Załącznik nr 1 do Uchwały nr 262/485/VI/2024
Opinia o zgodności Strategii Rozwoju Subregionu Centralnego Województwa Śląskiego na lata 2021-2027 z możliwościami finansowania Strategii ZIT w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 sporządzona w celu realizacji art. 34 ust. 6 pkt 2 Ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1079)
Nazwa dokumentu:
Strategia Rozwoju Subregionu Centralnego Województwa Śląskiego na lata 2021-2027, z perspektywą do 2030 z dn. 18 kwietnia 2023 r.
oraz
Lista projektów zintegrowanych planowanych do realizacji w ramach instrumentu ZIT realizujących cele Strategii Rozwoju Subregionu Centralnego Województwa Śląskiego na lata 2021 – 2027, z perspektywą do 2030 r.
Uprawniony podmiot przyjmujący dokument:
Walne Zebranie Członków Związku Gmin i Powiatów Subregionu Centralnego Województwa Śląskiego
oraz
Zarząd Związku Gmin i Powiatów Subregionu Centralnego Województwa Śląskiego
Zarząd Województwa Śląskiego, jako Instytucja Zarządzająca Programem Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (FE SL), po przeprowadzeniu oceny dokumentu pod kątem możliwości finansowania Strategii ZIT w ramach FE SL 2021 – 2027, wydaje następującą opinię:
Opinia pozytywna nt. zgodności dokumentu z możliwościami finansowania Strategii ZIT w ramach FE SL 2021 – 2027, z uwzględnieniem wymogów ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
W świetle dokonanej analizy, której wyniki przedstawia załączona Karta opinii, dokument jest zgodny z możliwościami finansowania Strategii ZIT w ramach FE SL 2021 – 2027.

Załącznik do Opinii o zgodności Strategii Rozwoju Subregionu Centralnego Województwa Śląskiego na lata 2021-2027 z możliwościami finansowania Strategii ZIT w ramach FE SL 2021-2027

Karta Opinii o zgodności aktualizacji Strategii Rozwoju Subregionu Centralnego Województwa Śląskiego na lata 2021-2027 z możliwościami finansowania Strategii ZIT w ramach FESL

Kryterium 1. Obszar wsparcia Strategii ZIT jest zgodny z obszarem realizacji ZIT wskazanym w FE SL
Ocena:
a)	pozytywna
b)	pozytywna z zastrzeżeniami
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy
c)	negatywna 
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy
Kryterium 2. Strategia ZIT zawiera syntezę diagnozy obszaru realizacji ZIT wraz z analizą problemów rozwojowych. Diagnoza odnosi się do obszarów tematycznych oraz terytorialnych dedykowanych do wsparcia w ramach FE SL w formule ZIT.
Ocena:
a)	pozytywna
b)	pozytywna z zastrzeżeniami
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy
c)	negatywna 
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy
Kryterium 3. W Strategii ZIT opisano wymiar terytorialny wsparcia. Opis wymiaru terytorialnego jest spójny z zapisami FE SL.
Ocena:
a)	pozytywna
b)	pozytywna z zastrzeżeniami
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy.
c)	negatywna 
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy.
Kryterium 4. Strategia ZIT wskazuje cele, priorytety oraz planowane działania do realizacji w ramach ZIT. Wyżej wymienione elementy są zgodne z FE SL.
Ocena:
a)	pozytywna
b)	pozytywna z zastrzeżeniami
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy
c)	negatywna 
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy
Kryterium 5. Wskaźniki rezultatu i produktu wskazane w Strategii ZIT, są adekwatne i umożliwiają prawidłowy monitoring i ewaluację Strategii ZIT oraz przyczyniają się do osiągania celów i rezultatów tej Strategii.
Ocena:
a)	pozytywna
b)	pozytywna z zastrzeżeniami
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy
c)	negatywna 
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy
Kryterium 6. Plan finansowy Strategii ZIT, w tym w zakresie źródeł finansowania są zgodne z FE SL.
