Spis treści

1.	Wprowadzenie.
2.	Współpraca z partnerami programu.
3.	Działania informacyjne i promocyjne programu.
4.	Konkurs „Przyjaciel Rodziny”.
5.	Dane dotyczące udzielonych zniżek i ulg rodzinom wielodzietnym przez partnerów programu.
6.	Informacja na temat wydanych ogólnopolskich Kart Dużej Rodziny w gminach województwa śląskiego.

Załącznik - Wykaz partnerów Programu pn. „Śląskie dla rodziny - Karta Dużej Rodziny” wraz 
z oferowanymi przez nich formami wsparcia dla rodzin wielodzietnych.

1.	Wprowadzenie

Program pn. „Śląskie dla rodziny – Karta Dużej Rodziny” przyjęto uchwałą Sejmiku Województwa Śląskiego nr V/9/4/2015 z dnia 25 maja 2015 roku (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2015 r. poz. 2953), a zaktualizowano uchwałą Sejmiku Województwa Śląskiego nr VI/16/10/2019 
z dnia 16 grudnia 2019 roku (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2019 r. poz. 9054). Stanowi on bezpośrednią kontynuację działań podjętych w 2014 roku w ramach projektu pod tą samą nazwą. Celem programu jest wzmocnienie i wsparcie rodzin wielodzietnych, zamieszkałych na terenie województwa śląskiego poprzez działania zwiększające dostęp rodzin wielodzietnych do dóbr i usług. Na podstawie dokumentu legitymacyjnego, tj. ogólnopolskiej Karty Dużej Rodziny, 
o której mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (tekst jednolity: 
Dz. U. z 2023 r. poz. 2424 ze zm.), członkom rodzin wielodzietnych przyznawane są zniżki 
i dodatkowe uprawnienia oferowane przez partnerów Programu pn. „Śląskie dla rodziny – Karta Dużej Rodziny”. 

2.	Współpraca z partnerami programu

W dniu 16 grudnia 2019 roku Sejmik Województwa Śląskiego przyjął uchwałę 
nr VI/16/10/2019 w sprawie aktualizacji Programu pn. „Śląskie dla rodziny - Karta Dużej Rodziny”. Dotychczas obowiązujący Program pn. „Śląskie dla rodziny - Karta Dużej Rodziny” został przyjęty przez Sejmik Województwa Śląskiego uchwałą nr V/9/4/2015 z dnia 25 maja 2015 roku. Z uwagi na zmiany, jakie od tego czasu nastąpiły w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 2424 ze zm.), polegające m.in. na zmianie definicji rodziny wielodzietnej poprzez rozszerzenie katalogu beneficjentów (art. 4 w/w ustawy), niezbędne stało się zaktualizowanie programu. Dodatkową przesłanką aktualizacji była potrzeba uproszczenia zasad przystępowania partnerów 
do programu. Dotychczas następowało to na podstawie porozumienia zawieranego 
z Województwem Śląskim. Od 1 stycznia 2020 roku podmioty zainteresowane przystąpieniem do programu w charakterze partnera zgłaszają się poprzez wypełnienie odpowiedniego formularza.
W 2023 roku Województwo Śląskie do współpracy pozyskało 2 nowych partnerów. Aktualna ich liczba według stanu na 31 grudnia 2023 roku wynosiła 131. Wśród nich 21 to jednostki strukturalnie lub kapitałowo powiązane z samorządem województwa śląskiego, 9 -gminne samorządowe jednostki organizacyjne, 7 - stowarzyszenia, 4 - fundacje, 2 - spółdzielnie, 88 - podmioty prywatne. Partnerzy, którzy włączyli się do realizacji programu otrzymali prawo posługiwania się znakiem „Śląskie dla rodziny – Karta Dużej Rodziny” oraz materiały promocyjne, tj. tabliczki, ulotki i naklejki do stosowania w miejscach udzielania zniżek. Wykaz partnerów wraz z oferowanymi przez nich formami wsparcia dla rodzin wielodzietnych zawiera załącznik do niniejszego opracowania.

