następującego po dniu, w którym zamieszczono wezwanie w LSI 2021.
Wyjaśnienia, a w razie konieczności poprawiony WOD, składasz ponownie za pośrednictwem LSI 2021 na takich samych zasadach jak opisane w rozdziale 3. 
Uwaga!
W sekcji kontakty - dane adresowe do korespondencji należy wskazać aktywny i obsługiwany adres skrzynki e-mail.
Zawiadomienia o wyborze projektu do dofinansowania lub o negatywnym wyniku oceny otrzymasz za pośrednictwem skrzynki ePUAP, którą podałeś w sekcji „kontakty”. 
Pamiętaj!
Złożenie wniosku o dofinansowanie oznacza, że akceptujesz wskazany powyżej sposób komunikacji elektronicznej. 
Uwaga!
Doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej oznacza, że nie masz prawa do roszczeń, jeżeli dojdzie do sytuacji dla Ciebie niekorzystnej wskutek: 
•	nieodebrania pisma,
•	nieterminowego odebrania pisma albo
•	innego uchybienia, w tym niepoinformowania ION o zmianie danych teleadresowych w zakresie komunikacji elektronicznej.
W zakresie procedury odwoławczej komunikacja jest prowadzona zgodnie z Podrozdziałem 5.5. 
W zakresie umowy o dofinansowanie projektu komunikacja jest prowadzona zgodnie z rozdziałem 6. 
7.3	Udzielanie informacji przez wnioskodawcę podmiotom zewnętrznym
Informacje oraz dokumenty, które umieścisz we wniosku o dofinansowanie mogą zostać przekazane podmiotom przeprowadzającym badania ewaluacyjne, analizy i ekspertyzy na zlecenie instytucji zaangażowanych we wdrażanie FE SL 2021-2027. Możesz zostać również poproszony przez nie o udzielenie informacji na temat złożonego wniosku. Podmioty realizujące badania ewaluacyjne, analizy i ekspertyzy zobowiązane są do zachowania poufności przekazanych danych oraz do ochrony informacji, które stanowią tajemnice prawnie chronione.

8.	Przetwarzanie danych osobowych
Realizacja naszych zadań, takich jak rozpatrzenie Twojego wniosku, komunikacja z Tobą, przyznanie dofinansowania, a następnie jego rozliczenie, wymagać będą pozyskiwania różnych danych osobowych. 
Będziemy przekazywać informacje na temat przetwarzania danych poszczególnych osób, w miejscu i czasie, w których będą one zbierane. 
Pamiętaj!
Jako wnioskodawca lub beneficjent odpowiadasz za przetwarzanie danych osobowych, którymi dysponujesz jako ich administrator. 
Oznacza to między innymi, że:
•	powinieneś realizować obowiązki administratora danych,
•	pomiędzy Tobą a nami będzie dochodzić do przekazywania danych osobowych – zarówno Twoich jak i innych osób. 
Dane osobowe muszą być przetwarzane zgodnie z prawem, w niezbędnym zakresie oraz w bezpieczny sposób.
Dowiedz się więcej:
Więcej informacji na ten temat znajdziesz w zakładce (FAQ) na stronie internetowej FE SL 2021.

9.	Wykaz skrótów
EFRR- Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego;
EFS + - Europejski Fundusz Społeczny Plus;
ePUAP – elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej dostępna pod adresem http://epuap.gov.pl;
FE SL 2021-2027/Program – program Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027;
ION – Instytucja Organizująca Nabór – (Zarząd Województwa Śląskiego); Departament Europejskiego Funduszu Społecznego;
IZ FE SL – Instytucja Zarządzająca programem Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027;
KOFM – Karta oceny formalno-merytorycznej;
KOP – Komisja Oceny Projektów;
KM FE SL - Komitet Monitorujący program Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027;
LSI 2021 – Lokalny System Informatyczny dla programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027, wersja szkoleniowa dostępna jest pod adresem: https://lsi2021-szkol.slaskie.pl, natomiast wersja produkcyjna pod adresem: https://lsi2021.slaskie.pl;
LWK – Lista wskaźników kluczowych; 
LWP – Lista wskaźników specyficznych dla programów;
OIK- Ośrodek Interwencji Kryzysowej;
SZOP FE SL - Szczegółowy Opis Priorytetów dla programu Fundusze Europejskiego dla Śląskiego 2021-2027;
WOD – wniosek o dofinansowanie projektu.