Ocena:
a)	pozytywna
b)	pozytywna z zastrzeżeniami
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy
c)	negatywna 
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy
Kryterium 7. Strategia ZIT określa zintegrowane działania oraz listę projektów wraz z informacją na temat sposobu ich wyboru oraz powiązania z innymi projektami, służącymi rozwiązywaniu problemów gospodarczych, środowiskowych, klimatycznych, demograficznych i społecznych, które mają wpływ na obszary miejskie.
Ocena:
a)	pozytywna
b)	pozytywna z zastrzeżeniami
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: 
Spostrzeżenia ogólne do wszystkich części listy projektów Strategii
1.	Opinia dla projektów odnosi się tylko do możliwości sfinansowania ich w ramach FE SL 2021 – 2027. Dlatego należy mieć na uwadze, że kwalifikowalność poszczególnych wydatków nastąpi na etapie oceny formalnej oraz merytorycznej dla ogłaszanych naborów.
2.	Należy mieć na uwadze, że zakres prac musi być zgodny z katalogiem wydatków kwalifikowalnych oraz spełniać kryteria wyboru projektów, a opisy projektów powinny zawierać syntetyczne odniesienie się do zakresu rzeczowego inwestycji.
3.	Tytuły projektów są zbyt ogólne. Brak doprecyzowania co ma być przedmiotem projektu. Sugeruje się ponadto, aby w tytule podawać miejsce realizacji projektu (np. w Gminie X).
4.	Należy pamiętać o koniecznym uzasadnieniu w przypadku budowy nowych obiektów. Nowe inwestycje będą dopuszczalne tylko w wyjątkowych, uzasadnionych przypadkach.
5.	Wszędzie tam, gdzie jest mowa o "budynkach użyteczności publicznej" i nie jest jasne na jaką działalność przeznaczone są te budynki - może też pojawić się wątpliwość co do zgodności ad. kryterium dot. deinstytucjonalizacji.
6.	Zwracamy uwagę, że w tytule oraz opisie projektu należy używać sformułowań zgodnych z przyjętą definicją dotyczy np. rewitalizacji, rekultywacji, renaturyzacji. Zgodnie z art. 8 ust. 2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1056 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, FST może wspierać inwestycje produkcyjne w przedsiębiorstwach innych niż MŚP, pod warunkiem, że inwestycje te zostały zatwierdzone jako część TPST. Proszę zatem zwrócić szczególną uwagę na ten element przy wskazywaniu beneficjentów zaliczanych do kategorii dużych przedsiębiorstw (produkcyjnych). 
7.	Mając na uwadze uwarunkowania dla CP5 i CP6 FE SL 21-27 inwestycje w elementy infrastruktury drogowej (w tym parkingi) nie będą wspierane, chyba że stanowią integralną część większego projektu, nie są dominującą częścią projektu, a ich koszt nie przekracza 15% kosztów kwalifikowanych operacji. Projekty te nie mogą wiązać się z budową nowych dróg czy parkingów lub – w przypadku istniejących – zwiększaniem ich przepustowości, ani też w żaden inny sposób przyczyniać się do zwiększenia natężenia ruchu drogowego.
Spostrzeżenia ogólne do części 1 listy projektów Strategii - Efektywność energetyczna budynków użyteczności publicznej (EFRR)
1.	W ramach działania 2.2 koniecznym elementem jest termomodernizacja. Nie ma możliwości samej wymiany/modernizacji źródła ciepła i montażu OZE, np. w budynkach gdzie już dokonano termomodernizacji.
2.	Budzi wątpliwość przebudowa i zmiana sposobu użytkowania istniejącego budynku oraz, że w budynku jest PSP (w SZOP jest wykluczenie dla jednostek zarządzanych centralnie). Projekt będzie oceniany pod kątem zgodności z zapisami SZOP i kryteriów.  