3.	Działania informacyjne i promocyjne programu

Prowadzono stronę internetową pn. slaskiedlarodziny.pl, w tym bazę ulg i uprawnień dla rodzin. Osobom zainteresowanym na bieżąco udzielano informacji dotyczących programu oraz systemu wsparcia rodzin wielodzietnych na poziomie lokalnym i ogólnopolskim. Kontynuowano działania promocyjne i informacyjne, w tym dystrybucję materiałów promocyjnych, które sukcesywnie przekazywano m.in. partnerom zaangażowanym
w realizację programu.
W ramach monitoringu gromadzono dane liczbowe oraz informacje na temat przyjętych 
w województwie śląskim gminnych programów wsparcia rodzin wielodzietnych, liczby wydanych ogólnopolskich kart dużej rodziny oraz liczby osób z nich korzystających.
W ramach działań sprawozdawczych ROPS opracował „Informację z realizacji Programu pod nazwą Śląskie dla rodziny – Karta Dużej Rodziny w 2023 roku”, którą Zarząd Województwa Śląskiego przyjął uchwałą nr 462/408/VI/2023 z dnia 10 marca 2023 roku, 
a następnie przekazał Sejmikowi Województwa Śląskiego. Ponadto, od 17 partnerów programu – jednostek wojewódzkich – pozyskano informację nt. kosztów ponoszonych 
w związku z realizacją programu w 2022 roku. 

4.	Konkurs „Przyjaciel Rodziny”

W dniu 22 listopada 2023 roku uchwałą nr 2424/467/VI/2023 Zarząd Województwa Śląskiego ogłosił VII edycję konkursu „Przyjaciel Rodziny 2023”. Jego celem było wyróżnienie pięciu osób fizycznych zasłużonych dla regionalnej polityki prorodzinnej, które prowadziły lub prowadzą efektywne działania na rzecz rodzin. Organizatorem konkursu był Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego. Wnioskodawcami 
w konkursie mogły być m.in. jednostki samorządu terytorialnego i organizacje pozarządowe. Wnioski były oceniane pod względem formalnym, a następnie pod względem merytorycznym przez Kapitułę Konkursu powołaną przez Zarząd Województwa Śląskiego, zgodnie 
z kryteriami określonymi w Regulaminie konkursu. Pod uwagę wzięto m.in. rodzaj i liczbę prowadzonych działań, czas trwania prowadzonych działań, dostosowanie inicjatywy 
do potrzeb i problemów rodzin, skuteczność inicjatywy i pozytywne rezultaty, innowacyjność oraz inne rekomendacje uzyskane przez kandydata. Rozstrzygnięcie konkursu nastąpiło uchwałą nr 2727/475/VI/2023 Zarządu Województwa Śląskiego w dniu 27 grudnia 2023 roku. Laureatami konkursu zostali: Agnieszka Czajak za inicjatywę pt. Wspieranie dzieci 
i młodzieży oraz ich opiekunów ze środowisk zagrożonych marginalizacją społeczną, zgłoszona przez Fundację Dla Ludzi Potrzebujących Pomocy „Gniazdo”; Bożena Ratajska za inicjatywę pt. Sprawowanie pieczy zastępczej nad dziećmi, zgłoszona przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Tychach; Ks. Krzysztof Śmigiera za inicjatywę pt. Lokalne Centrum Integracji i Usług Społecznych w Gliwicach – działające w Domu św. Jacka, zgłoszony przez Fundację na rzecz Rodzicielstwa Zastępczego „Gryfne Bajtle”; Anna Bednarek za inicjatywę pt. Pomoc- wsparcie-współpraca, zgłoszona przez Urząd Miasta Piekary Śląskie; Magdalena Fornal za inicjatywę pt. Magdalena Fornal – ENTUZJASTKA ŻYCIA I POMAGANIA, zgłoszona przez Fundację Diakonii im. Matki Ewy w Katowicach. Zwycięzcom konkursu przysługuje tytuł „Przyjaciela Rodziny 2023” oraz nagrody finansowe, szklane statuetki 
i pamiątkowe dyplomy. 

5.	Dane dotyczące udzielonych zniżek i ulg rodzinom wielodzietnym przez partnerów programu

	W styczniu 2024 roku Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego wystosował do partnerów programu, będących jednostkami strukturalnie lub kapitałowo powiązanymi z samorządem województwa śląskiego, prośbę o przygotowanie sprawozdania zawierającego informację dotyczącą zrealizowanego w 2023 roku wsparcia. 18 partnerów prowadziło sprawozdawczość oraz przedstawiło dane dotyczące liczby usług i/lub osób, które skorzystały z zaproponowanej oferty, zaś 3 partnerów nie gromadziło takich danych. Zaznaczyć należy, iż prowadzenie sprawozdawczości w ramach programu nie jest obowiązkowe, tzn. Województwo Śląskie nie obliguje partnerów do gromadzenia przedmiotowych danych. 