10.	Słownik pojęć
Awaria krytyczna LSI 2021 – nieprawidłowość w działaniu systemu potwierdzona przez administratorów, uniemożliwiająca korzystanie użytkownikom z funkcjonalności pozwalających na złożenie wniosku o dofinansowanie projektu, o której mowa w rozdziale 3.3. 
Cross-finansing- zasada, o której mowa w art. 25 ust. 2 rozporządzenia ogólnego, polegająca na możliwości finansowania działań w sposób komplementarny ze środków EFRR i EFS+ w przypadku, gdy dane działanie z jednego funduszu objęte jest zakresem pomocy drugiego funduszu.
Decyzja o dofinansowaniu projektu – decyzja podjęta przez jednostkę sektora finansów publicznych, która stanowi podstawę dofinansowania projektu, w przypadku, gdy ta jednostka jest jednocześnie instytucją udzielającą dofinansowania oraz wnioskodawcą.
Deinstytucjonalizacja usług- proces przejścia od opieki instytucjonalnej do usług świadczonych w społeczności lokalnej, wynikający z potrzeby respektowania praw podstawowych określonych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej z dnia 7 czerwca 2016 r. (Dz. Urz. UE C 202 z 07.06.2016, str. 389), a także innych dokumentach międzynarodowych, w tym w szczególności Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169, z późn. zm.) i Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. poz. 526, z późn. zm.). Proces ten wymaga rozwoju usług świadczonych w społeczności lokalnej, przeniesienia zasobów z opieki instytucjonalnej na poczet usług świadczonych w społeczności lokalnej, stopniowego ograniczenia usług w ramach opieki instytucjonalnej. Integralnym elementem deinstytucjonalizacji usług jest profilaktyka mająca zapobiegać umieszczaniu osób w opiece instytucjonalnej, a w przypadku dzieci – rozdzieleniu dziecka z rodziną i umieszczeniu w pieczy zastępczej lub w opiece instytucjonalnej.
Dofinansowanie – finansowanie UE lub współfinansowanie krajowe z budżetu państwa, przyznane na podstawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji o dofinansowaniu projektu.
Dostępność – możliwość korzystania z infrastruktury, transportu, technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych oraz produktów i usług. Pozwala ona osobom, które mogą być wykluczone (ze względu na różne przesłanki wymienione w rozporządzeniu ogólnym), w szczególności osobom z niepełnosprawnościami i starszym na korzystanie z nich na zasadzie równości z innymi osobami. Podstawą wykluczenia może być np. wiek, tymczasowa niepełnosprawność, opieka nad dziećmi itd. W przypadku projektów realizowanych w polityce spójności dostępność oznacza, że wszystkie ich produkty (w tym także udzielane usługi) mogą być wykorzystywane (używane) przez każdą osobę. Przykładami tych produktów są: strona lub aplikacja internetowa, materiały szkoleniowe, konferencja, wybudowane lub modernizowane obiekty, zakupione środki transportu.
Dzień – dzień kalendarzowy, o ile nie wskazano inaczej. Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.
Kryteria wyboru projektów – kryteria umożliwiające ocenę projektu, zatwierdzone przez komitet monitorujący, o którym mowa w art. 38 rozporządzenia ogólnego. 
Mechanizm racjonalnych usprawnień (MRU) – oznacza możliwość sfinansowania specyficznych działań dostosowawczych, uruchamianych wraz z pojawieniem się w projekcie realizowanym w ramach polityki spójności osoby z niepełnosprawnością (w charakterze uczestnika, uczestniczki lub personelu projektu).
Mieszkanie chronione- mieszkanie chronione, o którym mowa w art. 53 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn.zm.). Rodzaj i zakres wsparcia świadczonego w mieszkaniu chronionym oraz standard lokalu przeznaczonego na mieszkanie chronione określają akty wykonawcze wydane na podstawie tej ustawy.
Mieszkanie wspomagane- usługa społeczna świadczona w społeczności lokalnej w postaci mieszkania lub domu, przygotowującego osoby w nim przebywające, przy wsparciu specjalistów, do prowadzenia niezależnego życia lub zapewniającego pomoc w prowadzeniu niezależnego życia. Mieszkanie lub dom może być prowadzone w formie mieszkania:
a.	treningowego, przygotowującego osoby w nim przebywające do prowadzenia niezależnego życia. Usługa ma charakter okresowy i służy określonym kategoriom osób w osiągnięciu częściowej lub całkowitej samodzielności, m.in. poprzez trening samodzielności, poradnictwo, pracę socjalną lub inne usługi aktywnej integracji;
b.	wspieranego, stanowiącego alternatywę dla opieki instytucjonalnej. Usługa ma charakter pobytu stałego lub okresowego (w przypadku potrzeby opieki w zastępstwie za opiekunów faktycznych) i służy osobom potrzebującym wsparcia w codziennym funkcjonowaniu lub osobom z niepełnosprawnościami.