Spostrzeżenia ogólne do części 2 listy projektów Strategii - Efektywność energetyczna budynków mieszkalnych (EFRR)
1.	Należy pamiętać o hierarchii przy wymianie źródeł ciepła (1. OZE, 2. ciepło systemowe, 3. pozostałe dozwolone źródła).
2.	Nie ma możliwości finansowania modernizacji poszczególnych lokali mieszkalnych jeśli przedmiotem projektu jest termomodernizacja całego budynku.
3.	Należy pamiętać, że kwalifikowalne są tylko budynki mieszkalne wielorodzinne, a termomodernizacja jest obowiązkowym elementem projektu.
Spostrzeżenia ogólne do części 3 listy projektów Strategii - Ochrona przyrody i bioróżnorodność (EFRR)
1.	Dla miast powyżej 20 tys. mieszkańców potwierdzenia wymaga brak kwalifikowalności projektu w całości z poziomu krajowego (FEnIKS). 
2.	W przypadku wsparcia ZNI (zielono-niebieskiej infrastruktury), ze względu na obowiązującą na ten moment demarkację, wsparcie infrastruktury możliwe jest z poziomu krajowego.
3.	Z  opisu i tytułów niektórych projektów wynika, że zakres inwestycji bardziej odpowiada interwencji dla działań związanych z rekultywacją terenów zdegradowanych lub poprawie stosunków wodnych na obszarze oddziaływania kopalń. Takie projekty mogą zostać uznane za kwalifikowalne w ramach interwencji FST. 
Spostrzeżenia ogólne do części 4 listy projektów Strategii - Zakup taboru autobusowego/ trolejbusowego (EFRR)
1.	Zakup taboru o niezerowej emisji będzie możliwy tylko wtedy, gdy zakup taboru o zerowej emisji nie będzie zasadny z powodów operacyjnych lub technicznych.
2.	Modernizacja systemu zasilania sieci trakcyjnej, przebudowa i modernizacja istniejącej sieci trakcyjnej jest niekwalifikowalna w działaniu dot. Zakupu taboru
3.	Dopuszczalne urządzenia tylko do bezpośredniej obsługi zakupionego taboru. Zakup specjalistycznego pojazdu do naprawy i utrzymania sieci trakcyjnej jest niekwalifikowalny.
Spostrzeżenia ogólne do części 5 listy projektów Strategii - Zrównoważona multimodalna mobilność miejska (EFRR)
1.	Możliwość finansowania parkingów tylko jako Park & Ride.
2.	Przebudowa układu komunikacyjnego jest możliwa tylko pod kątem priorytetu dla transportu publicznego i uspokojenia/ograniczenia indywidualnego ruchu samochodowego. Kwalifikowalna będzie infrastruktura drogowa, która w 100% będzie użytkowana w transporcie publicznym. Nie będzie kwalifikowana infrastruktura wykorzystywana przez pojazdy samochodowe. W ramach centrum przesiadkowego, tylko drogi wykorzystywane w pełni przez pojazdy transportu miejskiego będą kwalifikowalne w 100%. Pozostały zakres dróg, np. włączający centrum przesiadkowe do istniejącego układu drogowego, będzie niekwalifikowalny. Przebudowa istniejącego układu ulicznego, wynikającego z budowy buspasów jest kwalifikowalna do wsparcia jedynie w zakresie obejmującym buspas. Pozostały zakres przebudowywanej drogi stanowi koszt niekwalifikowalny projektu. Dlatego propozycje projektów, w których w tytułach i opisach występują prace związane z przebudową dróg lub układów komunikacyjnych powinny zostać tak opisane, aby nie było wątpliwości co do ich kwalifikowalności.
3.	Droga rowerowa musi być integralną częścią systemu zrównoważonej mobilności. Konieczność powiązania z centrum przesiadkowym.