Tabela 1 Liczba usług i/lub osób korzystających z ulg/uprawnień
Lp. 	Nazwa partnera	Liczba usług	Liczba osób korzystających  z ulg/uprawnień	
1.	Koleje Śląskie Sp. z o.o. w Katowicach	44 660	53 806	
2. 	Śląski Ogród Zoologiczny w Chorzowie	32 264	32 264	
3.	Instytucja Filmowa SILESIA FILM w Katowicach	-	10 019	
4.	Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika w Chorzowie	2 347	7 975	
5.	Muzeum Zamkowe w Pszczynie	4 579	3 452	
6.	Muzeum Górnośląskie w Bytomiu 	638	3 190	
7.	Filharmonia Śląska im. Henryka Mikołaja Góreckiego w Katowicach	-	2 700	
8.	Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie	-	2 180	
9.	Muzeum Śląskie w Katowicach	462	1 406	
10.	Teatr Rozrywki w Chorzowie	1 013	1 013	
11.	Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej	842	842	
12.	Górnośląskie Towarzystwo Lotnicze Spółka Akcyjna Katowice o/Pyrzowice	363	363	
13.	Zespół Szkół Ogólnokształcących Mistrzostwa Sportowego w Raciborzu	136	136	
14.	Opera Śląska w Bytomiu	86	113	
15.	Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Gliwicach	3	110	
16.	Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach	52	52	
17.	Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Katowicach	6	17	
18.	Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Raciborzu	2	6	
19.	Regionalne Centrum Kształcenia Ustawicznego w Sosnowcu	-	-	
20.	Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Zabrzu	-	-	
21.	Instytut Myśli Polskiej im. Wojciecha Korfantego w Katowicach	-	-	
 	Łącznie:	87 453	119 644	
Uwaga: („-”) oznacza brak danych. Braki danych występujące w tabeli wynikają z niejednolitego sposobu prowadzenia sprawozdawczości przez partnerów programu w związku z różną ofertą świadczonych przez nich usług.
Źródło: Opracowanie własne ROPS Województwa Śląskiego.

Ze względu na obszar działań, największym zainteresowaniem wśród posiadaczy Karty Dużej Rodziny cieszyły się oferty związane z transportem (45,0% osób korzystających 
z ulg/uprawnień). Na dalszym miejscu oferty z kategorii edukacja (42,9%). Mniejsze zainteresowanie wzbudziły propozycje partnerów związane z kulturą (11,6%). Kategoria inne stanowiła 0,5% wszystkich wskazań.
Z kolei biorąc pod uwagę poszczególnych partnerów, najwięcej osób skorzystało 
z  ulg/uprawnień oferowanych przez Koleje Śląskie Sp. z o.o. w Katowicach (53 806 osób) oraz Śląski Ogród Zoologiczny w Chorzowie (32 264 osoby). Duże zainteresowanie budziła również oferta Instytucji Filmowej SILESIA FILM w Katowicach (10 019 osób) oraz Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika w Chorzowie (7 975 osób). 

Wykres 1 Liczba osób korzystających z ulg/uprawnień oferowanych w ramach programu według obszarów działań (w %).

Źródło: Opracowanie własne ROPS Województwa Śląskiego.

Ponadto, od 14 partnerów będących jednostkami strukturalnie lub kapitałowo powiązanymi z samorządem województwa śląskiego, pozyskano informację na temat szacunku kosztów poniesionych w związku z realizacją programu w 2023 roku. Na podstawie przedstawionych danych obliczono, że koszt poniesiony przez partnerów będących jednostkami strukturalnie lub kapitałowo powiązanymi z samorządem województwa śląskiego w związku z realizacją programu w 2023 roku wyniósł 906 128,78 zł. 
Dodatkowo partnerzy podejmowali działania na rzecz rodzin wykraczające poza ofertę świadczoną w ramach Programu "Śląskie dla rodziny - Karta Dużej Rodziny", tj.: Instytucja Filmowa SILESIA FILM realizowała stałe cykle i projekty adresowane do rodzin pt.: „Rodzina w kinie” – cykl niedzielnych projekcji i wydarzeń familijnych, którym towarzyszyły dodatkowe aktywności tj. spotkania, warsztaty oraz dyskusje; „Filmowe popołudnia dla dzieci” – cotygodniowe, niedzielne pokazy animacji ze studia Filmów Rysunkowych z Bielska-Białej urozmaicone warsztatami; „Seans z poduchą” – forma kinowej dobranocki dla najmłodszych i równolegle odbywającego się seansu dla rodziców 
i opiekunów w sali obok; „Skocz z bajtlem do kina” – cykl przeznczony dla rodziców 
i opiekunów wraz z niemowlakami; „Kino wrażliwe” – dla szczególnie wrażliwych na bodźce dzieci; „Janosik dzieciom”, „Janosik Szkrabom” oraz „Bałtycki deser filmowy” – cykle skierowane do dzieci rozpoczynających przygodę z kinem oraz „MikroKosmos” – mobilny obiekt mający na celu popularyzację wiedzy o kinie oraz promocję Instytucji Filmowej podczas wydarzeń na terenie województwa. Opera Śląska przeprowadziła warsztaty baletowe, plastyczne oraz zajęcia chóru dziecięcego. Teatr Rozrywki w Chorzowie organizował szereg warsztatów teatralnych. Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Zabrzu w ramach działalności profilaktyczno-edukacyjnej wspierało przedsięwzięcia organizowane przez Centrum Rozwoju Rodziny w Zabrzu oraz Radę Dzielnicy Centrum Zabrze tj. zajęcia dla młodych mam z zakresu profilaktyki kardiologicznej i ortodontycznej oraz pikniki dla rodzin z dziećmi. Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej prowadziło liczne warsztaty rodzinne, w których łącznie uczestniczyły 84 osoby. 