Oczywiste omyłki - omyłki widoczne, takie jak błędy rachunkowe w wykonaniu działania matematycznego, błędy pisarskie, polegające na przekręceniu, opuszczeniu wyrazu.
Opieka instytucjonalna - usługi świadczone:
a) w placówce opiekuńczo-pobytowej, czyli placówce wieloosobowego, całodobowego pobytu i opieki, w której liczba mieszkańców jest większa niż 8 osób, lub w której spełniona jest co najmniej jedna z poniższych przesłanek:
•	usługi nie są świadczone w sposób zindywidualizowany (dostosowany do potrzeb i możliwości danej osoby);
•	wymagania organizacyjne mają pierwszeństwo przed indywidualnymi potrzebami mieszkańców;
•	mieszkańcy nie mają wystarczającej kontroli nad swoim życiem i nad decyzjami, które ich dotyczą w zakresie funkcjonowania w ramach placówki;
•	mieszkańcy są odizolowani od ogółu społeczności lub zmuszeni do mieszkania razem;
b) w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu socjalizacyjnego, interwencyjnego lub specjalistyczno-terapeutycznego, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej lub interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 447, z późn. zm.) lub w innej placówce wieloosobowego, całodobowego pobytu lub opieki;
c) w placówce interwencyjnego zakwaterowania (noclegownie, schroniska dla 
osób bezdomnych, ogrzewalnie).
Opieka instytucjonalna realizowana jest w szczególności w takich instytucjach jak:
a) dom pomocy społecznej, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej;
b) zakład opiekuńczo-leczniczy i zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, o których
mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z późn.
zm.).
Opieka wytchnieniowa - opieka nad osobą potrzebującą wsparcia w codziennym funkcjonowaniu w zastępstwie za opiekuna faktycznego (w związku ze zdarzeniem losowym, potrzebą załatwienia codziennych spraw lub odpoczynku opiekuna faktycznego) oraz wsparcie dla opiekuna faktycznego, w szczególności w postaci poradnictwa specjalistycznego, edukacji, grup samopomocowych.
Opiekun faktyczny (nieformalny) - osoba opiekująca się osobą potrzebującą wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, niebędąca opiekunem formalnym (zawodowym) i niepobierająca wynagrodzenia z tytułu sprawowania takiej opieki (nie dotyczy rodziców zastępczych), najczęściej członek rodziny, osoba sprawująca rodzinną pieczę zastępczą, osoba bliska, wolontariusz.
Osoba o ograniczonej mobilności - osoba, która ma trudności w samodzielnym przemieszczaniu się np. ze względu na ograniczoną sprawność (w tym: poruszająca się na wózku, o kulach, niewidoma, słabowidząca). Będą to zatem zarówno osoby z potrzebą wsparcia w zakresie mobilności posiadające orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (lub równoważne), jak i osoby nieposiadające takiego orzeczenia.
Osoba z niepełnosprawnością - osoba z niepełnosprawnością w rozumieniu wytycznych ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021–2027 lub uczeń albo dziecko w wieku przedszkolnym posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na dany rodzaj niepełnosprawności lub dzieci i młodzież posiadające orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno- wychowawczych wydawane ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu głębokim. Orzeczenia uczniów, dzieci lub młodzieży są wydawane przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej.
Osoba z niepełnosprawnością sprzężoną - osoba, u której stwierdzono występowanie dwóch lub więcej niepełnosprawności.
Partner - podmiot wskazany we wniosku jako realizator, wybrany w celu wspólnej realizacji projektu, zgodnie z art. 39 ust.1 ustawy wdrożeniowej.
Pomoc de minimis - pomoc zgodna z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 1, z późn. zm.).
Portal – portal internetowy, o którym mowa w art. 46 lit. b rozporządzenia ogólnego (funduszeeuropejskie.gov.pl), dostarczający informacji na temat wszystkich programów operacyjnych w Polsce.
Postępowanie – działania w zakresie wyboru projektów, obejmujące nabór i ocenę wniosków o dofinansowanie oraz rozstrzygnięcia w zakresie przyznania dofinansowania.