4.	ITS w pierwszej kolejności powinien wpływać na rozwoju zrównoważonego transportu miejskiego. Wsparcie może być przeznaczone na budowę/zakup/wdrożenie systemów, które bezpośrednio i pośrednio przyczyniają się do poprawy funkcjonowania transportu zbiorowego, w tym systemów zarządzania ruchem.
Spostrzeżenia ogólne do części 6 listy projektów Strategii - Regionalne Trasy Rowerowe (EFRR)
1.	Potwierdzeniem zgodności projektu z założeniami określonymi w dokumencie pn.: Regionalna polityka rowerowa Województwa Śląskiego wraz z planem sieci regionalnych tras rowerowych - będzie pozytywna opinia Pełnomocnika Marszałka Województwa Śląskiego ds. polityki rowerowej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, którą Wnioskodawca zobowiązany będzie dołączyć do wniosku o dofinansowanie.
Spostrzeżenia ogólne do części 8 listy projektów Strategii - Zwiększenie roli kultury i turystyki w rozwoju subregionalnym (EFRR)
1.	Należy pamiętać o koniecznym warunku o przekształceniu istniejących instytucji kultury w wielofunkcyjne centra ze zróżnicowaną ofertą m.in. kulturalną, animacyjną, edukacyjną dla wszystkich grup mieszkańców oraz prowadzące działania na rzecz rozwoju kapitału społecznego na poziomie lokalnym. Ponadto renowacja, konserwacja, rewaloryzacja i restauracja obiektów zabytkowych (w tym pomników) nie może być pojedynczą interwencją, tylko musi stanowić część większego przedsięwzięcia, które wiąże rozwój kultury z rozwojem gospodarczym, włączeniem społecznym i innowacjami społecznymi w skali kraju, regionu lub lokalnej.
2.	Obiekty wpisane na listę UNESCO podlegają wsparciu na poziomie krajowym.
3.	Mając na uwadze uwarunkowania dla Celu szczegółowego 5.1 FE SL 21-27 inwestycje w elementy infrastruktury drogowej (w tym parkingi) nie będą wspierane, chyba że stanowią integralną część większego projektu, nie są dominującą częścią projektu, a ich koszt nie przekracza 15% kosztów kwalifikowanych operacji. Projekty te nie mogą wiązać się z budową nowych dróg czy parkingów lub – w przypadku istniejących – zwiększaniem ich przepustowości, ani też w żaden inny sposób przyczyniać się do zwiększenia natężenia ruchu drogowego. W przypadku zatem kiedy ścieżki rowerowe wiązać się będą z infrastrukturą drogową, powyższe uwarunkowanie będzie miało zastosowanie.  
4.	Należy skonkretyzować zakres projektu (np. wskazując rodzaju prac planowanych do wykonania albo wskazanie celu jaki przyświeca tym pracom).
5.	Zwraca się uwagę, że w ramach działania 9.1 dla zakresu związanego z infrastrukturą kultury do dofinansowania kwalifikują się inwestycje w rozwój istniejących instytucji kultury a nie ich tworzenie.
6.	W ramach Działania 9.1 nie będzie wspierana infrastruktura rekreacyjna i wypoczynkowa.
7.	Zakup eksponatów nie będzie podlegać dofinansowaniu.
8.	Projekt nie może polegać tylko na samych pracach konserwacyjnych. W ramach projektu należy wykreować nowy produkt turystyczny.
9.	W ramach Działania 9.1 nie będzie wspierana infrastruktura rekreacji dla mieszkańców. Działanie 9.1 służy realizacji projektów kultury, turystyki
Spostrzeżenia ogólne do części 10 listy projektów Strategii - Rozwój energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii (FST)
1.	Są dwa odrębne nabory projektów - jeden dotyczy projektów w formule grantowej lub parasolowej, drugi natomiast dotyczy projektów innych niż grantowe/parasolowe.