6.	Informacja na temat wydanych ogólnopolskich Kart Dużej Rodziny 
w gminach województwa śląskiego

Ze względu na fakt, że rodziny wielodzietne korzystają ze zniżek w ramach programu na podstawie dokumentu legitymacyjnego, tj. ogólnopolskiej Karty Dużej Rodziny, podstawowym źródłem danych na temat liczby wydanych ogólnopolskich Kart Dużej Rodziny w gminach województwa śląskiego, wykorzystywanym przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego, są sprawozdania składane przez podmioty odpowiedzialne za realizację rządowego programu dla rodzin wielodzietnych w Systemie Informatycznym Karty Dużej Rodziny (SI KDR), którego dysponentem jest Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie.
W okresie od 1 stycznia 2023 roku do 31 grudnia 2023 roku do 167 urzędów gmin 
w województwie śląskim wpłynęły 5 934 wnioski typu zgłoszenie nowej rodziny od rodzin wielodzietnych o przyznanie Karty Dużej Rodziny. Karty Dużej Rodziny w liczbie 74 811 sztuk wydano 32 410 rodzinom wielodzietnym zamieszkującym województwo śląskie. Liczba członków rodzin wielodzietnych, którym wydano w/w kartę wyniosła 70 452 osoby, w tym 
52 235 rodziców/małżonków oraz 18 217 dzieci.
Informacje na temat liczby złożonych wniosków oraz wydanych Kart Dużej Rodziny 
w okresie od 1 stycznia 2023 roku do 31 grudnia 2023 roku zaprezentowano na poniższym wykresie.

Wykres 2 Liczba złożonych wniosków oraz wydanych Kart Dużej Rodziny w województwie śląskim 
w okresie od 1.01.2023 do 31.12.2023*

Źródło: Raport R05 za okres od 1.01.2023 do 31.12.2023, Raport R10 stan na 31.12.2022 oraz Raport R10 stan na 31.12.2023, System Informatyczny Karty Dużej Rodziny (SI KDR).

*Uwaga: Liczba złożonych wniosków jest mniejsza niż liczba wydanych kart, ponieważ jeden wniosek składany jest dla jednej rodziny, a karty wydawane są wszystkim jej członkom.

Analiza pozyskanych danych z uwzględnieniem typu gminy wykazała, 
iż ponad połowa wydanych w 2023 roku kart (60,5%) trafiła do rodzin wielodzietnych zamieszkujących obszary miejskie. Najwięcej kart wydano w Katowicach (3 225 kart), Bielsku-Białej (3 036) oraz Rybniku (2 914). Blisko jedna trzecia wszystkich kart (28,4%) została wydana mieszkańcom gmin wiejskich województwa. Wśród mieszkańców tego typu gmin największym zainteresowaniem cieszyła się inicjatywa wsparcia rodzin wielodzietnych  
w Istebnej (694 karty), Jasienicy (683) oraz Gorzycach (569). Najmniejszy odsetek rodzin, które otrzymały karty zamieszkuje gminy miejsko-wiejskie województwa śląskiego (11,1%). Wśród tego typu gmin najwięcej kart wydano w Pszczynie (1 558 kart), Czerwionce-Leszczynach (895) oraz Czechowicach-Dziedzicach (887).

Wykres 3 Struktura liczby wydanych Kart Dużej Rodziny w województwie śląskim w okresie od 1.01.2023 do 31.12.2023 z uwzględnieniem typu gminy (N= 74 811).

Źródło: Raport R10 stan na 31.12.2022 oraz Raport R10 stan na 31.12.2023, System Informatyczny Karty Dużej Rodziny (SI KDR).