Projekt – przedsięwzięcie zmierzające do osiągnięcia założonego celu określonego wskaźnikami, z określonym początkiem i końcem realizacji, zgłoszone do objęcia albo objęte dofinansowaniem UE w ramach programu.
Rozstrzygnięcie naboru – zatwierdzenie przez właściwą instytucję wyników oceny projektów, zawierające przyznane oceny, w tym uzyskaną liczbę punktów.
Strona internetowa programu FE SL 2021-2027– www.funduszeue.slaskie.pl – strona internetowa dostarczająca informacje na temat programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego na lata 2021-2027. 
Środki trwałe – środki trwałe, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 29
września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r., poz. 120  z późn. zm.).
Ustawa wdrożeniowa – ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027. 
Umowa o dofinansowanie projektu – oznacza:
a)	umowę zawartą między właściwą instytucją a wnioskodawcą, którego projekt został wybrany do dofinansowania, zawierającą co najmniej elementy, o których mowa w art. 206 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych,
b)	porozumienie, o którym mowa w art. 206 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, zawarte między właściwą instytucją a wnioskodawcą, którego projekt został wybrany do dofinansowania.
Umowa ryczałtowa - dotyczy projektu rozliczanego na podstawie kwot ryczałtowych zgodnie z punktem 2.3.4 Regulaminu.
Umowa zwykła - dotyczy projektu rozliczanego na podstawie rzeczywiście poniesionych wydatków .
Usługi społeczne świadczone w społeczności lokalnej - usługi społeczne lub zdrowotne umożliwiające osobom niezależne życie w środowisku lokalnym, a dzieciom życie w rodzinie lub rodzinnej pieczy zastępczej. Usługi te zapobiegają odizolowaniu osób od rodziny lub społeczności lokalnej oraz umożliwiają podtrzymywanie więzi rodzinnych i sąsiedzkich. Są to usługi świadczone w sposób:
a) zindywidualizowany (dostosowany do potrzeb i możliwości danej osoby);
b) umożliwiający odbiorcom tych usług kontrolę nad swoim życiem i nad decyzjami, które ich dotyczą (w zakresie wsparcia dzieci uwzględnianie ich zdania);
c) zapewniający, że odbiorcy usług nie są odizolowani od ogółu społeczności lub nie są zmuszeni do mieszkania razem;
d) gwarantujący, że wymagania organizacyjne nie mają pierwszeństwa przed indywidualnymi potrzebami osoby z niej korzystającej.
Warunki, o których mowa w lit. a–d, muszą być spełnione łącznie.
Do usług społecznych i zdrowotnych świadczonych w społeczności lokalnej należą w szczególności:
a)	usługi opiekuńcze, obejmujące pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, zapewnienie kontaktów z otoczeniem, świadczone przez opiekunów faktycznych lub w postaci: sąsiedzkich usług opiekuńczych, usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub dziennych form usług opiekuńczych;
b)	opieka wytchnieniowa w formie krótkookresowego (do 12 tygodni w roku) całodobowego lub dziennego pobytu;
c)	usługi asystenckie, świadczone przez asystentów na rzecz osób z niepełnosprawnościami (oraz ich rodzin), umożliwiające stałe lub okresowe wsparcie tych osób w wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego, niezbędnych do ich aktywnego funkcjonowania społecznego, zawodowego lub edukacyjnego;
d)	poradnictwo specjalistyczne, świadczone osobom i rodzinom, które mają trudności lub wykazują potrzebę wsparcia w rozwiązywaniu swoich problemów życiowych;
e)	usługi wspierania rodziny zgodnie z ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w tym:
i.	praca z rodziną, w tym w szczególności asystentura rodzinna, konsultacje i poradnictwo specjalistyczne, terapia i mediacja; usługi dla rodzin z dziećmi, w tym usługi opiekuńcze i specjalistyczne, pomoc prawna, szczególnie w zakresie prawa rodzinnego; organizowanie dla rodzin spotkań mających na celu wymianę ich doświadczeń oraz zapobieganie izolacji, zwanych „grupami wsparcia” lub „grupami samopomocowymi”;
ii.	pomoc w opiece i wychowaniu dziecka poprzez usługi placówek wsparcia dziennego w formie opiekuńczej i specjalistycznej oraz w formie pracy podwórkowej;
iii.	pomoc rodzinie w opiece i wychowaniu poprzez wsparcie rodzin wspierających;
f)	usługi dla dzieci i młodzieży w formach dziennych i środowiskowych;
g)	usługi preadopcyjne i postadopcyjne;
h)	rodzinna piecza zastępcza, rodzinne domy dziecka oraz placówki opiekuńczo-wychowawcze typu rodzinnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a także usługi dla kandydatów do pełnienia funkcji rodzinnych form pieczy zastępczej;
i)	usługi w postaci mieszkań chronionych, usługi w postaci mieszkań wspomaganych, o ile liczba miejsc w mieszkaniu nie jest większa niż 7, usługi w ramach innych mieszkań z usługami/ze wsparciem;
j)	usługi interwencji kryzysowej, o których mowa w art. 47 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (schronienie nie może być udzielane w placówkach świadczących opiekę instytucjonalną); 
k)	usługi przeciwdziałania przemocy, w tym przemocy w rodzinie na mocy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2021r. poz. 1249, z późn. zm.) - schronienie nie może być udzielane w placówkach świadczących opiekę instytucjonalną.