2.	W ramach FST nie ma możliwości wspierania beneficjentów, którzy znajdują się w systemie ETS (np. producenci energii cieplnej). Jeśli projekt dotyczy takich instalacji, które objęte są systemem ETS wówczas taki projekt będzie uznawany za niekwalifikowalny.
3.	Budowa parkingu, ulepszanie infrastruktury parkingowej nie może być przedmiotem projektu w obszarze OZE. Koszty dotyczące infrastruktury zadaszenia parkingu będzie kosztem niekwalifikowalnym.
4.	W ramach działania będą wspierane tylko jednorodzinne budynki. Należy pamiętać, że budynki wielorodzinne nie zostaną objęte wsparciem w ramach projektu grantowego.
Spostrzeżenia ogólne do części 11 listy projektów Strategii – Rekultywacja terenów poprzemysłowych, zdewastowanych, zdegradowanych na cele środowiskowe
1.	Z  opisu i tytułów niektórych projektów wynika, że zakres inwestycji bardziej odpowiada interwencji dla działań związanych z ochroną bioróżnorodności niż rekultywacją terenów zdegradowanych . Takie projekty mogą być uznane za kwalifikowalne w ramach interwencji EFRR. 
Spostrzeżenia ogólne do części 13 listy projektów Strategii - Rekultywacja terenów poprzemysłowych, zdewastowanych, zdegradowanych na cele rozwojowe regionu (FST)
1.	Należy pamiętać o konieczności spełnienia warunku przez projekty, że wsparciem objęte zostaną inwestycje polegające na zagospodarowaniu terenów i obiektów na terenach poprzemysłowych, zdewastowanych i zdegradowanych na cele gospodarcze, środowiskowe oraz uzupełniająco społeczne, edukacyjne. Należy wziąć pod uwagę definicję terenu poprzemysłowego: Teren poprzemysłowy, zdewastowany, zdegradowany w ramach Priorytetu X Fundusze Europejskie na transformację FE SL 2021-2027, stanowi teren, który został poddany niekorzystnym dla ludzi lub środowiska przekształceniom lub zanieczyszczeniom, powodującym utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów i/lub obiektów w związku z realizowaną na nim lub oddziałującą na niego działalnością ludzką.
2.	W ramach FST nie ma możliwości wspierania beneficjentów, którzy znajdują się w systemie ETS (np. producenci energii cieplnej). Jeśli projekt dotyczy takich instalacji, które objęte są systemem ETS wówczas taki projekt będzie uznawany za niekwalifikowalny.
Spostrzeżenia ogólne do części 14 listy projektów Strategii - Infrastruktura kształcenia zawodowego (FST)
1.	Należy pamiętać, że obowiązkowym elementem projektu powinno być dostosowanie infrastruktury do kształcenia włączającego uczniów.
W przypadku projektów, których dotyczą powyższe spostrzeżenia ogólne do wszystkich części oraz spostrzeżenia ogólne dla poszczególnych list projektów, dofinansowanie możliwe będzie po zaktualizowaniu przedmiotowej listy i przesłaniu do ponownej oceny przez IZ FE SL, bądź na etapie wnioskowania o dofinansowanie projektu – ocena projektów, w zależności od tego, którą ze wspomnianych ścieżek wybierze związek ZIT.
c)	negatywna 
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy

Kryterium 8. Strategia ZIT zawiera sprawozdanie z przebiegu prac i zaangażowania partnerów z Subregionu oraz opis, w jaki sposób będą zaangażowani w realizację Strategii ZIT.
Ocena:
a)	 pozytywna
b)	pozytywna z zastrzeżeniami
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy.
c)	negatywna 
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy.
Kryterium 9. Wskazano podstawę prawną Strategii ZIT. Strategia ZIT została przyjęta przez uprawniony podmiot/organ w danym Subregionie.
Ocena:
a)	pozytywna
b)	pozytywna z zastrzeżeniami
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy.
c)	negatywna 
Uwagi, w tym wymagane dostosowania i uzupełnienia: nie dotyczy.