Ustawa wdrożeniowa- ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027.
Wniosek o dofinansowanie (WOD) – wniosek o dofinansowanie projektu (wypełniany i składany w LSI 2021), w którym zawarte są informacje na temat wnioskodawcy oraz opis projektu, na podstawie których dokonuje się oceny spełnienia przez ten projekt kryteriów wyboru projektów.
Wnioskodawca – podmiot, który złożył wniosek o dofinansowanie projektu.

11.	Podstawy prawne
•	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej. 
•	Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 (Dz.U.2022r .poz.1079)
•	Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775) 
•	Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 447 z późn. zm.)
•	Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901)
•	Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2021 r. poz. 1249, z późn. zm.)
•	Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 571)
•	Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 900)
•	Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (Dz.U. z 2023 r. poz. 651)
•	Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. Nr 296 poz. 1755)
•	Wytyczne dotyczące wyboru projektów na lata 2021-2027 z dnia 12 października 2022 r.
•	Wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027 z dnia 18 listopada 2022 r.
•	Wytyczne dotyczące realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027 z dnia 29 grudnia 2022 r.
•	Wytyczne dotyczące realizacji projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w regionalnych programach na lata 2021-2027 z dnia 15 marca 2023 r.

oraz
•	Program Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (FE SL 2021-2027) uchwalony przez Zarząd Województwa Śląskiego Uchwałą nr  2267/382/VI/2022 z dnia 15 grudnia 2022r i zatwierdzony decyzją Komisji Europejskiej z dnia 5 grudnia 2022 r. nr C(2022)9041.
•	Szczegółowy Opis Priorytetów dla FE SL 2021-2027(SZOP FE SL) uchwalony przez Zarząd Województwa Śląskiego Uchwałą nr 1045/425/VI/2023 z dnia 19 maja 2023r.
•	Kryteria wyboru projektów przyjęte uchwałą KM FE SL nr 56 z dnia 6 czerwca 2023 r.
Jeśli Twój projekt objęty jest pomocą de minimis, właściwą podstawą prawną udzielenia pomocy jest:
•	Rozporządzenie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis oraz pomocy publicznej w ramach programów finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) (Dz.U. 2022 poz. 2782)
Jeśli Twój projekt objęty jest pomocą publiczną, właściwymi podstawami prawnymi udzielenia pomocy mogą być:
•	Rozporządzenie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis oraz pomocy publicznej w ramach programów finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) (Dz.U. 2022 poz. 2782)

12.	Załączniki do Regulaminu
Integralną część Regulaminu wyboru projektów stanowią: 
Załącznik nr 1 - Kryteria wyboru projektów
Załącznik nr 2 - Wskaźniki
Załącznik nr 3 - Wzór wniosku o dofinansowanie projektu
Załącznik nr 4 – Instrukcja wypełniania i składania wniosku o dofinansowanie projektu
Załącznik nr 5. - Wzór umowy o dofinansowaniu projektu (ryczałtowa)
Załącznik nr 6 – Wzór umowy o dofinansowanie projektu (zwykła)
Załącznik nr 7 – Rejestr placówek wsparcia dziennego w województwie śląskim
Załącznik nr 8 – Analiza dostępności komunikacyjnej 
Załącznik nr 9 – Oświadczenie dotyczące Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Załącznik nr 10-  Oświadczenia dotyczące zgodności projektu z wybranymi przepisami prawa wspólnotowego. (w przypadku gdy wydawana jest decyzja o dofinansowanie projektu)